समालोचना यात्रामा पुष्करका भरोसालाग्दा पाइला पुष्कर रिजाल 'पुष्प'का समालोचनाहरुको पाण्डुलिपि पढ्ने अवसर पाएँ । साहित्यिक सिद्धान्तका साथै कविताका मझौला, लघु र लघुतम रूप (खण्डकाव्य, मुक्तक, हाइकु र फुटकर कविता), भाषा तथा लोक साहित्यसम्मलाई अध्ययनको विषय बनाइएको प्रस्तुत कृतिले समालोचकको बहु आयामिक अध्ययनको अभिरुचि र ज्ञानको क्षेत्रलाई सङ्केत गर्दछ । समालोचनाको पूर्वीय र पाश्चात्य पद्धति दुबैलाई महत्त्व दिँदै समाजोपयोगी विचार प्रवाहित गर्ने उनको प्रवृत्ति प्रशंसनीय छ । उनले नेपाली साहित्यको आधुनिक कालमा बढी विचरण गरे पनि माध्यमिक कालतिर पनि दृष्टि डोलाउन पुगेका छन् । त्यसैले पनि पुष्करको यो कृति विविधतामय बन्न पुगेको छ र थरी थरीका स्वादले युक्त छ भन्न सकिन्छ । समालोचक पुष्कर प्रगतिशील दृष्टिकोण राख्तछन् भन्ने कुरा उनका समालोचना पढ्दा थाह हुन्छ । उनी मार्क्स र मार्क्सवादी साहित्यिक मान्यताका सम्बन्धमा यहाँ निकै घोत्लिएका छन् । गोपाल प्रसाद शर्मा अधिकारीको 'श्रद्धा सुमन' कविता सङ्ग्रह तथा महानन्द ढकालको 'घाम उदाए' हाइकु सङ्ग्रहमा विद्यमान प्रगतिवादी एवम् प्रगतिशील चिन्तनबाट उनी प्रभावित छन् । प्रगतिवादी साहित्यले सम्झनु पर्ने प्रतिभाको खोजी र तिनका कृतिका विशेषताको विवेचनामा उनको प्रगतिवादी पहिचान खुलेको छ । उनमा अरू कसैप्रति पनि पूर्वाग्रही धारणा छैन भन्ने जानकारी पनि यहाँ उपलब्ध छ । उनले विश्वेश्वर प्रसाद कोइरालाको 'सुम्निमा'का सकारात्मक पक्ष पहिल्याएर तथा वसन्त शर्माको 'श्रीकृष्ण चरित्र' को महत्त्वमाथि प्रकाश पारेर त्यसको छनक दिएका छन् । विधातात्त्विक कसीमा घोट्तै मदन पुरस्कार प्राप्त 'सेतो धरती'का केस्रा केस्रा केलाउने र त्यसका सबल र दुर्बल पक्ष चिनाउने काममा पनि उनको मिहिनेत परेको छ । यसरी नै मुक्तकको सिद्धान्तको व्याख्या गर्न उनले संस्कृतका साथै आधुनिक वाङ्मयको सेरोफेरोको परिक्रमा गरेका छन् र सोदाहरण आफ्नो भनाइलाई पुष्टि गर्ने काम गरेका छन् । नेपाली भाषाको पारिवारिक सम्बन्ध, उत्पत्ति र विकास सम्बन्धी कुरा नौलो नभए पनि ज्ञानलाई फिँजाउने कुरामा उपयोगी रहेको छ । सम्बन्धित क्षेत्रका अध्येताहरु यसबाट लाभान्वित हुन सक्तछन् । यसरी नै यहाँको लोक बाल कविता र बाल लोक गीतको अध्ययनले एकातिर बालकहरुलाई खुराक प्रदान गरेको छ भने अर्कातिर त्यस क्षेत्रमा केही गर्न चाहनेलाई व्याख्या विवेचनाको सैद्धान्तिक आधार प्रस्तुत गरेको छ । पुष्कर रिजाल 'पुष्प'ले आफ्नो यस समालोचना कृतिका माध्यमबाट प्रदर्शन गरेको छटाले के जनाउँछ भने उनी समालोचना क्षेत्रका हुने बिरुवाका चिल्ला पात हुन् र एक भरोसालाग्दा प्रतिभा हुन् । उनी साहित्यिक क्षेत्रका मूलभूत मान्यतासँग परिचित छन् र समालोचना क्षेत्रको अध्ययनमा गम्भीरतापूर्वक समर्पित छन् । नेपाली समालोचनाले उनी जस्ता समालोचकप्रति आशाप्रद दृष्टि लगाइ रहेको छ । अहिले पनि देशका विभिन्न भागमा रहेर राष्ट्र र जनताका पक्षमा कलम चलाउने कैयन् स्रष्टाहरु ओझेलमा छन् । तिनका राम्रा कामलाई प्रकाशमा ल्याउन नसक्ता ठुलो घाटा भएको छ । समाजले तिनबाट लिन सक्ने लाभ लिन सकेको छैन भने स्वयं स्रष्टाहरु पनि थप कामका लागि प्रेरित र उत्साहित बन्न सकेका छैनन् । यस अवस्थामा नेपाली समालोचनामा उनको आगमन स्वागतयोग्य छ । समालोचना विवेक प्रयोगको एक महत्त्वपूर्ण क्षेत्र हो । अविचलित र निरन्तर साधनाबाट यस क्षेत्रमा समर्पित व्यक्तिले नै यसमा सिद्धि प्राप्त गर्दछ । रिजालको प्रतिभा र लगनशीलताले उनलाई यस क्षेत्रमा अवश्यमेव सफलता दिलाउने छ भन्ने कुरामा म विश्वस्त छु । उनको समालोचनात्मक कृति प्रकाशनको यस सुखद अवसरमा हार्दिक बधाई ज्ञापन गर्दै उत्तरोत्तर सफलताको कामना गर्दछु । प्रा.डा.जीवेन्द्र देव गिरी २००|२६ शान्ति नगर, काठमाडौँ । २ वैशाख २०७१ Oltxf;sf] ;'Gb/ kfgfsf ¿kdf …d]/f] kfOnf d]/f] cg'ejÚ g]kfnL Oltxf;sf s}og\ kfgfx¿ cem} clnlvt 5g\ . To;df klg g]kfnL hgtfsf] cfkm\gf] Oltxf; n]Vg] sfd t lgs} cw'/f] 5 . s=k'iknfnn] …g]kfnL hg cfGbf]ng M Ps ;dLIffÚ n]v]/ To;tkm{ xfdLnfO{ ky k|bz{g ug'{ ePsf] 5 , df]bgfy k|l>tn] To;nfO{ lj:tf/ ug{ kl;gf aufpg' ePsf] 5 / s]bf/gfy k|wfgn] klg o; dfu{nfO{ k5\ofO{ s]xL sfd ug'{ ePsf] 5 . Oltxf;sf cGo s]xL cWo]tfx¿sf klg cfzfnfUbf kfOnf o; lbzflt/ clu al9 /x]sf 5g\ . oL s]xL sfdx¿ eP tfklg g]kfnL hg cfGbf]ngsf] a[xt\ Oltxf; n]vgdf k"0f{tf Nofpg lgs} sfdx¿ cem} ck]lIft 5g\ . o;lglDt Oltxf;sf ljleGg 36gf;Fu ufFl;Psf JolStx¿sf n]v / ;+:d/0fn] dxŒjk"0f{ vhfgf k|bfg ug{' :jfefljs 5 . ctM xfd|f sltko o'u gfossf hLjgsf k|]/0ffbfoL sfd, ;ª\3if{ / cg'ejsf ufyf pxfFx¿;Fu} x/fpgfn] k5'tfpg' k/]sf] cj:yf / a]xf]g'{ k/]sf] Ifltk|lt xfdL ;a} ;r]t x'g cfjZos 5 . g]kfnsf] jt{dfg kl/jlt{t cj:yfdf P]ltxfl;s dxŒjsf s]xL ;fdu|L cjZo g} k|sfzdf cfPsf 5g\ . ltgsf] k|sfzg x'g' xfd|f lglDt cToGt v';Lsf] s'/f xf] t/ tL cw'/f / ck"0f{ 5g\ . ctM a9LeGbf a9L dfqfdf To; k|sf/sf vhfgfsf] ;fj{hlgsLs/0f clxn]sf] cfjZostf xf] . ci6nIdL zfSosf] k|:t't sfo{n] oxL cfjZostfsf] k"lt{df dxŒjk"0f{ of]ubfg u/]sf] 5 . o;nfO{ g]kfnL hg ;ª\3if{sf] ToxL a[xt\ Oltxf;sf] ;'Gb/ kfgfsf ¿kdf lng ;lsG5 . …d]/f] kfOnf d]/f] cg'ejÚsf gfdn] xfd|f ;fd' cfO k'u]sf] o; s[ltsf] d :jfut ub{5' / n]vs zfSonfO{ xflb{s awfO{ 1fkg ub}{ n]vg If]qdf lg/Gt/ kfOnf clu al9 /xf];\ egL z'e sfdgf JoQm ub{5' . …d]/f] kfOnf d]/f] cg'ejÚ s'g} p8Gt]a'8Gt] xjfO{ sNkgf xf]Og, g t xf] of] s'g} /x:osf] kf]sf] . jf:tjdf of] t xf]—oyfy{df cfwfl/t cfF6, Tofu, w}o{ / ;ª\3if{sf] hLjGt aofg . of] s[lt sf7df8f}Fsf] ;'ljwf ;DkGg kl/jf/df hGd]/ klg g]kfnL sDo'lg:6 cfGbf]ngdf ;dlk{t eO{ prfOsf] ljGb' :kz{ ug{ ;kmn ci6nIdL zfSosf] pbfx/0fLo hLjg;Fu t ;DalGwt 5Fb} 5, ;Fu;Fu} pxfFsf ;xsdL{sf ¿kdf /x]sf cg]s JolStx¿sf sd{nfO{ s]xL dfqfdf g} eP klg cª\lst ug{ cu|;/ 5 . ci6n] 6]s]sf] lk:s/sf] wtL{sf] ;'uGw / ToxfFsf] ;dfhsf] af]nL oxfF ;'Gg ;lsG5 . sf7df8f}F pkTosfsf kfFuf, 6f]vf / cGo :yfgx¿ xf]pg\ jf emfkfsf a:tLx¿, ci6 ljleGg ;ef, a}7s, e]nf, ;ª\u7g, cfGbf]ng / h]ndf cg]s ;fyLx¿dfem e]l6g' x'G5 . g]kfnL hg cfGbf]ngsf] lbof] afln /x]sf s}og\ dlxnf k'?ifx¿;Fu o; s[ltn] xfd|f] ;fIffTsf/ u/fpF5 . cf:yfsf nflu cfkm\gf cfdfa'af, efO alxgL Pjd\ Oi6ldq dfq xf]Og, 5f]/L5f]/faf6 klg b"/Ldf /x]/ kltkTgL g} ;ª\3if{sf d}bfg, psfnL cf]/fnL, jg hª\un / vf]nfgfnf kf/ ul//x]sf] b[Zo oxfF b]lvG5 . cfkm\gf klt s=Zofd cyf{t\ cd[t af]x/fsf] ;xofqfaf6 hLjgsf ufx|f ;fFu'/f lbg kf/ ug{ ;xh ePsf] ci6sf] cfTd:jLs[lt 5 . kltkTgL b'a} hgf kf6L{ hLjgdf cys / ;kmn ¿kdf o;/L ;lqmo /x]sf] sd} b]Vg kfOG5 . hgtfsf kf]N6fdf 5f]/L5f]/fnfO{ ;'Dk]/ ;dfhsf] ¿kfGt/0fdf s'lb /x]sf] o; hf]8Lsf] ;xofqf :jod\ klg cg's/0fLo 5 h;nfO{ o; s[ltsf kfgfx¿df k9\g ;lsG5 . hgtf;Fu s:tf] Jojxf/ ug]{ / j}/Laf6 s;/L hf]lug] eGg] s'/fsf /f]rs cg'ejx¿ oxfF ;FuflnPsf 5g\ . o; qmddf cfkm\gf njfO vjfO, afgLa]xf]/f / a/Jojxf/df kl/jt{g NofP/ hgtfsf] dg lhTg ul/Psf hl'Qmx¿ o; s[ltsf cfsif{0fsf ljifo ag]sf 5g\ . hgtfsf] dfG5] eP/ a:tf st} cf]8f/sf] jf;, st} u'Gb|Lsf] cf]5\ofg, st} l9F8f]sf] ufF;, st} cfF;' r'xfpFb} d/]sf] uf]?sf] df;' lgn]sf] l:ylt / st} lnvfh'd|fsf] lhpel/ /hfOF a]xf]g'{ k/]sf] cj:yf oxfF b]lvG5 . slxn] /ft /fte/ lxF8]sf], slxn] ds}af/Ldf /ft latfPsf] / c¿sf ;xf/fdf vf]nf t/]sf], slxn] cª\u|]hLafh ag]/ clg slxn] y'G5]n] 5f]lkP/ v/fa dfG5]x¿af6 ar]sf] h:tf s'/f klg oxfF e]l6G5g\ . Pp6L dlxnfn] e"ldut hLjg latfpg' kbf{ nfu]sf cfIf]k, a]xf]g'{ k/]sf ckdfg, cfO k/]sf vt/f / ltgsf] s'zntfk"0f{ ;fdgfnfO{ klg oxfF lnlka4 ul/Psf] 5 . oLeGbf klg cem} cle?lrsf ljifosf ¿kdf k|x/Lsf kmGbfdf kbf{ ci6 / pxfFsf ;fyLx¿n] ef]Ug' k/]sf] b'Jo{jxf/ / oftgf clg kf6L{, cfkm" / ;xsdL{nfO{ hf]ufpg tyf uf]kgLotf arfpg pxfFx¿n] u/]sf sfd, k|bz{g u/]sf] ;fx; Pjd\ ;zQm k|lt/f]w /x]sf 5g\ . k~rfot sfnLg lg/ª\s'ztfaf6 g]kfnnfO{ d'St ug{ sDo'lg:6 qmflGtsf/Lx¿n] s] s:tf ultljlw u/]sf lyP eGg] s'/fsf] Ps emns o; s[ltsf cfFvLem\ofnaf6 lgofNg ;lsG5 . k|:t't s[ltn] x/]s qmflGtsf/Ldf pT;fx 5g{] ;'lglZrt 5 . o;n] dlxnfx¿nfO{ 3/sf rf/ s'gfdf dfq ;Lldt /fVg rfxg]x¿nfO{ klg gofF kf7 l;sfpg] 5 . ;h{sx¿n] o;af6 l;h{gfsf cGo ljwfsf nflu ;fdu|L k|fKt ug]{ 5g\ . o; s[ltsf] gf6sLs/0f, rnlrqLs/0f / cfVofgLs/0f ;Dej 5 . o; s[ltnfO{ g]kfnsf / ljZjsf cGo efiffdf cg'jfb ug{ ;lsof] eg] dfgj ;d'bfosf] 7'nf] lx:;f o;af6 nfeflGjt x'g] 5 . o;af6 k|]/0ff lnP/ c¿ qmflGtsf/Lx¿n] klg o; k|sf/sf s[lt l;h{gf u?g\ / g]kfnL /fhgLlt Pjd\ Oltxf;sf uf}/jdo kfgfx¿ dflg;sf] d/0f;Fu} ljno x'g gkfpg\ eGg] z'e]R5f d /fVt5' . ;/n efiffdf cfkm"n] ef]u]sf s'/fx¿sf] :jfefljs k|:t't ul/Psf] of] s[lt cfd hg ;d'bfosf] ?lr cfslif{t ug{ ;kmn x'g] s'/fdf klg d 9'Ss 5' . @)&) kmfu'g !( 8f=hLj]Gb| b]j lu/L zflGt gu/, sf7df8f}F k|fWofks, g]kfnL s]Gb|Lo ljefu, lqe'jg ljZj ljBfno, sLlt{k'/

                    …kmf6]sf] 6f]kLÚsf sljtfdf hgk|]d / /fi6«k|]d

Xl/pmF  k|wfg lnlvt  …kmf6]sf] 6f]kLÚ sljtf ;ª\u|xsf] kf08'lnlk k9\g] cj;/ kfPF . o;sf] l56} k\sfzg x'g] s'/f ;'g]/ xlif{t 5' . g]kfnL 8fo:kf]/fsf sljtf / l;ª\uf] g]kfnL jfª\dosf lglDt gofF s'lt lelqg' Ps dxTTjk"0f{ pknlAw xf] . afUn'ªsf] ;'Gb/ k|fs[lts jftfj/0f Pjd\ u|fdL0f hLjgsf] ;]/f]km]/f]df x's]{sf k|wfg oltv]/ cd]l/sfdf k|jf;L hLjg latfpFb} 5g\ . tg cd]l/sfdf eP klg dg g]kfndf nufO /xg] pgsf] hgk|]d / /fi6«k|]dsf] efjgf …kmf6]sf] 6f]kLÚsf  sljtfx¿df k|s6 ePsf] 5  . pgsL hLjg ;FlugL dLgf zfSo klg sljtf l;h{gfdf rlr{t 5g\ . sljtfsf ;fu/df o; hf]8Ln] ;Fu;Fu} 8'ª\uf lvofO /x]sf] b]Vg kfpFbf xfdL ;a}nfO{ xiff{g'e"lt x'g' :jfefljs 5 . sljtf ;ª\\u|x k|sfzgsf] o; ;'vb cj;/df d sljnfO{ xflb{s awfO{ 1fkg ub}{ slj bDktLsf] ;'vb hLjg tyf pQ/f]Q/ k|ultsf] sfdgf ub{5' .

  …kmf6]sf] 6f]kLÚ zLif{ssf] ;ª\u|xleqs} Ps sljtfaf6 o; sljtf ;ª\u|xsf] gfds/0f ePsf] 5 h;df ax';ª\Vos g]kfnLn] jt{dfg cj:yfdf ef]Ug' k/]sf] si6s/ hLjgsf] lrq0f 5 .  ul/aLdf lklN;O /x]sf] g]kfnLsf] ;d:ofu|:t cj:yfsf] j0f{g ub}{ To;nfO{ nfhsf] ljifo gagfpg sljn] ;a}nfO{ cfu|x u/]sf 5g\ . ul/aL ;du| g]kfnLsf] ;femf ;d:of xf] eGg] s'/ftkm{ Wofgfsif{0f ub}{ o;sf] lgjf/0fsf lglDt xfdL ;a}nfO{ uDeL/ / ;hu t'Nofpg] sljsf] O/fbf o;df k|ltljlDat 5 . rf/}lt/ wfuf] lg:s]/ l5of l5of k/]sf] 6f]kL klx/]sf g]kfnLsf d'vaf6 slj oL zAb ;fj{hlgs ub{5g\ M

d]/f] nfhnfO{ c6\6xf;df gp8fpm

lsgls

d]/f] nfhleq

ltd|f] xfd|f] ;a}sf]

nfh afFlwPsf] 5

l;ª\uf] g]kfn o;}df ufFl;Psf] 5 .

slj k|wfgn] oxfFsf] ul/aL / cljsf;af6 5'6sf/f kfpg] ljrf/n] lab]l;g]x¿sf Joyf / 3fpnfO{  sf]6\6\ofP/ kf7snfO{ ;+j]lbt t'NofPsf 5g\ . sljsf] o; s[ltdf c¿sf 3/df d?e"lddf bf;tfsf] hLjg u'hfl//x]sL sdn/Lsf] rLTsf/ klg ;'Gg ;lsG5 . o;/L g} hgo'4n] a]kQf kf/]sf slnnL lszf]/L / pgsL cfdfsf] cft{gfbnfO{ klg oxfF lnlka4 ul/Psf] 5 . e"sDkn] Iftu|:t t'NofPsf] a:tL / To;n] ?jfPsf] dft[x[bosf] Joyf oxfF ;';]lnPsf] 5 .  g]kfnL hghLjgn] cg]s lk/nf] a]xf]g'{ k/]sf] b]v]/ slj lgs} lrlGtt 5g\ . o:tf] l:yltdf klg Ps y/L dfG5]x¿ eg] af]tndf e'mld/x]sf] pgL b]Vt5g\ . ;dfh / b]zsf] lrGtf 5f8]/ s'af6fdf lxF8\g]x¿nfO{ s;/L ;'dfu{df Nofpg] eGg] lk/nf] pgdf k/]sf] 5 . g]kfndf cfPsf] kl/jt{gn] klg dfG5]sf d'xf/df d':sfg Nofpg g;s]sf]df pgsf] dg b'v]sf] 5 . To;}n] slj oxfFsf sljtfx¿df hghLjgsf] oyfy{nfO{ l6Kt} dfG5]n] ;Gtf]ifsf] ;f; km]g]{ cj:yfnfO{ cfdGq0f ug{ pBt 5g\  . pgL ;dfhnfO{ ;d:ofsf] rfªaf6 pGd'lStsf] lbzflt/ 8f]¥ofpg rfxG5g\ .

sljn] ljb]zdf /xFbf klg  g]kfnnfO{ ;bf  d'6'df ;hfPsf 5g\ . pgL hxfF k'u] klg æhggL  hGde"ldZr :juf{blk u/Lo;LÆsf] efjgf pgsf] x[boel/ 5 .  b]zaf6 aflxl/Fbf / lelqFbf ef]Ug' k/]sf :jb]z ljb]zsf ef]ufO / cg'e"lt g} pgsf sljtfsf d"n ;|f]tsf ¿kdf oxfF b]vf k/]sf 5g\ .  b]zsf] ;'Gb/ k|s[lt / ;+:s[ltsf] ;Demgf pgnfO{ ;bf eO/xG5 . ljb]zdf /xFbf cfˆgf cfkmGt, ;fyL;FuftL,  ufpFa:tL, 3/uf]7, v]taf/L, kfgLkFw]/f], rf}kf/L, af6f3f6f, / 8fF8fsfF8fsf] ;Demgfn] pgnfO{ ;tfO/x]sf] kfOG5 . pgnfO{ cfˆgL lk|o;Lsf] ofb klg cfO/xG5 . b;}F, ltxf/, ;f]/7L, ;fn}hf] / n}a/Lsf efsfaf6 6fl9g' k/]sf] k5'tf]n] pgsf] dg r:sfO /xG5 . pgL k|jf;sf] hLjgdf s'g} /ª\u b]Vt}gg\ . To;nfO{ gL/; 7fG5g\ . cfˆg} cfjf;sf] :d[lt pgL ul//xG5g\ . cfdfsf] sfvdf slxn] k'u"F eGg] efjgf dgdf cfO /xG5 . slxn] efg'sf] t slxn] b]jsf]6fsf] gfd hKt} pgL dgnfO{ y'dy'Dofpg] k|oTg u5{g\ t/ tL dxfg\ sljx¿sf] ;lbR5f ;fsf/ x'g] lbzflt/ d'n's / ;dfh glxF8]sf] b]Vtf lbUbf/ aG5g\ . ;fFRr} k|jf;L hLjgdf pgL /dfpg ;s]sf 5}gg\ . pgsf] …n's]sf] dfofÚzLif{ssf] sljtfdf pgL eG5g\ M

oxfF zAb 5}g, cnª\sf/ 5}g

:j/ / ;ª\uLt 5}g

ksjfg\ 5 :jfb 5}g

ddtf lbg] cfdf 5}g

egf}+ oxfF ckgTj 5}g

cfcfˆgf] sf]xL 5}g

oL ;a} s'/fn] ljb]zdf la/lStP/ pT;fxsf ;fy :jb]zdf cfpFbf klg pgL lrQ a'emfpg] 7fpF kfpFb}gg\ . oxfF kmls{+bf cfkm" cl:tTjljxLg ePsf] cg'e"ltn] pgnfO{ Psflt/ ;tfpF5 eg] csf{lt/ oxfFsf] kl/jt{gsf] s'¿ktf b]v]/  dg u?ª\uf] x'G5 . e[s'6L h:tf lje"ltn] /fi6«/Iffsf nflu ljutdf v]n]sf] e"ldsfsf] a]jf:tf ul/Psf], cfˆgf] cl:tTj / klxrfg lal;{g nfluPsf], kl/jt{gsf gfddf cfofltt p/G7\ofpnf]kgfsf] jr{:j a9]sf] slj b]Vt5g\ . o; l:yltdf  pgL …k'/fgf] 8fo/LÚsf kfgf kmsf{P/ lg/fzfdf 8'Ag rfxFb}gg\ , a? …d d'emf{Psf] 5}gÚ eGb}  o;/L cfzfsf] lbof] k|Hjlnt ub{5g\ M

d km]l/ sl;ª\u/nfO{ ;d]6]/ n}hfg

Ps lbg Ps ;fFem cjZo cfpg] 5'

dnfO{ s]jn af]nfO b]pm

ltd|f] uuge]bL cfafhn]

d km]l/ hfHjNodfg :j¿kdf hfUg] 5'

t/ laGtL ========

dnfO{ d'emf{Psf] geg

x/fPsf] geg .

slj xl/pmF k|wfgsf] sljtfTds cleJolStn] bfz{lgs prfOsf ljleGg ljGb'x¿sf] :kz{ u/]sf] kfOg' klg o; sfJos[ltsf] ljz]iftf xf] . wtL{ / cfsfzsf] ;DaGw, dfgjLo k|]dsf] dxTTj, hLjgsf ;fy{stf, dxTtf / hl6ntf cflb ljljw kIfnfO{  sljtfn] ;d]6]sf 5g\ . efiffdf sljtf]lrt k|tLs, ljDa / nfIfl0fs cleJolStsf] k|of]u ePsf] 5 . uB nonfO{ s'bfpg ;Sg] sljsf] Ifdtfn] sljtfx¿ k|efjk"0f{ ag]sf 5g\ . x/]s sljtfsf] efj emNsfpg] lrq ;dflji6 x'g' klg o; s[ltsf] ljz]iftf xf] . d sljsf] lg/Gt/ sfJoofqfsf] z'e sfdgf ;lxt …kmf6]sf] 6f]kLÚ sljtf ;ª\u|xn] kf7sx¿sf] Gofgf] dfof kfpg] ck]Iff ub{5' .

       @)&$ sflt{s !( ut]                                k|f=8f=hLj]Gb| b]j lu/L

                                                  ;b:o ;lrj

                                              g]kfn k|1f k|lti7fg

                                                sdnfbL, sf7df8f}F