सामान्य भाषा विज्ञानको उपयोगी पुस्तक
कल्पना लुइँटेलको 'सामान्य भाषा विज्ञान' पुस्तकको पाण्डुलिपि पढ्ने अवसर पाएँ । यसनिम्ति लेखकलाई धन्यवाद दिँदै पुस्तक प्रकाशनको यस सुखद अवसरमा बधाई ज्ञापन गर्दछु । भाषाको परिचय दिँदै ध्वनि विज्ञान, वर्ण विज्ञान, रूप विज्ञान, वाक्य विज्ञान, अर्थ विज्ञान, ऐतिहासिक भाषा विज्ञान तथा नेपाली लगायत नेपालका विभिन्न भाषाबारे वर्णन गरिएको यो पुस्तक विद्यार्थी लगायत सामान्य भाषा विज्ञान एवम् नेपालका भाषाबारे जान्नबुझ्न चाहने सबैका लागि उपयोगी रहेको छ । भाषिक भूगोल र समाज भाषा विज्ञानका केही पक्ष पनि यसमा रहेका छन् । लेखकले आफ्नो ज्ञान र अध्यापन अनुभवका आधारमा तयार गरेको यस पुस्तकमा आफ्नो भनाइलाई पुष्टि गर्न विभिन्न चित्र र उदाहरणहरु प्रस्तुत गरेको पाइन्छ । सरल भाषामा बोधगम्य हुने गरी गरिएको वर्णन विषयवस्तुलाई प्रस्ट्याउन सहज बनेको छ । भाषाको अध्ययनलाई अगि बढाउन नेपाली भाषामा लेखिएका यस प्रकारका पुस्तकहरूको हामीलाई निकै खाँचो छ । कल्पनाको कलमले सो खाँचो पूर्ति गर्ने दिशामा योगदान गरेको छ । लेखकका पाइलाहरु भविष्यमा पनि निरन्तर यस दिशातर्फ अगि बढि रहुन् भनी हार्दिक शुभेच्छा प्रकट गर्दछु ।
भाषाको अध्ययनले मान्छेलाई धेरै कुरा प्रदान गर्दछ । मनका कुरालाई ठिक ढङ्गले व्यक्त गर्नका लागि भाषा विज्ञानको अध्ययन धेरै सहयोगी हुन्छ । ज्ञान विज्ञानका विभिन्न विषयलाई बोलेर वा लेखेर व्यक्त गर्न भाषाका नियम जान्नेलाई धेरै सजिलो पर्दछ । मनका कुरा ठिकसँग पोख्‍न सक्नेले स्याबासी पाएको र त्यसो गर्न नसक्नेले मान्छेको मन जित्न नसकेका कैयन् सन्दर्भ भेटिन्छन् । त्यसैले त होला, मान्छेहरू भन्ने गर्छन्- यही मुखले ताली पाइन्छ यही मुखले गाली पाइन्छ । अतः आफ्नो अभिव्यक्ति कला तिखार्न चाहनेले भाषाको ज्ञान राख्‍नु राम्रो हुन्छ ।
भाषाको अध्ययन वैज्ञानिक हुने भएकाले उडन्तेबुडन्ते गफहरु यसमा हुँदैनन् । कार्य र कारणमा आधारित तर्कपूर्ण अभिव्यक्तिहरु यसमा पाइन्छन् । तथ्यमा आधारित वर्णनले यो युक्त हुन्छ । यसका कतिपय विषय भौतिक विज्ञान र शरीर विज्ञानसँग पनि सम्बन्धित हुन्छन् भने गणितका जोडघटाउका पनि नजिक हुन्छन् । त्यसैले वैज्ञानिक रूपमा सोच्न र निष्कर्ष निकाल्न लगाउने यस अध्ययनले मान्छेमा वैज्ञानिक चिन्तनको पनि विकास गराउँदछ ।
नेपाललाई भाषिक सङ्ग्रहालय पनि भन्ने गरिन्छ । भूगोलमा सानो भए पनि भारोपेली, चिनियाँ तिब्बती, द्रबिडेली र अग्नेलीका साथै परिवार नखुलेको कुसुण्डा परिवारको भाषा समेत पाँच परिवारका सवा सयभन्दा बढी भाषाहरू यहाँ बोलिन्छन् । यीमध्ये कतिपय लोपोन्मुख अवस्थामा पुगेका छन् । मानव आर्जित बहुमूल्य सम्पदाका रूपमा रहेका यी भाषाहरू धर्तीबाट हराउनुले ठुलो नोक्सानी हुन जान्छ । त्यसैले यिनलाई जोगाउनु पर्दछ भन्ने चिन्तन विभिन्न भाषिक समुदायमा विकसित भएको छ । प्रस्तुत 'सामान्य भाषा विज्ञान' जस्ता पुस्तक सबै भाषाको अध्ययनमा काम लाग्दछन् । सबै भाषाका ध्वनि, वर्ण, रूप, वाक्य आदिको अध्ययनमा सामान्य भाषा विज्ञानको ज्ञानलाई उपयोग गर्न सकिन्छ । यसमा रहेको भाषिक मृत्यु जस्तो लेखले भाषालाई मर्नबाट कसरी जोगाउने भन्ने चेतना पनि छर्दछ । त्यसैले यो किताब विभिन्न भाषिक समुदायबाट उपयोग हुन सक्तछ । यसरी नै उच्च माध्यमिक तहदेखि स्नातकोत्तर तहसम्मका भाषा विज्ञानका विद्यार्थीहरु पनि यसबाट लाभान्वित हुने छन् ।
वास्तवमा भाषा विज्ञान जस्तो विषयमा कलम चलाएर लेखकले यसको अध्ययनमा जुन रुचि  प्रदर्शन गर्नु भएको छ त्यसको म सराहना गर्दछु र यस कृतिको पूर्ण सफलताको कामना सहित लेखकको उत्तरोत्तर प्रगतिको कामना गर्दछु ।
मिति-२०७४-९-१३                               प्रा.डा.जीवेन्द्र देव गिरी
                                                सदस्य सचिव
                                              नेपाल प्रज्ञा प्रतिष्ठान

Comments

Post a Comment

Popular posts from this blog

                                    सम्झनामा चीन भ्रमण                                              प्रा.डा.जीवेन्द्र देव गिरी                 नेपाल प्रज्ञा प्रतिष्ठानको प्रतिनिधि मण्डलको एक सदस्य भएर यस पटक चीनका केही ठाउँ भ्रमण गर्ने अवसर जुर्‍यो । चिनियाँ लेखक सङ्घको निम्तामा सो अवसर जुरेको थियो । नेपाल प्रज्ञा प्रतिष्ठान र चिनियाँ लेखक सङ्घबिच भएको सम्झौता अनुरूप गत वर्ष चिनियाँ लेखक सङ्घको प्रतिनिधि मण्डल नेपाल भ्रमणमा आएको थियो भने यस वर्ष हामी त्यहाँ पुगेका थियौँ । चीन जाने धोको पुरा भएकोमा एक प्रकारको सन्तोषको अनुभव पनि भएको छ ...
Read more
  k7gLo s[ltsf ¿kdf ltldlN;gfsf] s]xL ;dLIff s]xL ;dfnf]rgf xl/ k|;fb ltldlN;gfsf] æs]xL ;dLIff s]xL ;dfnf]rgfÆ gfds s[lt g]kfnL   jfª\don] kfPsf] 5 . of] cToGt v';Lsf] s'/f xf] . e]/L If]qsf] g]kfnuGhnfO{ sd{ynf] agfP/ g]kfnL ;flxTo, nf]s ;flxTo /   g]kfnsf efiffsf] pTyfgdf snd rnfO /x]sf ltldlN;gfsf] o; s[ltn] :yfgLo efiff ;flxTo ;DaGwL s]xL dxTTjk"0f{ hfgsf/Lsf] k|:t'ltsf ;fy} /fi6«sf rlr{t   k|ltefx?sf   ;flxlTos s[lt / sd{af/] k|sfz kf/]sf] 5 . n]vssf] efiff ;flxTosf] 1fg / nfdf] ;dosf] k|fWofkg cg'ejnfO{ vGofP/ tof/ ul/Psf] o; s[ltsf] u'bL lxtsf/L t 5Fb} 5 , cWoog cg';Gwfgsf b[li6n] klg pkof]uL 5 . o;sf 1fgjw{s ;fdu|Laf6 lzIfs ljBfyL{sf ;fy} tdfd 1fglkkf;'   kf7sx? nfeflGjt x'g] 5g\ .      g]kfnL ;flxTosf k|l;4 cu|h ;|i6f efg'eSt / b]jsf]6f , g]kfnL k|ultjfbL ;flxTosf w'/L0f JolStTj df]bgfy   k|l>t, ;'k|l;4 xf:o Joª\Uosf/ xl/j+z cfrfo{, jt{dfg ;dosf ;zSt   x:tfIf/ /fdk|;fb 1jfnL, g]kfnuGhdf /x]/ ;flxlTos lI...
Read more

समालोचना यात्रामा पुष्करका भरोसालाग्दा पाइला पुष्कर रिजाल 'पुष्प'का समालोचनाहरुको पाण्डुलिपि पढ्ने अवसर पाएँ । साहित्यिक सिद्धान्तका साथै कविताका मझौला, लघु र लघुतम रूप (खण्डकाव्य, मुक्तक, हाइकु र फुटकर कविता), भाषा तथा लोक साहित्यसम्मलाई अध्ययनको विषय बनाइएको प्रस्तुत कृतिले समालोचकको बहु आयामिक अध्ययनको अभिरुचि र ज्ञानको क्षेत्रलाई सङ्केत गर्दछ । समालोचनाको पूर्वीय र पाश्चात्य पद्धति दुबैलाई महत्त्व दिँदै समाजोपयोगी विचार प्रवाहित गर्ने उनको प्रवृत्ति प्रशंसनीय छ । उनले नेपाली साहित्यको आधुनिक कालमा बढी विचरण गरे पनि माध्यमिक कालतिर पनि दृष्टि डोलाउन पुगेका छन् । त्यसैले पनि पुष्करको यो कृति विविधतामय बन्न पुगेको छ र थरी थरीका स्वादले युक्त छ भन्न सकिन्छ । समालोचक पुष्कर प्रगतिशील दृष्टिकोण राख्तछन् भन्ने कुरा उनका समालोचना पढ्दा थाह हुन्छ । उनी मार्क्स र मार्क्सवादी साहित्यिक मान्यताका सम्बन्धमा यहाँ निकै घोत्लिएका छन् । गोपाल प्रसाद शर्मा अधिकारीको 'श्रद्धा सुमन' कविता सङ्ग्रह तथा महानन्द ढकालको 'घाम उदाए' हाइकु सङ्ग्रहमा विद्यमान प्रगतिवादी एवम् प्रगतिशील चिन्तनबाट उनी प्रभावित छन् । प्रगतिवादी साहित्यले सम्झनु पर्ने प्रतिभाको खोजी र तिनका कृतिका विशेषताको विवेचनामा उनको प्रगतिवादी पहिचान खुलेको छ । उनमा अरू कसैप्रति पनि पूर्वाग्रही धारणा छैन भन्ने जानकारी पनि यहाँ उपलब्ध छ । उनले विश्वेश्वर प्रसाद कोइरालाको 'सुम्निमा'का सकारात्मक पक्ष पहिल्याएर तथा वसन्त शर्माको 'श्रीकृष्ण चरित्र' को महत्त्वमाथि प्रकाश पारेर त्यसको छनक दिएका छन् । विधातात्त्विक कसीमा घोट्तै मदन पुरस्कार प्राप्त 'सेतो धरती'का केस्रा केस्रा केलाउने र त्यसका सबल र दुर्बल पक्ष चिनाउने काममा पनि उनको मिहिनेत परेको छ । यसरी नै मुक्तकको सिद्धान्तको व्याख्या गर्न उनले संस्कृतका साथै आधुनिक वाङ्मयको सेरोफेरोको परिक्रमा गरेका छन् र सोदाहरण आफ्नो भनाइलाई पुष्टि गर्ने काम गरेका छन् । नेपाली भाषाको पारिवारिक सम्बन्ध, उत्पत्ति र विकास सम्बन्धी कुरा नौलो नभए पनि ज्ञानलाई फिँजाउने कुरामा उपयोगी रहेको छ । सम्बन्धित क्षेत्रका अध्येताहरु यसबाट लाभान्वित हुन सक्तछन् । यसरी नै यहाँको लोक बाल कविता र बाल लोक गीतको अध्ययनले एकातिर बालकहरुलाई खुराक प्रदान गरेको छ भने अर्कातिर त्यस क्षेत्रमा केही गर्न चाहनेलाई व्याख्या विवेचनाको सैद्धान्तिक आधार प्रस्तुत गरेको छ । पुष्कर रिजाल 'पुष्प'ले आफ्नो यस समालोचना कृतिका माध्यमबाट प्रदर्शन गरेको छटाले के जनाउँछ भने उनी समालोचना क्षेत्रका हुने बिरुवाका चिल्ला पात हुन् र एक भरोसालाग्दा प्रतिभा हुन् । उनी साहित्यिक क्षेत्रका मूलभूत मान्यतासँग परिचित छन् र समालोचना क्षेत्रको अध्ययनमा गम्भीरतापूर्वक समर्पित छन् । नेपाली समालोचनाले उनी जस्ता समालोचकप्रति आशाप्रद दृष्टि लगाइ रहेको छ । अहिले पनि देशका विभिन्न भागमा रहेर राष्ट्र र जनताका पक्षमा कलम चलाउने कैयन् स्रष्टाहरु ओझेलमा छन् । तिनका राम्रा कामलाई प्रकाशमा ल्याउन नसक्ता ठुलो घाटा भएको छ । समाजले तिनबाट लिन सक्ने लाभ लिन सकेको छैन भने स्वयं स्रष्टाहरु पनि थप कामका लागि प्रेरित र उत्साहित बन्न सकेका छैनन् । यस अवस्थामा नेपाली समालोचनामा उनको आगमन स्वागतयोग्य छ । समालोचना विवेक प्रयोगको एक महत्त्वपूर्ण क्षेत्र हो । अविचलित र निरन्तर साधनाबाट यस क्षेत्रमा समर्पित व्यक्तिले नै यसमा सिद्धि प्राप्त गर्दछ । रिजालको प्रतिभा र लगनशीलताले उनलाई यस क्षेत्रमा अवश्यमेव सफलता दिलाउने छ भन्ने कुरामा म विश्वस्त छु । उनको समालोचनात्मक कृति प्रकाशनको यस सुखद अवसरमा हार्दिक बधाई ज्ञापन गर्दै उत्तरोत्तर सफलताको कामना गर्दछु । प्रा.डा.जीवेन्द्र देव गिरी २००|२६ शान्ति नगर, काठमाडौँ । २ वैशाख २०७१ Oltxf;sf] ;'Gb/ kfgfsf ¿kdf …d]/f] kfOnf d]/f] cg'ejÚ g]kfnL Oltxf;sf s}og\ kfgfx¿ cem} clnlvt 5g\ . To;df klg g]kfnL hgtfsf] cfkm\gf] Oltxf; n]Vg] sfd t lgs} cw'/f] 5 . s=k'iknfnn] …g]kfnL hg cfGbf]ng M Ps ;dLIffÚ n]v]/ To;tkm{ xfdLnfO{ ky k|bz{g ug'{ ePsf] 5 , df]bgfy k|l>tn] To;nfO{ lj:tf/ ug{ kl;gf aufpg' ePsf] 5 / s]bf/gfy k|wfgn] klg o; dfu{nfO{ k5\ofO{ s]xL sfd ug'{ ePsf] 5 . Oltxf;sf cGo s]xL cWo]tfx¿sf klg cfzfnfUbf kfOnf o; lbzflt/ clu al9 /x]sf 5g\ . oL s]xL sfdx¿ eP tfklg g]kfnL hg cfGbf]ngsf] a[xt\ Oltxf; n]vgdf k"0f{tf Nofpg lgs} sfdx¿ cem} ck]lIft 5g\ . o;lglDt Oltxf;sf ljleGg 36gf;Fu ufFl;Psf JolStx¿sf n]v / ;+:d/0fn] dxŒjk"0f{ vhfgf k|bfg ug{' :jfefljs 5 . ctM xfd|f sltko o'u gfossf hLjgsf k|]/0ffbfoL sfd, ;ª\3if{ / cg'ejsf ufyf pxfFx¿;Fu} x/fpgfn] k5'tfpg' k/]sf] cj:yf / a]xf]g'{ k/]sf] Ifltk|lt xfdL ;a} ;r]t x'g cfjZos 5 . g]kfnsf] jt{dfg kl/jlt{t cj:yfdf P]ltxfl;s dxŒjsf s]xL ;fdu|L cjZo g} k|sfzdf cfPsf 5g\ . ltgsf] k|sfzg x'g' xfd|f lglDt cToGt v';Lsf] s'/f xf] t/ tL cw'/f / ck"0f{ 5g\ . ctM a9LeGbf a9L dfqfdf To; k|sf/sf vhfgfsf] ;fj{hlgsLs/0f clxn]sf] cfjZostf xf] . ci6nIdL zfSosf] k|:t't sfo{n] oxL cfjZostfsf] k"lt{df dxŒjk"0f{ of]ubfg u/]sf] 5 . o;nfO{ g]kfnL hg ;ª\3if{sf] ToxL a[xt\ Oltxf;sf] ;'Gb/ kfgfsf ¿kdf lng ;lsG5 . …d]/f] kfOnf d]/f] cg'ejÚsf gfdn] xfd|f ;fd' cfO k'u]sf] o; s[ltsf] d :jfut ub{5' / n]vs zfSonfO{ xflb{s awfO{ 1fkg ub}{ n]vg If]qdf lg/Gt/ kfOnf clu al9 /xf];\ egL z'e sfdgf JoQm ub{5' . …d]/f] kfOnf d]/f] cg'ejÚ s'g} p8Gt]a'8Gt] xjfO{ sNkgf xf]Og, g t xf] of] s'g} /x:osf] kf]sf] . jf:tjdf of] t xf]—oyfy{df cfwfl/t cfF6, Tofu, w}o{ / ;ª\3if{sf] hLjGt aofg . of] s[lt sf7df8f}Fsf] ;'ljwf ;DkGg kl/jf/df hGd]/ klg g]kfnL sDo'lg:6 cfGbf]ngdf ;dlk{t eO{ prfOsf] ljGb' :kz{ ug{ ;kmn ci6nIdL zfSosf] pbfx/0fLo hLjg;Fu t ;DalGwt 5Fb} 5, ;Fu;Fu} pxfFsf ;xsdL{sf ¿kdf /x]sf cg]s JolStx¿sf sd{nfO{ s]xL dfqfdf g} eP klg cª\lst ug{ cu|;/ 5 . ci6n] 6]s]sf] lk:s/sf] wtL{sf] ;'uGw / ToxfFsf] ;dfhsf] af]nL oxfF ;'Gg ;lsG5 . sf7df8f}F pkTosfsf kfFuf, 6f]vf / cGo :yfgx¿ xf]pg\ jf emfkfsf a:tLx¿, ci6 ljleGg ;ef, a}7s, e]nf, ;ª\u7g, cfGbf]ng / h]ndf cg]s ;fyLx¿dfem e]l6g' x'G5 . g]kfnL hg cfGbf]ngsf] lbof] afln /x]sf s}og\ dlxnf k'?ifx¿;Fu o; s[ltn] xfd|f] ;fIffTsf/ u/fpF5 . cf:yfsf nflu cfkm\gf cfdfa'af, efO alxgL Pjd\ Oi6ldq dfq xf]Og, 5f]/L5f]/faf6 klg b"/Ldf /x]/ kltkTgL g} ;ª\3if{sf d}bfg, psfnL cf]/fnL, jg hª\un / vf]nfgfnf kf/ ul//x]sf] b[Zo oxfF b]lvG5 . cfkm\gf klt s=Zofd cyf{t\ cd[t af]x/fsf] ;xofqfaf6 hLjgsf ufx|f ;fFu'/f lbg kf/ ug{ ;xh ePsf] ci6sf] cfTd:jLs[lt 5 . kltkTgL b'a} hgf kf6L{ hLjgdf cys / ;kmn ¿kdf o;/L ;lqmo /x]sf] sd} b]Vg kfOG5 . hgtfsf kf]N6fdf 5f]/L5f]/fnfO{ ;'Dk]/ ;dfhsf] ¿kfGt/0fdf s'lb /x]sf] o; hf]8Lsf] ;xofqf :jod\ klg cg's/0fLo 5 h;nfO{ o; s[ltsf kfgfx¿df k9\g ;lsG5 . hgtf;Fu s:tf] Jojxf/ ug]{ / j}/Laf6 s;/L hf]lug] eGg] s'/fsf /f]rs cg'ejx¿ oxfF ;FuflnPsf 5g\ . o; qmddf cfkm\gf njfO vjfO, afgLa]xf]/f / a/Jojxf/df kl/jt{g NofP/ hgtfsf] dg lhTg ul/Psf hl'Qmx¿ o; s[ltsf cfsif{0fsf ljifo ag]sf 5g\ . hgtfsf] dfG5] eP/ a:tf st} cf]8f/sf] jf;, st} u'Gb|Lsf] cf]5\ofg, st} l9F8f]sf] ufF;, st} cfF;' r'xfpFb} d/]sf] uf]?sf] df;' lgn]sf] l:ylt / st} lnvfh'd|fsf] lhpel/ /hfOF a]xf]g'{ k/]sf] cj:yf oxfF b]lvG5 . slxn] /ft /fte/ lxF8]sf], slxn] ds}af/Ldf /ft latfPsf] / c¿sf ;xf/fdf vf]nf t/]sf], slxn] cª\u|]hLafh ag]/ clg slxn] y'G5]n] 5f]lkP/ v/fa dfG5]x¿af6 ar]sf] h:tf s'/f klg oxfF e]l6G5g\ . Pp6L dlxnfn] e"ldut hLjg latfpg' kbf{ nfu]sf cfIf]k, a]xf]g'{ k/]sf ckdfg, cfO k/]sf vt/f / ltgsf] s'zntfk"0f{ ;fdgfnfO{ klg oxfF lnlka4 ul/Psf] 5 . oLeGbf klg cem} cle?lrsf ljifosf ¿kdf k|x/Lsf kmGbfdf kbf{ ci6 / pxfFsf ;fyLx¿n] ef]Ug' k/]sf] b'Jo{jxf/ / oftgf clg kf6L{, cfkm" / ;xsdL{nfO{ hf]ufpg tyf uf]kgLotf arfpg pxfFx¿n] u/]sf sfd, k|bz{g u/]sf] ;fx; Pjd\ ;zQm k|lt/f]w /x]sf 5g\ . k~rfot sfnLg lg/ª\s'ztfaf6 g]kfnnfO{ d'St ug{ sDo'lg:6 qmflGtsf/Lx¿n] s] s:tf ultljlw u/]sf lyP eGg] s'/fsf] Ps emns o; s[ltsf cfFvLem\ofnaf6 lgofNg ;lsG5 . k|:t't s[ltn] x/]s qmflGtsf/Ldf pT;fx 5g{] ;'lglZrt 5 . o;n] dlxnfx¿nfO{ 3/sf rf/ s'gfdf dfq ;Lldt /fVg rfxg]x¿nfO{ klg gofF kf7 l;sfpg] 5 . ;h{sx¿n] o;af6 l;h{gfsf cGo ljwfsf nflu ;fdu|L k|fKt ug]{ 5g\ . o; s[ltsf] gf6sLs/0f, rnlrqLs/0f / cfVofgLs/0f ;Dej 5 . o; s[ltnfO{ g]kfnsf / ljZjsf cGo efiffdf cg'jfb ug{ ;lsof] eg] dfgj ;d'bfosf] 7'nf] lx:;f o;af6 nfeflGjt x'g] 5 . o;af6 k|]/0ff lnP/ c¿ qmflGtsf/Lx¿n] klg o; k|sf/sf s[lt l;h{gf u?g\ / g]kfnL /fhgLlt Pjd\ Oltxf;sf uf}/jdo kfgfx¿ dflg;sf] d/0f;Fu} ljno x'g gkfpg\ eGg] z'e]R5f d /fVt5' . ;/n efiffdf cfkm"n] ef]u]sf s'/fx¿sf] :jfefljs k|:t't ul/Psf] of] s[lt cfd hg ;d'bfosf] ?lr cfslif{t ug{ ;kmn x'g] s'/fdf klg d 9'Ss 5' . @)&) kmfu'g !( 8f=hLj]Gb| b]j lu/L zflGt gu/, sf7df8f}F k|fWofks, g]kfnL s]Gb|Lo ljefu, lqe'jg ljZj ljBfno, sLlt{k'/

          समालोचना यात्रामा पुष्करका भरोसालाग्दा पाइला       पुष्कर रिजाल 'पुष्प'का समालोचनाहरुको पाण्डुलिपि पढ्ने अवसर पाएँ । साहित्यिक सिद्धान्तका साथै कविताका मझौला, लघु र लघुतम रूप (खण्डकाव्य, मुक्तक, हाइकु र फुटकर कविता), भाषा तथा लोक साहित्यसम्मलाई अध्ययनको विषय बनाइएको प्रस्तुत कृतिले समालोचकको बहु आयामिक अध्ययनको अभिरुचि र ज्ञानको क्षेत्रलाई सङ्केत गर्दछ । समालोचनाको पूर्वीय र पाश्चात्य पद्धति दुबैलाई महत्त्व दिँदै समाजोपयोगी विचार प्रवाहित गर्ने उनको प्रवृत्ति प्रशंसनीय छ । उनले   नेपाली साहित्यको आधुनिक कालमा बढी विचरण गरे पनि माध्यमिक कालतिर पनि दृष्टि डोलाउन पुगेका छन् । त्यसैले पनि पुष्करको यो कृति विविधतामय बन्न पुगेको छ र थरी थरीका स्वादले युक्त छ भन्न सकिन्छ ।        समालोचक पुष्कर प्रगतिशील दृष्टिकोण राख्तछन् भन्ने कुरा उनका समालोचना पढ्दा थाह हुन्छ । उनी मार्क्स र मार्क्सवादी साहित्यिक मान्यताका सम्बन्धमा यहाँ निकै घोत्लिएका छन् । गोपाल प्रसाद शर्म...
Read more