समालोचना यात्रामा पुष्करका भरोसालाग्दा पाइला पुष्कर रिजाल 'पुष्प'का समालोचनाहरुको पाण्डुलिपि पढ्ने अवसर पाएँ । साहित्यिक सिद्धान्तका साथै कविताका मझौला, लघु र लघुतम रूप (खण्डकाव्य, मुक्तक, हाइकु र फुटकर कविता), भाषा तथा लोक साहित्यसम्मलाई अध्ययनको विषय बनाइएको प्रस्तुत कृतिले समालोचकको बहु आयामिक अध्ययनको अभिरुचि र ज्ञानको क्षेत्रलाई सङ्केत गर्दछ । समालोचनाको पूर्वीय र पाश्चात्य पद्धति दुबैलाई महत्त्व दिँदै समाजोपयोगी विचार प्रवाहित गर्ने उनको प्रवृत्ति प्रशंसनीय छ । उनले नेपाली साहित्यको आधुनिक कालमा बढी विचरण गरे पनि माध्यमिक कालतिर पनि दृष्टि डोलाउन पुगेका छन् । त्यसैले पनि पुष्करको यो कृति विविधतामय बन्न पुगेको छ र थरी थरीका स्वादले युक्त छ भन्न सकिन्छ । समालोचक पुष्कर प्रगतिशील दृष्टिकोण राख्तछन् भन्ने कुरा उनका समालोचना पढ्दा थाह हुन्छ । उनी मार्क्स र मार्क्सवादी साहित्यिक मान्यताका सम्बन्धमा यहाँ निकै घोत्लिएका छन् । गोपाल प्रसाद शर्मा अधिकारीको 'श्रद्धा सुमन' कविता सङ्ग्रह तथा महानन्द ढकालको 'घाम उदाए' हाइकु सङ्ग्रहमा विद्यमान प्रगतिवादी एवम् प्रगतिशील चिन्तनबाट उनी प्रभावित छन् । प्रगतिवादी साहित्यले सम्झनु पर्ने प्रतिभाको खोजी र तिनका कृतिका विशेषताको विवेचनामा उनको प्रगतिवादी पहिचान खुलेको छ । उनमा अरू कसैप्रति पनि पूर्वाग्रही धारणा छैन भन्ने जानकारी पनि यहाँ उपलब्ध छ । उनले विश्वेश्वर प्रसाद कोइरालाको 'सुम्निमा'का सकारात्मक पक्ष पहिल्याएर तथा वसन्त शर्माको 'श्रीकृष्ण चरित्र' को महत्त्वमाथि प्रकाश पारेर त्यसको छनक दिएका छन् । विधातात्त्विक कसीमा घोट्तै मदन पुरस्कार प्राप्त 'सेतो धरती'का केस्रा केस्रा केलाउने र त्यसका सबल र दुर्बल पक्ष चिनाउने काममा पनि उनको मिहिनेत परेको छ । यसरी नै मुक्तकको सिद्धान्तको व्याख्या गर्न उनले संस्कृतका साथै आधुनिक वाङ्मयको सेरोफेरोको परिक्रमा गरेका छन् र सोदाहरण आफ्नो भनाइलाई पुष्टि गर्ने काम गरेका छन् । नेपाली भाषाको पारिवारिक सम्बन्ध, उत्पत्ति र विकास सम्बन्धी कुरा नौलो नभए पनि ज्ञानलाई फिँजाउने कुरामा उपयोगी रहेको छ । सम्बन्धित क्षेत्रका अध्येताहरु यसबाट लाभान्वित हुन सक्तछन् । यसरी नै यहाँको लोक बाल कविता र बाल लोक गीतको अध्ययनले एकातिर बालकहरुलाई खुराक प्रदान गरेको छ भने अर्कातिर त्यस क्षेत्रमा केही गर्न चाहनेलाई व्याख्या विवेचनाको सैद्धान्तिक आधार प्रस्तुत गरेको छ । पुष्कर रिजाल 'पुष्प'ले आफ्नो यस समालोचना कृतिका माध्यमबाट प्रदर्शन गरेको छटाले के जनाउँछ भने उनी समालोचना क्षेत्रका हुने बिरुवाका चिल्ला पात हुन् र एक भरोसालाग्दा प्रतिभा हुन् । उनी साहित्यिक क्षेत्रका मूलभूत मान्यतासँग परिचित छन् र समालोचना क्षेत्रको अध्ययनमा गम्भीरतापूर्वक समर्पित छन् । नेपाली समालोचनाले उनी जस्ता समालोचकप्रति आशाप्रद दृष्टि लगाइ रहेको छ । अहिले पनि देशका विभिन्न भागमा रहेर राष्ट्र र जनताका पक्षमा कलम चलाउने कैयन् स्रष्टाहरु ओझेलमा छन् । तिनका राम्रा कामलाई प्रकाशमा ल्याउन नसक्ता ठुलो घाटा भएको छ । समाजले तिनबाट लिन सक्ने लाभ लिन सकेको छैन भने स्वयं स्रष्टाहरु पनि थप कामका लागि प्रेरित र उत्साहित बन्न सकेका छैनन् । यस अवस्थामा नेपाली समालोचनामा उनको आगमन स्वागतयोग्य छ । समालोचना विवेक प्रयोगको एक महत्त्वपूर्ण क्षेत्र हो । अविचलित र निरन्तर साधनाबाट यस क्षेत्रमा समर्पित व्यक्तिले नै यसमा सिद्धि प्राप्त गर्दछ । रिजालको प्रतिभा र लगनशीलताले उनलाई यस क्षेत्रमा अवश्यमेव सफलता दिलाउने छ भन्ने कुरामा म विश्वस्त छु । उनको समालोचनात्मक कृति प्रकाशनको यस सुखद अवसरमा हार्दिक बधाई ज्ञापन गर्दै उत्तरोत्तर सफलताको कामना गर्दछु । प्रा.डा.जीवेन्द्र देव गिरी २००|२६ शान्ति नगर, काठमाडौँ । २ वैशाख २०७१ Oltxf;sf] ;'Gb/ kfgfsf ¿kdf …d]/f] kfOnf d]/f] cg'ejÚ g]kfnL Oltxf;sf s}og\ kfgfx¿ cem} clnlvt 5g\ . To;df klg g]kfnL hgtfsf] cfkm\gf] Oltxf; n]Vg] sfd t lgs} cw'/f] 5 . s=k'iknfnn] …g]kfnL hg cfGbf]ng M Ps ;dLIffÚ n]v]/ To;tkm{ xfdLnfO{ ky k|bz{g ug'{ ePsf] 5 , df]bgfy k|l>tn] To;nfO{ lj:tf/ ug{ kl;gf aufpg' ePsf] 5 / s]bf/gfy k|wfgn] klg o; dfu{nfO{ k5\ofO{ s]xL sfd ug'{ ePsf] 5 . Oltxf;sf cGo s]xL cWo]tfx¿sf klg cfzfnfUbf kfOnf o; lbzflt/ clu al9 /x]sf 5g\ . oL s]xL sfdx¿ eP tfklg g]kfnL hg cfGbf]ngsf] a[xt\ Oltxf; n]vgdf k"0f{tf Nofpg lgs} sfdx¿ cem} ck]lIft 5g\ . o;lglDt Oltxf;sf ljleGg 36gf;Fu ufFl;Psf JolStx¿sf n]v / ;+:d/0fn] dxŒjk"0f{ vhfgf k|bfg ug{' :jfefljs 5 . ctM xfd|f sltko o'u gfossf hLjgsf k|]/0ffbfoL sfd, ;ª\3if{ / cg'ejsf ufyf pxfFx¿;Fu} x/fpgfn] k5'tfpg' k/]sf] cj:yf / a]xf]g'{ k/]sf] Ifltk|lt xfdL ;a} ;r]t x'g cfjZos 5 . g]kfnsf] jt{dfg kl/jlt{t cj:yfdf P]ltxfl;s dxŒjsf s]xL ;fdu|L cjZo g} k|sfzdf cfPsf 5g\ . ltgsf] k|sfzg x'g' xfd|f lglDt cToGt v';Lsf] s'/f xf] t/ tL cw'/f / ck"0f{ 5g\ . ctM a9LeGbf a9L dfqfdf To; k|sf/sf vhfgfsf] ;fj{hlgsLs/0f clxn]sf] cfjZostf xf] . ci6nIdL zfSosf] k|:t't sfo{n] oxL cfjZostfsf] k"lt{df dxŒjk"0f{ of]ubfg u/]sf] 5 . o;nfO{ g]kfnL hg ;ª\3if{sf] ToxL a[xt\ Oltxf;sf] ;'Gb/ kfgfsf ¿kdf lng ;lsG5 . …d]/f] kfOnf d]/f] cg'ejÚsf gfdn] xfd|f ;fd' cfO k'u]sf] o; s[ltsf] d :jfut ub{5' / n]vs zfSonfO{ xflb{s awfO{ 1fkg ub}{ n]vg If]qdf lg/Gt/ kfOnf clu al9 /xf];\ egL z'e sfdgf JoQm ub{5' . …d]/f] kfOnf d]/f] cg'ejÚ s'g} p8Gt]a'8Gt] xjfO{ sNkgf xf]Og, g t xf] of] s'g} /x:osf] kf]sf] . jf:tjdf of] t xf]—oyfy{df cfwfl/t cfF6, Tofu, w}o{ / ;ª\3if{sf] hLjGt aofg . of] s[lt sf7df8f}Fsf] ;'ljwf ;DkGg kl/jf/df hGd]/ klg g]kfnL sDo'lg:6 cfGbf]ngdf ;dlk{t eO{ prfOsf] ljGb' :kz{ ug{ ;kmn ci6nIdL zfSosf] pbfx/0fLo hLjg;Fu t ;DalGwt 5Fb} 5, ;Fu;Fu} pxfFsf ;xsdL{sf ¿kdf /x]sf cg]s JolStx¿sf sd{nfO{ s]xL dfqfdf g} eP klg cª\lst ug{ cu|;/ 5 . ci6n] 6]s]sf] lk:s/sf] wtL{sf] ;'uGw / ToxfFsf] ;dfhsf] af]nL oxfF ;'Gg ;lsG5 . sf7df8f}F pkTosfsf kfFuf, 6f]vf / cGo :yfgx¿ xf]pg\ jf emfkfsf a:tLx¿, ci6 ljleGg ;ef, a}7s, e]nf, ;ª\u7g, cfGbf]ng / h]ndf cg]s ;fyLx¿dfem e]l6g' x'G5 . g]kfnL hg cfGbf]ngsf] lbof] afln /x]sf s}og\ dlxnf k'?ifx¿;Fu o; s[ltn] xfd|f] ;fIffTsf/ u/fpF5 . cf:yfsf nflu cfkm\gf cfdfa'af, efO alxgL Pjd\ Oi6ldq dfq xf]Og, 5f]/L5f]/faf6 klg b"/Ldf /x]/ kltkTgL g} ;ª\3if{sf d}bfg, psfnL cf]/fnL, jg hª\un / vf]nfgfnf kf/ ul//x]sf] b[Zo oxfF b]lvG5 . cfkm\gf klt s=Zofd cyf{t\ cd[t af]x/fsf] ;xofqfaf6 hLjgsf ufx|f ;fFu'/f lbg kf/ ug{ ;xh ePsf] ci6sf] cfTd:jLs[lt 5 . kltkTgL b'a} hgf kf6L{ hLjgdf cys / ;kmn ¿kdf o;/L ;lqmo /x]sf] sd} b]Vg kfOG5 . hgtfsf kf]N6fdf 5f]/L5f]/fnfO{ ;'Dk]/ ;dfhsf] ¿kfGt/0fdf s'lb /x]sf] o; hf]8Lsf] ;xofqf :jod\ klg cg's/0fLo 5 h;nfO{ o; s[ltsf kfgfx¿df k9\g ;lsG5 . hgtf;Fu s:tf] Jojxf/ ug]{ / j}/Laf6 s;/L hf]lug] eGg] s'/fsf /f]rs cg'ejx¿ oxfF ;FuflnPsf 5g\ . o; qmddf cfkm\gf njfO vjfO, afgLa]xf]/f / a/Jojxf/df kl/jt{g NofP/ hgtfsf] dg lhTg ul/Psf hl'Qmx¿ o; s[ltsf cfsif{0fsf ljifo ag]sf 5g\ . hgtfsf] dfG5] eP/ a:tf st} cf]8f/sf] jf;, st} u'Gb|Lsf] cf]5\ofg, st} l9F8f]sf] ufF;, st} cfF;' r'xfpFb} d/]sf] uf]?sf] df;' lgn]sf] l:ylt / st} lnvfh'd|fsf] lhpel/ /hfOF a]xf]g'{ k/]sf] cj:yf oxfF b]lvG5 . slxn] /ft /fte/ lxF8]sf], slxn] ds}af/Ldf /ft latfPsf] / c¿sf ;xf/fdf vf]nf t/]sf], slxn] cª\u|]hLafh ag]/ clg slxn] y'G5]n] 5f]lkP/ v/fa dfG5]x¿af6 ar]sf] h:tf s'/f klg oxfF e]l6G5g\ . Pp6L dlxnfn] e"ldut hLjg latfpg' kbf{ nfu]sf cfIf]k, a]xf]g'{ k/]sf ckdfg, cfO k/]sf vt/f / ltgsf] s'zntfk"0f{ ;fdgfnfO{ klg oxfF lnlka4 ul/Psf] 5 . oLeGbf klg cem} cle?lrsf ljifosf ¿kdf k|x/Lsf kmGbfdf kbf{ ci6 / pxfFsf ;fyLx¿n] ef]Ug' k/]sf] b'Jo{jxf/ / oftgf clg kf6L{, cfkm" / ;xsdL{nfO{ hf]ufpg tyf uf]kgLotf arfpg pxfFx¿n] u/]sf sfd, k|bz{g u/]sf] ;fx; Pjd\ ;zQm k|lt/f]w /x]sf 5g\ . k~rfot sfnLg lg/ª\s'ztfaf6 g]kfnnfO{ d'St ug{ sDo'lg:6 qmflGtsf/Lx¿n] s] s:tf ultljlw u/]sf lyP eGg] s'/fsf] Ps emns o; s[ltsf cfFvLem\ofnaf6 lgofNg ;lsG5 . k|:t't s[ltn] x/]s qmflGtsf/Ldf pT;fx 5g{] ;'lglZrt 5 . o;n] dlxnfx¿nfO{ 3/sf rf/ s'gfdf dfq ;Lldt /fVg rfxg]x¿nfO{ klg gofF kf7 l;sfpg] 5 . ;h{sx¿n] o;af6 l;h{gfsf cGo ljwfsf nflu ;fdu|L k|fKt ug]{ 5g\ . o; s[ltsf] gf6sLs/0f, rnlrqLs/0f / cfVofgLs/0f ;Dej 5 . o; s[ltnfO{ g]kfnsf / ljZjsf cGo efiffdf cg'jfb ug{ ;lsof] eg] dfgj ;d'bfosf] 7'nf] lx:;f o;af6 nfeflGjt x'g] 5 . o;af6 k|]/0ff lnP/ c¿ qmflGtsf/Lx¿n] klg o; k|sf/sf s[lt l;h{gf u?g\ / g]kfnL /fhgLlt Pjd\ Oltxf;sf uf}/jdo kfgfx¿ dflg;sf] d/0f;Fu} ljno x'g gkfpg\ eGg] z'e]R5f d /fVt5' . ;/n efiffdf cfkm"n] ef]u]sf s'/fx¿sf] :jfefljs k|:t't ul/Psf] of] s[lt cfd hg ;d'bfosf] ?lr cfslif{t ug{ ;kmn x'g] s'/fdf klg d 9'Ss 5' . @)&) kmfu'g !( 8f=hLj]Gb| b]j lu/L zflGt gu/, sf7df8f}F k|fWofks, g]kfnL s]Gb|Lo ljefu, lqe'jg ljZj ljBfno, sLlt{k'/

                   …5fpwf/f]ÚpkGof; k9]kl5

/fh]z cfrfo{n] n]Vg' ePsf] …5fpwf/f]ÚpkGof; k|sfzgk"j{ g} k9\g] cj;/ kfPF . o;lglDt n]vsnfO{ xflb{s wGojfb 1fkg ub{5' . pkGof; xftdf kg]{ lalQs} o;sf] gfdn] dleq lh1f;f hufof] …5fpwf/f]Ú s] xf] eg]/ . pkGof;leq k;]kl5 yfx eof] 5fpk8L jf /h:jnf ePsL :qLnfO{ pkof]u ug{sf nflu lgdf{0f ul/Psf] wf/f] g} 5fpwf/f] /x]5 . oxL wf/fdf o; pkGof;sL gflosf ;fOFnLnfO{ pgsL ;f;"n] klxnf] k6s /h:jnf x'Fbf c¿ kg]gL{x?sf clulNt/ ckzAb af]Nb} ;GWofsfnLg cFWof/fdf k'¥ofPsL lyOg\  / c¿ ;fFem PSn} cfpg cfb]z lbPsL lyOg\ . /hf]jtL :qLnfO{ c5't, ck/flwgL / kflkgL ;/x Jojxf/ ul/g] To; ;dfhdf wf/f] klg uGwf / kmf]xf]/ g} x'Fbf] /x]5 . ToxL wf/flg/ /f0ff ;/sf/sf l;kfxLx?n] cfj|md0f u/]/ ;fOFnLsf klt dgf]x/sf] xTof ul/g'n] Tof] o; pkGof;sf] jf/bft :yn aGg uPsf] /x]5 . ;fob ;a}nfO{ em:sfpg] To; 7fpFsf] ;Demgf u/fO /xg] / cGofosf lj?4 p7\g ;r]t u/fO /xg] b[li6n] g} pkGof;sf/n] …5fpwf/f]Ú zLif{s rog ug'{ eof] xf]nf eGg] nv d}n] sf6]sf] 5' . pxfFn] s[ltsf] cGTolt/ ;fOkfn em:sg] u/L ;fg}df dfofdf k/fg nufPsf] /  5fpwf/f] /f]P;l/ cd/ syf /r]sf] s'/f pNn]v ug'{ ePsfn] klg of] s'/f k'li6 x'G5 .

…5fpwf/f]Ú pkGof; d"ntM ;fOFnL cyf{t\ ;fOFnL lbbLdf s]lGb|t 5 . P3f/ jif{sf] slnnf] pd]/df j}jflxs hLjgdf k|j]z u/]sL ;fOFnLn] cfˆgL ;f;"sf] s7f]/ / j|"m/ a'xft{g a]xf]g'{ k¥of] tfklg klt dgf]x/sf] ;b\efj / ;xof]u eg] ;bf kfO /lxg\ .  cfw'lgs ljrf/sf dgf]x/sf dfWodaf6 ;dfh abNg] pkGof;sf/sf] rfxgf ;'?df oxfF k|s6 ePsf] 5 . dgf]x/sf] pd]/ kGw| jif{ dfq eP klg pgL cfˆgf] hf]8f ag]/ 3/df lelqPsL ;fOFnLk|lt  cToGt xflb{s 5g\ . uf]7fnf, ofqf, d]nf / dfOtLdf dfq xf]Og kl/jf/ / ;dfhn] lgif]w u/]sf] 5fpuf]7df ;d]t k'u]/ pgL cfˆgL hLjg ;FlugLnfO{ ;fy lbG5g\, pgsf cfF;' k'5\5g\ / hLjgk|lt pT;fx 55{g\ . ufpFdf lzIffno geP klg pgL cfk"m  k9\g  k|oTg u5{g\  /  ;fOFnLnfO{  klg To;lglDt pTk|]l/t u5{g\ . ¿l9, cGwljZjf; / s;}sf] klg HofbtL pgnfO{ dg kb}{g . cfˆg} cfdfsf] c3]{nf]kgsf] klg pgL lj/f]wL 5g\ . cfdfsf cfFvf 5n]/} pgL cfˆgL k|f0fKof/L 5fpuf]7df /x]sf j]nf 3/df c¿sf lglDt tof/ ul/Psf b'w, s'/f}gL, lv/ cflb vfg] s'/f tyf wf]tL, k5\of}/L h:tf n'ufnQf af]s]/ 5fpuf]7 k'U5g\ / ;fOFnLnfO{ ;fy lbg ToxLF /ft latfpF5g\ . oL ;a} s'/f g;xg]x?sf lglDt  cfFvfsf] sl;ª\u/ ag]s} sf/0f lj/f]wLx? / /f0ff ;/sf/sf] ldn]dtf]df l;kfxLx?b\jf/f n6\7Ln] s'6't} / rSs' k|xf/ ub}{ pgsf] k|f0f x/0f ul/Psf] lyof] . pgL ;fyLefOx?dfem slt lk|o lyP  eGg] s'/f pgsf ;fyL eSt/fhn] dg]x/ / ;flxFnLsf ufO{j:t'  lbgel/ x]l/ lbP/ pgLx?nfO{ xif{kmfF6sf] d]nf x]g]{ cj;/ lbPaf6} :ki6 x'G5 .

b'Mvsf] s'/f dgf]x/ h:tf gjLg ljrf/ /fVg] o'jssf] xTof eof] t/  r]tgfljxLg ;dfhn] 6'n'6'n' x]l//x\of] . Tolt dfq xf]Og k|f0f hfg] j]nf /Std'5\of]n z/L/ lnP/ ;fOFnL /x]sf] 5fpuf]7;Dd cfO k'u]sf dgf]x/sf] d[To'sf] bf]if pN6} ;fOFnLdfly yf]kb}{ pgnfO{ 9ª\ufd'9f u/]/ ckdfgk"j{s ufpFaf6 lgsflnof] t/ g To;sf] k|ltjfb kl/jf/n] u¥of] g t ufpFn]n] g} . oL ;a} a]xf]b}{ cGwljZjf; / ¿l9sf lj/f]wdf dgf]x/ lxF8]sf] af6fdf lxF8\g] ;ª\sNk ;lxt /StfDo cj:yfdf ;fOFnL dfOtLdf k'lug\ . pgL cfˆgf] ;ª\sNk k'/f ug{  ;fdflhs sfddf ;lj|mo eOg\ / ;dfhsf afnaflnsfb]lv j[4j[4f;Dddf r]tgf 5b}{ ;a}sf]  dfof / >4f kfpg ;kmn eOg\ .

pkGof;af6 5fpk8L k|yfsf v/faLx? pbfª\uf] ePsf 5g\ / To;df ;'wf/ Nofpg' kg]{ cfjZostf af]w o;n] u/fPsf] 5 . o;/L g} ¿l9u|:t ;dfhsL ;f;"n] a'xf/Lk|lt / cGo JolStx?n] Psn gf/Lk|lt u/]sf cGofok"0f{ xs{tk|lt pkGof;n] 3[0ff / cfj|mf]z pTkGg  u/]sf] 5 . o; b[li6n] pkGof; k|efjsf/L / ;kmn ePsf] 5 . ;'?df dgf]x/sf dfWodaf6  ;dfh ;'wf/sf] af6flt/ nDs]sf pkGof;sf/n] kl5 ;fOFnLsf  dfWodaf6  cfˆgf] nIotk{m clu a9\g] k|oTg u/]sf 5g\ .  olt x'Fbfx'Fb} klg pkGof;df dgf]x/sf xTof/f / ;fOFnLk|lt cGofoL cfttfoL sfd ug]{x?n] ;hfo kfPsf] x]g]{ kf7ssf] wf]sf] eg] cw'/} /x]sf] 5 . pkGof;sf/n] To;tk{m pkGof;nfO{ lsg k|j[Q u/fpg' ePg eGg] k|Zgn] kf7ssf] d'6' lrdf]l6 /xG5 .

k|:t't pkGof;sf dfWodaf6 g]kfnL hg hLjgsf cGo sltko kIfx? klg k|sfzdf cfPsf 5g\ . gAa] ;fnsf] e'OFrfnfsf] c;/, cfdf, xh'/ cfdf / cleefjsf] jfT;No, s'/s'/] a}F;sf lszf]/ lszf]/Lsf]  ultljlw, afnaflnsfsf] /x/ tyf ahf/sf] lsgd]n, 5/l5d]ssf] ;DaGw, ufpFn], ls;fg / uf]7fn] hLjg,  v]tLkftL, b'Uw Joj;fo, laxfsf] cf}kcfl/stf, :yfgLo j]ze"iff, a; / k}bn ofqf, d[To' ;+:sf/ cflbsf af/]df klg pkGof;df rrf{ ul/Psf] 5 . o;sf ;fy} ;'b"/ klZrdsf ljleGg ufpFa:tL, clk / ;fOkfn lxdfn tyf kxf8, vf]nf, jg, rf}/ / rf}tf/fx?sf] aofg klg oxfF ul/Psf] 5 . dfjn cfPsf] d kfqsf] j0f{gaf6 yfngL ub]{  k"j{bLlKtsf] z}nLdf ;fOFnL lbbLsf d'vaf6 pgsf hLjgsf  ;Dk"0f{ 36gfx? eGg nufP/ cleJolStsf] /f]rs 9fFrfdf cfVofgnfO{ k|:t't ul/Psf] 5 . efiffdf Ps k|sf/sf] ld7f; / k|jfx /x]sf] 5 . zAbsf] ;/ntf / jfSosf] 5l/tf]kgfaf6 klg o; s[ltsf] ;fdYo{ j[l4 ePsf] 5 . ;+jfbx?  5f]6fld7f x'g' clg cg's/0fTds zAbsf] oyf]lrt k|of]u x'g'df klg o;sf] ljz]iftf emlNsG5 . ;du|df s[lt c;n p2]Zo lnP/ cfPsf]    5 / ;dfhsf] kl/jt{gdf of]ubfg ug{ ;Ifd 5 . pkGof;sf/ cfrfo{ / …5fpwf/f]Ú ;fdflhs pkGof; b'a}sf] ;kmntfsf] sfdgf ub{5' .

@)&$ ;fpg #) ut]                               k|f=8f=hLj]Gb| b]j lu/L

                                                ;b:o ;lrj

                                    g]kfn k|1f k|lti7fg, sdnfbL, sf7df8f}F