समालोचना यात्रामा पुष्करका भरोसालाग्दा पाइला पुष्कर रिजाल 'पुष्प'का समालोचनाहरुको पाण्डुलिपि पढ्ने अवसर पाएँ । साहित्यिक सिद्धान्तका साथै कविताका मझौला, लघु र लघुतम रूप (खण्डकाव्य, मुक्तक, हाइकु र फुटकर कविता), भाषा तथा लोक साहित्यसम्मलाई अध्ययनको विषय बनाइएको प्रस्तुत कृतिले समालोचकको बहु आयामिक अध्ययनको अभिरुचि र ज्ञानको क्षेत्रलाई सङ्केत गर्दछ । समालोचनाको पूर्वीय र पाश्चात्य पद्धति दुबैलाई महत्त्व दिँदै समाजोपयोगी विचार प्रवाहित गर्ने उनको प्रवृत्ति प्रशंसनीय छ । उनले नेपाली साहित्यको आधुनिक कालमा बढी विचरण गरे पनि माध्यमिक कालतिर पनि दृष्टि डोलाउन पुगेका छन् । त्यसैले पनि पुष्करको यो कृति विविधतामय बन्न पुगेको छ र थरी थरीका स्वादले युक्त छ भन्न सकिन्छ । समालोचक पुष्कर प्रगतिशील दृष्टिकोण राख्तछन् भन्ने कुरा उनका समालोचना पढ्दा थाह हुन्छ । उनी मार्क्स र मार्क्सवादी साहित्यिक मान्यताका सम्बन्धमा यहाँ निकै घोत्लिएका छन् । गोपाल प्रसाद शर्मा अधिकारीको 'श्रद्धा सुमन' कविता सङ्ग्रह तथा महानन्द ढकालको 'घाम उदाए' हाइकु सङ्ग्रहमा विद्यमान प्रगतिवादी एवम् प्रगतिशील चिन्तनबाट उनी प्रभावित छन् । प्रगतिवादी साहित्यले सम्झनु पर्ने प्रतिभाको खोजी र तिनका कृतिका विशेषताको विवेचनामा उनको प्रगतिवादी पहिचान खुलेको छ । उनमा अरू कसैप्रति पनि पूर्वाग्रही धारणा छैन भन्ने जानकारी पनि यहाँ उपलब्ध छ । उनले विश्वेश्वर प्रसाद कोइरालाको 'सुम्निमा'का सकारात्मक पक्ष पहिल्याएर तथा वसन्त शर्माको 'श्रीकृष्ण चरित्र' को महत्त्वमाथि प्रकाश पारेर त्यसको छनक दिएका छन् । विधातात्त्विक कसीमा घोट्तै मदन पुरस्कार प्राप्त 'सेतो धरती'का केस्रा केस्रा केलाउने र त्यसका सबल र दुर्बल पक्ष चिनाउने काममा पनि उनको मिहिनेत परेको छ । यसरी नै मुक्तकको सिद्धान्तको व्याख्या गर्न उनले संस्कृतका साथै आधुनिक वाङ्मयको सेरोफेरोको परिक्रमा गरेका छन् र सोदाहरण आफ्नो भनाइलाई पुष्टि गर्ने काम गरेका छन् । नेपाली भाषाको पारिवारिक सम्बन्ध, उत्पत्ति र विकास सम्बन्धी कुरा नौलो नभए पनि ज्ञानलाई फिँजाउने कुरामा उपयोगी रहेको छ । सम्बन्धित क्षेत्रका अध्येताहरु यसबाट लाभान्वित हुन सक्तछन् । यसरी नै यहाँको लोक बाल कविता र बाल लोक गीतको अध्ययनले एकातिर बालकहरुलाई खुराक प्रदान गरेको छ भने अर्कातिर त्यस क्षेत्रमा केही गर्न चाहनेलाई व्याख्या विवेचनाको सैद्धान्तिक आधार प्रस्तुत गरेको छ । पुष्कर रिजाल 'पुष्प'ले आफ्नो यस समालोचना कृतिका माध्यमबाट प्रदर्शन गरेको छटाले के जनाउँछ भने उनी समालोचना क्षेत्रका हुने बिरुवाका चिल्ला पात हुन् र एक भरोसालाग्दा प्रतिभा हुन् । उनी साहित्यिक क्षेत्रका मूलभूत मान्यतासँग परिचित छन् र समालोचना क्षेत्रको अध्ययनमा गम्भीरतापूर्वक समर्पित छन् । नेपाली समालोचनाले उनी जस्ता समालोचकप्रति आशाप्रद दृष्टि लगाइ रहेको छ । अहिले पनि देशका विभिन्न भागमा रहेर राष्ट्र र जनताका पक्षमा कलम चलाउने कैयन् स्रष्टाहरु ओझेलमा छन् । तिनका राम्रा कामलाई प्रकाशमा ल्याउन नसक्ता ठुलो घाटा भएको छ । समाजले तिनबाट लिन सक्ने लाभ लिन सकेको छैन भने स्वयं स्रष्टाहरु पनि थप कामका लागि प्रेरित र उत्साहित बन्न सकेका छैनन् । यस अवस्थामा नेपाली समालोचनामा उनको आगमन स्वागतयोग्य छ । समालोचना विवेक प्रयोगको एक महत्त्वपूर्ण क्षेत्र हो । अविचलित र निरन्तर साधनाबाट यस क्षेत्रमा समर्पित व्यक्तिले नै यसमा सिद्धि प्राप्त गर्दछ । रिजालको प्रतिभा र लगनशीलताले उनलाई यस क्षेत्रमा अवश्यमेव सफलता दिलाउने छ भन्ने कुरामा म विश्वस्त छु । उनको समालोचनात्मक कृति प्रकाशनको यस सुखद अवसरमा हार्दिक बधाई ज्ञापन गर्दै उत्तरोत्तर सफलताको कामना गर्दछु । प्रा.डा.जीवेन्द्र देव गिरी २००|२६ शान्ति नगर, काठमाडौँ । २ वैशाख २०७१ Oltxf;sf] ;'Gb/ kfgfsf ¿kdf …d]/f] kfOnf d]/f] cg'ejÚ g]kfnL Oltxf;sf s}og\ kfgfx¿ cem} clnlvt 5g\ . To;df klg g]kfnL hgtfsf] cfkm\gf] Oltxf; n]Vg] sfd t lgs} cw'/f] 5 . s=k'iknfnn] …g]kfnL hg cfGbf]ng M Ps ;dLIffÚ n]v]/ To;tkm{ xfdLnfO{ ky k|bz{g ug'{ ePsf] 5 , df]bgfy k|l>tn] To;nfO{ lj:tf/ ug{ kl;gf aufpg' ePsf] 5 / s]bf/gfy k|wfgn] klg o; dfu{nfO{ k5\ofO{ s]xL sfd ug'{ ePsf] 5 . Oltxf;sf cGo s]xL cWo]tfx¿sf klg cfzfnfUbf kfOnf o; lbzflt/ clu al9 /x]sf 5g\ . oL s]xL sfdx¿ eP tfklg g]kfnL hg cfGbf]ngsf] a[xt\ Oltxf; n]vgdf k"0f{tf Nofpg lgs} sfdx¿ cem} ck]lIft 5g\ . o;lglDt Oltxf;sf ljleGg 36gf;Fu ufFl;Psf JolStx¿sf n]v / ;+:d/0fn] dxŒjk"0f{ vhfgf k|bfg ug{' :jfefljs 5 . ctM xfd|f sltko o'u gfossf hLjgsf k|]/0ffbfoL sfd, ;ª\3if{ / cg'ejsf ufyf pxfFx¿;Fu} x/fpgfn] k5'tfpg' k/]sf] cj:yf / a]xf]g'{ k/]sf] Ifltk|lt xfdL ;a} ;r]t x'g cfjZos 5 . g]kfnsf] jt{dfg kl/jlt{t cj:yfdf P]ltxfl;s dxŒjsf s]xL ;fdu|L cjZo g} k|sfzdf cfPsf 5g\ . ltgsf] k|sfzg x'g' xfd|f lglDt cToGt v';Lsf] s'/f xf] t/ tL cw'/f / ck"0f{ 5g\ . ctM a9LeGbf a9L dfqfdf To; k|sf/sf vhfgfsf] ;fj{hlgsLs/0f clxn]sf] cfjZostf xf] . ci6nIdL zfSosf] k|:t't sfo{n] oxL cfjZostfsf] k"lt{df dxŒjk"0f{ of]ubfg u/]sf] 5 . o;nfO{ g]kfnL hg ;ª\3if{sf] ToxL a[xt\ Oltxf;sf] ;'Gb/ kfgfsf ¿kdf lng ;lsG5 . …d]/f] kfOnf d]/f] cg'ejÚsf gfdn] xfd|f ;fd' cfO k'u]sf] o; s[ltsf] d :jfut ub{5' / n]vs zfSonfO{ xflb{s awfO{ 1fkg ub}{ n]vg If]qdf lg/Gt/ kfOnf clu al9 /xf];\ egL z'e sfdgf JoQm ub{5' . …d]/f] kfOnf d]/f] cg'ejÚ s'g} p8Gt]a'8Gt] xjfO{ sNkgf xf]Og, g t xf] of] s'g} /x:osf] kf]sf] . jf:tjdf of] t xf]—oyfy{df cfwfl/t cfF6, Tofu, w}o{ / ;ª\3if{sf] hLjGt aofg . of] s[lt sf7df8f}Fsf] ;'ljwf ;DkGg kl/jf/df hGd]/ klg g]kfnL sDo'lg:6 cfGbf]ngdf ;dlk{t eO{ prfOsf] ljGb' :kz{ ug{ ;kmn ci6nIdL zfSosf] pbfx/0fLo hLjg;Fu t ;DalGwt 5Fb} 5, ;Fu;Fu} pxfFsf ;xsdL{sf ¿kdf /x]sf cg]s JolStx¿sf sd{nfO{ s]xL dfqfdf g} eP klg cª\lst ug{ cu|;/ 5 . ci6n] 6]s]sf] lk:s/sf] wtL{sf] ;'uGw / ToxfFsf] ;dfhsf] af]nL oxfF ;'Gg ;lsG5 . sf7df8f}F pkTosfsf kfFuf, 6f]vf / cGo :yfgx¿ xf]pg\ jf emfkfsf a:tLx¿, ci6 ljleGg ;ef, a}7s, e]nf, ;ª\u7g, cfGbf]ng / h]ndf cg]s ;fyLx¿dfem e]l6g' x'G5 . g]kfnL hg cfGbf]ngsf] lbof] afln /x]sf s}og\ dlxnf k'?ifx¿;Fu o; s[ltn] xfd|f] ;fIffTsf/ u/fpF5 . cf:yfsf nflu cfkm\gf cfdfa'af, efO alxgL Pjd\ Oi6ldq dfq xf]Og, 5f]/L5f]/faf6 klg b"/Ldf /x]/ kltkTgL g} ;ª\3if{sf d}bfg, psfnL cf]/fnL, jg hª\un / vf]nfgfnf kf/ ul//x]sf] b[Zo oxfF b]lvG5 . cfkm\gf klt s=Zofd cyf{t\ cd[t af]x/fsf] ;xofqfaf6 hLjgsf ufx|f ;fFu'/f lbg kf/ ug{ ;xh ePsf] ci6sf] cfTd:jLs[lt 5 . kltkTgL b'a} hgf kf6L{ hLjgdf cys / ;kmn ¿kdf o;/L ;lqmo /x]sf] sd} b]Vg kfOG5 . hgtfsf kf]N6fdf 5f]/L5f]/fnfO{ ;'Dk]/ ;dfhsf] ¿kfGt/0fdf s'lb /x]sf] o; hf]8Lsf] ;xofqf :jod\ klg cg's/0fLo 5 h;nfO{ o; s[ltsf kfgfx¿df k9\g ;lsG5 . hgtf;Fu s:tf] Jojxf/ ug]{ / j}/Laf6 s;/L hf]lug] eGg] s'/fsf /f]rs cg'ejx¿ oxfF ;FuflnPsf 5g\ . o; qmddf cfkm\gf njfO vjfO, afgLa]xf]/f / a/Jojxf/df kl/jt{g NofP/ hgtfsf] dg lhTg ul/Psf hl'Qmx¿ o; s[ltsf cfsif{0fsf ljifo ag]sf 5g\ . hgtfsf] dfG5] eP/ a:tf st} cf]8f/sf] jf;, st} u'Gb|Lsf] cf]5\ofg, st} l9F8f]sf] ufF;, st} cfF;' r'xfpFb} d/]sf] uf]?sf] df;' lgn]sf] l:ylt / st} lnvfh'd|fsf] lhpel/ /hfOF a]xf]g'{ k/]sf] cj:yf oxfF b]lvG5 . slxn] /ft /fte/ lxF8]sf], slxn] ds}af/Ldf /ft latfPsf] / c¿sf ;xf/fdf vf]nf t/]sf], slxn] cª\u|]hLafh ag]/ clg slxn] y'G5]n] 5f]lkP/ v/fa dfG5]x¿af6 ar]sf] h:tf s'/f klg oxfF e]l6G5g\ . Pp6L dlxnfn] e"ldut hLjg latfpg' kbf{ nfu]sf cfIf]k, a]xf]g'{ k/]sf ckdfg, cfO k/]sf vt/f / ltgsf] s'zntfk"0f{ ;fdgfnfO{ klg oxfF lnlka4 ul/Psf] 5 . oLeGbf klg cem} cle?lrsf ljifosf ¿kdf k|x/Lsf kmGbfdf kbf{ ci6 / pxfFsf ;fyLx¿n] ef]Ug' k/]sf] b'Jo{jxf/ / oftgf clg kf6L{, cfkm" / ;xsdL{nfO{ hf]ufpg tyf uf]kgLotf arfpg pxfFx¿n] u/]sf sfd, k|bz{g u/]sf] ;fx; Pjd\ ;zQm k|lt/f]w /x]sf 5g\ . k~rfot sfnLg lg/ª\s'ztfaf6 g]kfnnfO{ d'St ug{ sDo'lg:6 qmflGtsf/Lx¿n] s] s:tf ultljlw u/]sf lyP eGg] s'/fsf] Ps emns o; s[ltsf cfFvLem\ofnaf6 lgofNg ;lsG5 . k|:t't s[ltn] x/]s qmflGtsf/Ldf pT;fx 5g{] ;'lglZrt 5 . o;n] dlxnfx¿nfO{ 3/sf rf/ s'gfdf dfq ;Lldt /fVg rfxg]x¿nfO{ klg gofF kf7 l;sfpg] 5 . ;h{sx¿n] o;af6 l;h{gfsf cGo ljwfsf nflu ;fdu|L k|fKt ug]{ 5g\ . o; s[ltsf] gf6sLs/0f, rnlrqLs/0f / cfVofgLs/0f ;Dej 5 . o; s[ltnfO{ g]kfnsf / ljZjsf cGo efiffdf cg'jfb ug{ ;lsof] eg] dfgj ;d'bfosf] 7'nf] lx:;f o;af6 nfeflGjt x'g] 5 . o;af6 k|]/0ff lnP/ c¿ qmflGtsf/Lx¿n] klg o; k|sf/sf s[lt l;h{gf u?g\ / g]kfnL /fhgLlt Pjd\ Oltxf;sf uf}/jdo kfgfx¿ dflg;sf] d/0f;Fu} ljno x'g gkfpg\ eGg] z'e]R5f d /fVt5' . ;/n efiffdf cfkm"n] ef]u]sf s'/fx¿sf] :jfefljs k|:t't ul/Psf] of] s[lt cfd hg ;d'bfosf] ?lr cfslif{t ug{ ;kmn x'g] s'/fdf klg d 9'Ss 5' . @)&) kmfu'g !( 8f=hLj]Gb| b]j lu/L zflGt gu/, sf7df8f}F k|fWofks, g]kfnL s]Gb|Lo ljefu, lqe'jg ljZj ljBfno, sLlt{k'/

/fh;fdxf;+3sf] /fli6«o kl/ifb\sf] a}7sn] 5/]sf] ;Gb]z

k|f=8f= hLj]Gb| b]j lu/L

      g]kfn sDo'lg:6 kf6L{ -Pdfn]_ sfljleGghgjuL{o ;ª\u7gx?dWo] /fli6«o hg ;f+:s[ltsdxf;ª\3, g]kfn Ps hglk|o ;ª\u7g xf] . /fli6«o hg ;f+:s[ltsd~rsf ?kdf g} o;n] ljutdf cg]s hglxtsf/L sfd u/]sf] 5 eg] clxn] dxf;ª\3 cGtu{t ;flxTo, ;ªuLt, efiff, nf]s ;flxTo, rnlrq, gf6\o, nlntsnf, ;+:s[lt / ;fdflhszf:q ;DalGwt ;flxTosf/ snfsf/ ;+:s[ltsdL{, ;dfhzf:qL / efifljbx?nfO{ uf]naGbub]{ g]kfnL ;dfhsf] ?kfGt/0fdf of] clu al9/x]sf] 5 . o; ;ª\u7gn] e/v/} oxL @)&! df3 !( dfcfˆgf] /fli6«o kl/ifb\sf] a}7s kf]v/fdf ;DkGg u/]sf] 5 . hxfF b]z el/af6 sl/j ltg ;o k|ltlglwx?sf] pkl:ylt /x]sf] lyof] . a}7snfO{ pb\3f6g ;q / aGb ;qdfljefhgul/Psf] lyof] . pb\3f6g ;q kf]v/f ;efu[xdfvrfvr el/Psfk|ltlglw / hg;d'bfodfem ;DkGgePsf] lyof] eg] aGb ;q Go" P/f kf6L Kofn];df ;~rfngePsf] lyof] .

      /fli6«o hg ;f+:s[ltsdxf;ª\3sf cWoIfPjd\ g]skfPdfn] s]Gb|Lo sld6L ;b:os= vu]Gb| /fO{n] dGtAo ;lxtcWoIotf / dxf;ª\3sf dxf;lrj /fh]z yfkfåf/f ;~rfngul/Psf] ;f] sfo{qmdsf] k|f/De /fi6«ufg æ;of}F y'Fufk'nsfxfdL Pp6} dfnf g]kfnL===Æ af6 ;'? ePsf] pStsfo{qmdk|d'vcltlyg]skf -Pdfn]_ sfcWoIfs= s]kLzdf{ cf]nLn] kfg;dfbLof] k|Hjng u/L ;d'b\3f6g ug'{ ePsf] lyof] / cToGt ;f/ule{t ;d'b\3f6g dGtJolbg' ePsf] lyof] . pxfFsf] ;Daf]wgkf]v/fsfljleGg ;~rf/ dfWodn] k|ToIf k|;f/0f u/]sflyP . >f]tfx? dGqd'UweO{ ;'g]sf] ;f] efif0fdf pxfFn] ;flxTo, snf / ;+:s[ltsf] dxTj / e"ldsf ;dfhsf] ?kfGt/0fdf sltk|efjsf/L x'G5 eGg] s'/f cg]s pbfx/0f ;lxtJoStug'{ ePsf] lyfof] . /fhg}lts efif0f a? ;Demgufx|f] x'g] t/ uLtsf 6'qmf Ps k6s ;'g]kl5 dgdf /lx/g] s'/f pxfFn] uLtsfc+z ;'gfP/} cleJoStug'{ ePsflyof] . o;/L g} ;+ljwfglgdf{0fdf cfPsf] afwf c8\rg / Pdfcf]jfbLsf] unt b[li6sf]0f / ultljlwaf/] klgpxfn] :ki6 ljj]rgfub}{ g]skf -Pdfn]_ ;+ljwfglgdf{0fdf s[t ;ª\slNkt /x]sf] / d'n'sn] ;+ljwfgkfO[ 5f8\g] s'/fdf>f]tfx?nfO{ b[9 ljZjf; lbnfpg' ePsf] lyof] . sfo{qmddf g]skf -Pdfn]_ sf] ;lrjs= k|bLk 1jfnL s]Gb|Lo sld6L ;b:oPjd\ u08sL c~rn ;+of]hss= dfofgfyclwsf/L, lhNnf sld6L cWoIfs= s[i0f yfkf / cg]/f:jljo'sf u08sL c~rn ;x O~rfh{ g/]z zfSon] z'esfdgfdGtJolbg' ePsf] lyof] eg] pkl:yt hg ;d'bfonfO{ cfof]hssftkm{af6 :jfutdGtJo /fh;fdxf;+3sf u08sL c~rnOGrfh{ Pjd\ /fli6«o ;ldlt ;b:odgs'df/ >]i7n] k|:t'tug'{ ePsf] lyof] .

      ;f]xLsfo{qmddfdxf;ª\3åf/f k|bfgul/g] hg ;+:s[lt k'/:sf/ –@)&! rnlrqsdL{ b]zest vgfnnfO{, hg ;+:s[lto'jfk|ltef k'/:sf/–@)&! c~h' cfn]nfO{ / ;lxbclgnnfdf :d[ltdfnlntsnfk|ltef k'/:sf/–@)&! bLk]Gb|dfgag]kfnLnfO{{ k|d'vcltly s]=kL= cf]nLn] k|bfgug{ ePsf] lyof] . k'/:s[t k|ltefaf/] k|ltefrog ;ldltsf ;+of]hsx? s|dzMhgkIfLornlrqsdL{ ;ª\3sf cWoIf s]zj e§/fO{, /fli6«o hg ;ª\uLtd~rsfcWoIftyf k|f1 dfwjk|wfg / g]kfnnlntsnfd~rsfcWoIftyf k|f1 nfnsfhLnfdfn] k|sfzkfg'{ ePsf] ;f] sfo{qmddf k'/:s[t k|ltefsftkm{af6 b]zest vgfnn] cfˆgf] egfO{ /fVt} k'/:s[t x'g' ePsf] k|;GgtfJoStub}{ k'/:sf/n] cfkm'x?dflhDdjf/L a9fPsf] ljrf/ JoStug'{ ePsf] lyof] . kf]v/fsfjl/i7 ;+:s[ltsdL{ kb\/fh 9sfn, /fd g]kfnL, xf]d g]kfnL / gf/fo0f kl/>dL / ;dfh;]jL k'/0f >]i7nfO{ ;d]t ;Ddflgtul/Psf] pStsfo{qmddf g]skfPdfn]sf] gjf}F dxflwj]zgdf ul7t ;f+:s[ltspk;ldltsf ;b:Ox?sf ;fy} æg]kfnufyfÆuLlt gf6\o k|:tltdf ;+nUgsnfsf/x?nfO{ klg ;Ddflgtul/Psf] lyof] . k|d'vcltlycf]nLn] sfo{qmddfdxf;ª\3sf] d'vkq ;+:s[ltcÍ !), efifftyfnf]s ;flxTod~råf/f k|sflzt g]kfnsf !% hg hfltsfefiff ;DalGw n]vx?sf] ;Ëfnf] /x]sf] s[lt ;Dkbf / :yfgLosljgf/fo0f jf:tf]nfsf] sljtf ;+u|x df6f]sf] :kGbgsf] ljdf]rgug'{ ePsf] lyof] . sfo{qmddf g]skf -Pdfn]_ sfdxf;lrj s= O{Zj/ kf]v/]n, s]Gb|Lolgjf{rgcfof]usfcWoIoPjd\ :yfoL ;ldlt ;b:o s= ;f]dgfyclwsf/L Kof;L, kf]ln6Jo'/f] ;b:os=t'naxfb'/ u'?ª, kf]ln6 Jo"/f]sf j}slNks ;b:o s= hut ljzjsdf{, j}slNks s]Gb|Lo ;b:os= ;Ltf ;'Gb;, ;+ljwfg ;ef ;b:oåo ;Ltfcf]nLlu/L / dw' u'?ªk|f1x?, u08sL c~rncGtu{tsflhnfsf] kf6L{ / hg juL{o ;ª\u7gsf cu'jfx?sf] klgpNn]Vo ;xeflutflyof] .

      g]skfPdfn]sfdxf;lrj s= O{Zj/ kf]v/]nn] aGb ;qdfgjf}F /fli6«o dxflwj]zgn] to u/]sfsfo{gLlttyfsfo{lbzfaf/] uxgJofVofug'{ ePsf] lyof] . ;f] dxflwj]zgg]skfPdfn]sf] Oltxf;dfPp6f dxTjk"0f{ sf];] 9'ªufsf ?kdf /x]sf] wf/0f pxfFn] /fVg' ePsf] lyfof] . vf; u/]/ dxflwj]zgn]d'n'sk'FhLjfbL r/0fdf k|j]z u/]sf] lgisif{ lgsfn]sf] / tbg'?ksf] sfo{gLlt / sfo{lbzflgwf{/0f u/]sf] hfgsf/L lbb} pxfFn] kf6L{sf ;b:o / ;dy{sx?n] /fhg}lts 1fgsf] dfqgeO{ cfˆgf] k];f / Joj;fo ;Fu ;DjlGwtl;k, bIftf / ljzif1tf ljsf; ug'{ kg]{ ;Gb]z klgdxfljwj]zgn] lbPsf] hfgsf/L lbg' ePsf] lyof] . dxflwj]zgsf ;Gbe{df j}rfl/s ax;sf] k4ltnfO{ Aojl:ytug]{ ;Gbe{dfePsf] sdLsdhf]/L ePsf]klgpxfFn] pNn]v ug'{ ePsf] lyof] . kf6L{nfO{ Pstfa4 / ;'b[9 t'Nofpg' kg]{ cfjZostfaf]wsf ;fy Ps l9Ssf eO{ clu a9\g yfn]sf] / To;af6 l;Ëf] kf6L{ kªlSt / hg;d'bfopT;flxtePsf] ljZjf; klgJoStug'{ ePsf] lyof] .

      kf6L{ ;lrjPjd\ ;+:s[ltljb\ k|bLk 1jfnLn] g]kfnL ;dfhsf] ljz]iftf / ;f+:s[lt ?kfGt/0f zLif{ssf] sfo{kq k|:t'tub}{ ;f+:s[lts If]qdfljBdfg ;d:ofx?sf] lj:t[t ?kdfljj]rgfug'Peof] . pxfFn] d'n'ssf] ax'hftLo, ax' eflifs, ax' wfld{s / ef}uf]lnsljljwtfnfO{ Vofn u/L xfd|f] ;f+:s[lts If]qn] lje]b / pTkL8gsf] cGToug]{ s'/fdfljz]if Wofglbg' kg]{ wf/0ff /fVgeof] . cGwljZjf;, 5'jf5't / dlxnf lx+;f, afn>d cflbsf cg]s jf/bftsf] pbfx/0f pxfFn] lbg' eof] / ;fdGtL ;+:s[ltsfb'ik|efj ;dfKtkfg'{ kg]{ / ;fd|HojfbLljs[lt /f]SgcfjZosePsf] s'/fdfhf]8 lbg' eof] .

      pxfFn] xfd|f] ;f}Gbo{zf:qklg PnsfF6] ePsf] / To;n] sfnf] j0f{sf] geO{ uf]/f] j0f{sf], lrD;fcfFvfsf] geO{ 7'nf cfFvfsf] tyf c? sltko s'/fdfklg o:t} lje]bnfO{ cFufn]sf] xF'bf o; k|sf/sf] wf/0f pN6\ofO{ ;a}sf] ;Ddfg / Gofox'g] b[li6sf]0f cFufNg' kg]{ ljrf/ klgJoStug'{ eof] . dxf;+3sf cWoIfsf] cWoIftfdfpSt k|lzIf0fd"ns sfo{qmd ;DkGgePsf] lyfof] eg] o; kª\lStsf] n]vsn] klgwGojfb 1fkg ub]{ sfo{qmdpknlAwd"ns /x]sf] ljrf/ JoSt u/]sf] lyof] . ;du|df /fli6«o hg ;f+:s[ltsdxf;ª\wsf] pStkf]v/f a}7sn] ;+:s[ltsdL{ / ;xefuL ;a}df j}rfl/s pmhf{ k|bfg u/]sf] lyof] . ;dosf] ;Ldfn] ubf{ k|ltj]bg k|:t'ltPjd\ tLdflysf 5nkmn kof{Ktdfqfdfx'gg;s] klg j}rfl/s k|:t'ltdflysf 5nkmn k|Zgf]Q/ljlwåf/f ul/Psf]n] k|lzIf0f sfo{qmdhLjGtePsf] lyof] .

      kf]v/fsf] pko'{St a}7s clu @)&! df3 !* ut]sflbg /fli6«o hg ;f+:s[ltsdxf;ª3sf] /fli6«o ;ldltsf] a}7s kf]v/fs} n'Dn] l:yt s[lif cg';Gwfg s]Gb|dfePsf] lyof] . hxfFsf] ;'Gb/ Pjd\ zfGtjftfj/0fdf dxf;lrj, sf]ifWoIf / n]vfcfof]usfk|ltj]bx?dflylj:t[t 5nkmn eO{ kfl/t ug]{ sfd ;DkGgePsf] lyof] . n'Dn]sf] a}7sdf dxf;ª\3sf ;Nnfsf/x? ;d]tn] efulng' ePsf] lyof] eg] pxfFx?sftkm{af6 klg dxTjk"0f{ ;Nnfx ;'emfax? k|fKtePsf] lyof] . oxfFklg s]Gb|Lo sld6Lsf ;b:oPjd\ u08sL c~rnsf ;+of]hss= dfofgfyclwsf/Ln] dxTjk"0f{ dGtJolbO{ ;xefuLx?nfO{ pT;fx / k|]/0ffk|bfgug'{ ePsf] lyof] .