kl/>dLsf] …kfv08Lsf] kbf{kmf;Úleq k:tf


kl/>dLsf] …kfv08Lsf] kbf{kmf;Úleq k:tf
                                                           k|f=8f=hLj]Gb| b]j lu/L
          …kl/>dLÚ pkm{ gf/fo0f axfb'/ kl08t g]kfnL ;flxTo  hut\df gf}nf] gfd xf]Og . @)!) sflt{s !@ ut] ndh'ª /D3f–# l;+xfn]df hGd]sf pgL xfn kf]v/f gu/sf] s'F8x/ rf]sdf a:5g\ / Ps bh{geGbf a9L ;flxlTos, z}lIfs / ;fdflhs ;+:yf;Fu ;Da4 5g\ . pgsf …lthsf sf];]nLx?Ú efu !–^-@)$&–@)^)_ , …kl/>dLsf s]xL uLtx?Ú-@)%!_,kf6L kÚ -@)$%, bf]=;+=@)^)_ lgaGw, …vf]l/ofÚ -@)^)_ sljtf ;ª\u|x, …x':;' bnjL/]Ú-@)^$_ v08sfJo, …?Gr] xfF;f]Ú -@)^%_ xf:oJoª\Uo lgaGw ;ª\u|x, …hLjg ofqfÚ-@)^&_   sljtf ;ª\u|x / …kl/>dLsf afx| /rgfÚ xf:oJoª\Uo lgaGw ;ª\u|x o;clu g} k|sflzt eO ;s]sf 5g\ eg] …kfv08sf] kbf{kmf;Ú -@)&)_ o; jif{ k|sfzgdf cfPsf] 5  . o;/L  klxnb]lv   uLt / sljtf;Fu} xf:oJoª\Uo  lgaGwdf  /dfpFb} cfPsf kl/>dL o; k6s xf:oJoª\Uod g}f  gofFF cfofd  yKt} …kfv08sf] kbf{kmf;Ú lnP/ g]kfnL ;flxTofsfzdf 6'k'lNsPsf 5g\ .
            kfxf/L kl/jf/b\jf/f k|sflzt  kl/>dLsf] ^) k[i7sf] of] l;h{gfTds s[lt  ltg v08df ljeflht 5  . ;h{sn] …k"j{ kl/R5]b M k|sfzsLoÚ, …klxnf] kl/R5]b M k|aGwÚ tyf …kl5Nnf] kl/R5]b M kBfTds kl/sf/Ú gfd lbP/ o;sf v08x? ljefhg u/]sf 5g\ . …k|sfzsLoÚ v08df k[YjL gf/fo0f SofDk;sf k|f=8f=kz'kltgfysf]  …k|fSsygÚ /x] klg afFsL ltg cf]6f zLif{s kl/>dLs}  cleJolStsf ¿kdf cfPsf  5g\ . Pp6} JolSt st} k5fl8 …kl08tÚ / st} kl/>dLsf ¿kdf k|:t't eP/ xf:oJoª\Uosf] d}bfgdf plqPsf 5g\ . b]vfPsf] r'/Lkm'/L, k~rx?n] e]if abn]/ u/]sf] :jfy{k"lt{ tyf k|ultzLn / kl/>dLx?n] vfg' k/]sf] uf]tfsf] n]vfhf]vf ;'?d} ul/Psf] 5 . o;}af6 ;h{ssf] O/fbf v'Ng yfn]sf] kf7sn] yfx kfO xfN5 . …k'gM k|sfzsLoÚdf klg kl/>dLn] g]kfnL Oltxf;sf pNn]Vo kIfx?k|lt ;6Ls l6Kk0fL u/]sf 5g\ . vf; u/]/ k|hftGq k|flKtkl5 k|hftGqjfbL / k|ultjfbLx?df b]vf k/]sf] sdhf]/L tyf k~rx?sf] ljleGg kf6L{x?df 3';k}7 , dfcf]jfbL ultljlw / b/af/;Fusf] ;DaGw, b/af/ xTofsf08, 1fg]Gb| k'q kf/;sf] HofbtL,1fg]Gb|sf] k|ltudg, kf6L{x?larsf] Pstf / dfcf]jfbL;Fusf] ;demf}tf, ;+ljwfg ;efsf] r'gfa, hgtfsf 5f]/f5f]/Laf6 /fi6«klt / k|wfg dGqLsf] rog, To;kl5 klg k'g?tyfgsf] qf; /  k|bz{gdf /f]s h:tf cg]s ljifoaf/] rrf{ ul/Psf] 5 . o;df pgn] Kof;L, k|r08, k|l>t / kb\d/Tgsf] k|ltlqmof lng] wf]sf] k'/f x'g gkfPsf] ysysL klg k|s6 u/]sf 5g\ . …kfv08sf] kl/qmdfÚdf  kl/>dLn] cfkm\gf] k|:t't s[ltsf ljleGg kf7af/] l6Kk0fL ;d]t u/]sf 5g\ . .  …kÚsf] af/Daf/sf] k'g/fj[lTt ;lxt hg ;/f]sf/sf] ljifoj:t'  k|:t't u/]/ ;flxlTos :jfb rvfpg] clenfiffaf6 ;h{s k'/} lgb]{lzt 5g\ . oxL v08df /x]sf] kz'kltsf] …k|fSsygÚn] klg …kÚ j0f{sf] cfj[lTtb\jf/f rdTsf/ b]vfpg] k|j[lTtnfO{ k5\ofPsf] 5 / …kf6L–kÚn] k/hLjLx?dfly k|xf/, knfogf]Gd'vnfO{ ky k|bz{g / k'/fgf kl/l:yltsf] kl/dfh{geGbf klg kl/jt{gnfO{ nIo agfPsf] lgisif{ lgsfn]sf] 5 .
                  …k|aGwÚ zLif{ssf] klxnf] kl/R5]bdf …kf6L–kÚgfdsf] xf:oJoª\Uo lgaGwsf ;fy} …kl/lzi6Ú, …k'5kf5Ú, …k'/fkftÚ, …klnl6S; / kf6L{–kÚ, …k'/fgf klqsfsf kfgfaf6Ú, …kf7snfO{ kqÚ tyf …kfv08sf] kbf{kmf;Ú zLif{ssf lgaGwftds, kqfTds / uB sljtfTds /rgfx¿ /x]sf 5g\ . oL /rgfdWo] ;aeGbf klxnf /lrPsf] …kf6L{–kÚn] k]|dsf] nfdf] JofVof u/]sf] 5 / gfgfefFtL k|]dsf af/]df ;f]Rg' kg]{ l:ylt l;h{gf u/]sf] 5 . o;sf] ;f/ ;fob oxL xf]nf, ækfg em}F k;n k;ndf k};fn] kfOg] k|]d kfv08Lkg xf] . kljq k|Llt k|fKt ug{ t kof{Kt k|of; / k|z:t kl;gf kf]Vg' kb{5 .Æ-k[=!_ kfv08L k]|d / 9f]Fusf] kbf{ pbfª\uf] kfg]{ k|oTg klg oxfF ul/Psf] 5 . klnl6S; cyf{t\ /fhgLltnfO{ klg oxfF rrf{sf] ljifo agfOPsf] 5 . oxfF elgPsf] 5, ælk|ohgx?,k|]dkf;f[df t k]|ldsf kfOG5, klnl6S;sf] kf;f]df k/]kl5 kfgL lkpg lg kfOFb}g .Æ-k[=$_ o;d} k~rfot, k'FhLjfb / ;fd|fHojfbnfO{ k|xf/ ug]{ sfd klg ul/Psf] 5 . …kÚ;Fu uff;]/ oxffsf] lzIff, vfgkfg, kf];fs, ;fdu|L cflbaf/] klg o;df oy]i6 aofg ul/Psf] 5 . h];'s} s'/fsf] aofg ul/P klg hgtfsf] s'enf] ug]{ /fhgLltlt/ lt/ ;f]‰ofpg kl/>dLn] 5f8]sf 5}gg\ . …kl/lzi6Údf kf]v/fb]lv kfNkf;Ddsf] kf/fUnfOl8ªdf wgf9\ox?b\jf/f lnOg] cfgGb, kf/fUnfOl8ªsf /fd|f g/fd|f kIf, k':ts k9\g] k|j[lTt, To;af6 x'g] kmfObf, To;lglDt ePsf k':ts rf]/L, lkpg] afgLn] k|f0f x/0f u/]sfb]lv zflGt k|lqmof;Ddsf k|;ª\u o;df l6lkPsf 5g\ .  …k'5kf5Údf klg lsl;d lsl;dsf k|Zg ufFl;psf 5g\ . ;+ljwfg ;efaf6 lgjf{lrt k|yd /fi6«klt dfq xf]Og pk/fi6«kltsf] k/rqmL df]x / k'Tnf bxgsf] k|;ª\u klg  ToxfF pSs]sf] 5 . g]kfnsf] k]6«f]lnod kbfy{sf] ;d:ofb]lv k|r08sf] k|wfg dlGqTjsf] l6sfpkg / k|r08 kysf] ;fGble{stfnfO{ klg k|Zgsf] s73/fdf pEofOPsf] 5 . …k'/fkftÚdf kG5L km\n',af9L klx/f],emf8f kvfnf, k/b]z udg, Jolerf/, jftfj/0f k|b"if0f, ;Ldf ;d:of, 7'nfa8fsf] HofbtL k/fO{sf] x]kfO h:tf s'/fx?n] :yfg kfPsf 5g\ . k9fO cg';f/sf] /f]huf/L gkfpgfn] kLl8t kfOn6, Ko'kf h:tf ljBfyL{n] klg g]t[TjnfO{ ug]{ k|xf/, lzIfsaf6 dfofsf] ;f6f] r8\sg kfpg] ljBfyL{, kf]v/f kf}8L ;ª\3 h:tf v]ns'b ;DaGwL ;ª\u7gsf ;fy} cGoq klg b]vf k/]sf] hfltjfb, lzIf0f ;+:yfdf k/]sf] /fhgLltsf] k|efj, k'/:sf/ ljt/0fdf b]lvPsf] eb|uf]n l:ylt / k':tssf] rf]/L k|sfzg, ;'/IffsdL{ / k|x/Ldf b]lvPsf] k]:tf]n kr kfg]{ lgot cflbnfO{ klg o; /rgfn] l6k]sf] 5 . Kn]gdf kG5Ln] kf/]sf] Kjfn,k'qnfO{ k/nf]s k'/\ofpg] cfdf,k|x/L kf]:6 glhs} k'u]/ ul/Psf]  lk:tf]n k|xf/, k|x/L / kf7zfnfdf x'g] n]gb]g ;d]tsf] kl/<dLn] a]lnlj:tf/ nufPsf 5g\ . kz'klt gfysf k'hf/Lsf lglDt ePsf k|bz{g,k'ik k|bz{gL d]nfdf k|wfg dGqLsf] efif0f, kt/L k|ltof]lutf,k"j{sf k'Vof}{nL rf]/L k];f ePsfsf] k|x/L ;]jfdf k|j]z b]lv klZrdsf ljwjf / k6\7L k6\ofpg] k'FhLklt, kz'klt / kf/; lktfsf rlt{snf,kf6L{ kl/jt{g / To;af6 k/}sf] k|efj,k]lsª;Fusf] krf; s/f]8sf] k|;ª\u / To;nfO{ n'sfpg ul/Psf] lgo'lSt  , cfkm\g} ;d"xaf6 k|r08n] kfPsf] wf]sf,kfls:tfgk|lt k]l/;sf] ;xof]ub]lv k[YjL k/Ldf k'P6f]{l/sf]sf] kfFr k6ssf] k|yd :yfg,k]Gt kl/;/df k|ultzLn k':ts / kq klqsfdf nufOPsf] k|ltaGw h:tf b]z ljb]zsf s'/faf/] oxfF pNn]v ePsf] 5 . cGtdf kF'hLjfbnfO{ kfv08Lsf] kb\jL lbO{ To;sf] ktgsf] 7f]s'jf ul/Psf] 5 / c?sf] sdfOdf df]h ug]{ k'FhLjfb / To;sf cg'ofoLk|lt wf/] xft nufOPsf] 5 . …klnl6S; / kf6L–kÚdf /fhgLltsf] dxTTj b;f{pFb} To;df lelqPsf ljs[lt.,lj;ª\ult / Tofuaf6 ef]ult/sf] ofqfsf] lrof]rrf]{ cleJoSt 5 . ToxfF slj kl/<dL klg o;/L K|s6 ePsf 5g\ M
k|hftGq klg k/fOx?n] kfP krfP lkP
k};fjfn, kxF'rjfnx?n] kf]N6f] e/] k'l:6P
               …k'/fgf klqsfsf kfgfaf6Údf kqsf/ / klqsfsf/sf] 5\ofg ljrf/ x'g' kg]{ k|;ª\uaf6 s'/fsf] p7fg ePsf] 5 / lkpg] kfgLsf] cefj / To;sf] ;'qmLlaqmL, k]6 kfNg k/b]z / :jb]zdf g]kfnLn] efr]u]sf] l:ylt,kf];fs k|bz{gLdf k'FhLkltsf] cª\u k|bz{g, k"j{/fhfsf kfnfsf] d"lt{rf]/L, k|l>tsf] kf6L{ kl/Tofu,k|r08 / kf}8]nsf] k|wfg dGqL k8\sfpg ;bgdf ePsf] le8Gt cflb /f]rs 8ª\un] oxfF cfPsf 5g\ . …kf7snfO{ kqÚdf kl/>dLn] cfkm\gf] kl/ro ;lxt n]vgdf kfPsf] k|]/0ff, ;flxTo sd{ / To;k|ltsf] ;dfnf]rgf cflbsf af/]df /f]rs hfgsf/L ;lxt ;flxTok|lt ?lr pdfg]{ k|oTg u/]sf 5g\ .
                …k|aGwÚv08d} …kfv08Lsf] kbf{kmf;Ú gfds uB sljtf xf:oJoª\Uodo k|:t'lt ;lxt kl/>dLsf] kl/ro af]s]/ cfPsf] 5 . o;df pgsf] y/, hGd, lzIff, sd{ / pgn] kfPsf] 7Ss/ xG8/sf] lj:t[t ljj/0f k|:t't 5 . kGr] k|kGr / ;fª\nfdf k/]/ slt k6s pgsf] hflu/ x/0f ul/of] , k|x/L k|zf;gb]lv b'i6x?sf bfx|fgª\u|fn] s;/L pgnfO{ lry/] / ;ª\\3if{ ub}{ s;/L pgL clu a9] eGg] s'/fnfO{ /l;nf] / k7gLo agfO{ oxfF k|s6 ul/Psf] 5  . o; k|aGwfTds sljtfsf] Ps kª\lSt o; k|sf/ 5 M
…k9]/ eGbf klg k/]/Ú k'li6 ePsf]
k~r k|zf;gsf] k]nfOaf6
k/ k/ kG5g] k|of; ubf{
k'R5/ kqmg] kf] k'luP5 M
k|lhcn] lkog k7fP
k;]/ k|0ffd ug{ gkfpFb}
k]|;/sf] Kof;]G6 em}f k8\lsP
kf/ gnfu]kl5
k];f,k|c kbk|bfg / …k|dfª\uLÚsf]
k|nf]egdf kfg]{ k|of; u/]
k6s k6s kG5fPkl5
k'n'{Ss kz'sf h:tf k/]nf kN6fP
k|x/LnfO{ lk6\g nufP/ k7fP .
k|lhc lk6]/ klg kfgL kfgL eP
kl08t k.flht eP -<_ klg k|;Gg eof]
k'0fe"lddf kfv08 k|bz{g eof] .
             …k|]duLtÚdf kf]v/fsf] k|s[lt j0f{g ;lxt ‰ofp/] efsfdf k|]ddo cleJolSt lzi6 ¿kdf k|:t't 5 . …k/dwfdÚ km'6s/ sljtfdf xf:oJoª\Uosf] ld>0f 5 / k9\g] ;dodf a/flng vf]Hg] cNnf/]x?sf] ultljlwnfO{ zAblrqdf k|:t't ul/Psf] 5 . …Kof/f] k|hftGqÚdf e|i6frf/ / kfksd{ ubf{ klg ;hfosf] efuL geO{ 9nLdnL ug]{x?k|lt cf}Fnf] 78\ofpFb} k]lsª / Kof]ªof]ªlt/ k/]sf] eP kfv08Lkgsf] kbf{kmf; eO{ sd{sf] kmn :j¿k k|f0fb08sf] km]nf kl/ ;Sg] r]tfjgL 5 . …kfF8] k|ltlqmofÚdf klg sljn] s'sd{ ug]{x?sf] Ps Ps u/]/ gfd lnFb} Ps lbg pgLx?n] k|lt3ftsf] k'/:sf/ kfO 5f8\g] s'/f Joª\UofTds ¿kdf k:s]sf 5g\ . xfOs' z}nLsf] …kfFr ;o krxQ/Ún] g]kfnL ;dfh / /fhgLltsf lj;ª\ut kIfsf s]xL emfFsLx? k|:t't u/]sf] 5  eg] …kl/>dLsf] k'sf/Ú zLif{ssf] cg'i6'k\ 5Gbsf] /rgfn] kl/>dLsf] rfxgfsf] pb\3f]if ub}{ k'vf{sf] kydf k'/\ofpg] pgsf] k'sf/sf] cfzonfO[ v'n:t kf/]sf] 5 .
            uBkB b'a}df cleJolSt ug{ ;Sg] kl/>dLsf] ;fdYo{n] k j0f{nfO{ v]nfP/ lxtsf/L efjgfnfO{ gf}nf] ;flxlTos :jfbdf ;kmntf;fy k:s]sf] 5 .


                          
           


                

Comments

Post a Comment

Popular posts from this blog

                                    सम्झनामा चीन भ्रमण                                              प्रा.डा.जीवेन्द्र देव गिरी                 नेपाल प्रज्ञा प्रतिष्ठानको प्रतिनिधि मण्डलको एक सदस्य भएर यस पटक चीनका केही ठाउँ भ्रमण गर्ने अवसर जुर्‍यो । चिनियाँ लेखक सङ्घको निम्तामा सो अवसर जुरेको थियो । नेपाल प्रज्ञा प्रतिष्ठान र चिनियाँ लेखक सङ्घबिच भएको सम्झौता अनुरूप गत वर्ष चिनियाँ लेखक सङ्घको प्रतिनिधि मण्डल नेपाल भ्रमणमा आएको थियो भने यस वर्ष हामी त्यहाँ पुगेका थियौँ । चीन जाने धोको पुरा भएकोमा एक प्रकारको सन्तोषको अनुभव पनि भएको छ ...
Read more

समालोचना यात्रामा पुष्करका भरोसालाग्दा पाइला पुष्कर रिजाल 'पुष्प'का समालोचनाहरुको पाण्डुलिपि पढ्ने अवसर पाएँ । साहित्यिक सिद्धान्तका साथै कविताका मझौला, लघु र लघुतम रूप (खण्डकाव्य, मुक्तक, हाइकु र फुटकर कविता), भाषा तथा लोक साहित्यसम्मलाई अध्ययनको विषय बनाइएको प्रस्तुत कृतिले समालोचकको बहु आयामिक अध्ययनको अभिरुचि र ज्ञानको क्षेत्रलाई सङ्केत गर्दछ । समालोचनाको पूर्वीय र पाश्चात्य पद्धति दुबैलाई महत्त्व दिँदै समाजोपयोगी विचार प्रवाहित गर्ने उनको प्रवृत्ति प्रशंसनीय छ । उनले नेपाली साहित्यको आधुनिक कालमा बढी विचरण गरे पनि माध्यमिक कालतिर पनि दृष्टि डोलाउन पुगेका छन् । त्यसैले पनि पुष्करको यो कृति विविधतामय बन्न पुगेको छ र थरी थरीका स्वादले युक्त छ भन्न सकिन्छ । समालोचक पुष्कर प्रगतिशील दृष्टिकोण राख्तछन् भन्ने कुरा उनका समालोचना पढ्दा थाह हुन्छ । उनी मार्क्स र मार्क्सवादी साहित्यिक मान्यताका सम्बन्धमा यहाँ निकै घोत्लिएका छन् । गोपाल प्रसाद शर्मा अधिकारीको 'श्रद्धा सुमन' कविता सङ्ग्रह तथा महानन्द ढकालको 'घाम उदाए' हाइकु सङ्ग्रहमा विद्यमान प्रगतिवादी एवम् प्रगतिशील चिन्तनबाट उनी प्रभावित छन् । प्रगतिवादी साहित्यले सम्झनु पर्ने प्रतिभाको खोजी र तिनका कृतिका विशेषताको विवेचनामा उनको प्रगतिवादी पहिचान खुलेको छ । उनमा अरू कसैप्रति पनि पूर्वाग्रही धारणा छैन भन्ने जानकारी पनि यहाँ उपलब्ध छ । उनले विश्वेश्वर प्रसाद कोइरालाको 'सुम्निमा'का सकारात्मक पक्ष पहिल्याएर तथा वसन्त शर्माको 'श्रीकृष्ण चरित्र' को महत्त्वमाथि प्रकाश पारेर त्यसको छनक दिएका छन् । विधातात्त्विक कसीमा घोट्तै मदन पुरस्कार प्राप्त 'सेतो धरती'का केस्रा केस्रा केलाउने र त्यसका सबल र दुर्बल पक्ष चिनाउने काममा पनि उनको मिहिनेत परेको छ । यसरी नै मुक्तकको सिद्धान्तको व्याख्या गर्न उनले संस्कृतका साथै आधुनिक वाङ्मयको सेरोफेरोको परिक्रमा गरेका छन् र सोदाहरण आफ्नो भनाइलाई पुष्टि गर्ने काम गरेका छन् । नेपाली भाषाको पारिवारिक सम्बन्ध, उत्पत्ति र विकास सम्बन्धी कुरा नौलो नभए पनि ज्ञानलाई फिँजाउने कुरामा उपयोगी रहेको छ । सम्बन्धित क्षेत्रका अध्येताहरु यसबाट लाभान्वित हुन सक्तछन् । यसरी नै यहाँको लोक बाल कविता र बाल लोक गीतको अध्ययनले एकातिर बालकहरुलाई खुराक प्रदान गरेको छ भने अर्कातिर त्यस क्षेत्रमा केही गर्न चाहनेलाई व्याख्या विवेचनाको सैद्धान्तिक आधार प्रस्तुत गरेको छ । पुष्कर रिजाल 'पुष्प'ले आफ्नो यस समालोचना कृतिका माध्यमबाट प्रदर्शन गरेको छटाले के जनाउँछ भने उनी समालोचना क्षेत्रका हुने बिरुवाका चिल्ला पात हुन् र एक भरोसालाग्दा प्रतिभा हुन् । उनी साहित्यिक क्षेत्रका मूलभूत मान्यतासँग परिचित छन् र समालोचना क्षेत्रको अध्ययनमा गम्भीरतापूर्वक समर्पित छन् । नेपाली समालोचनाले उनी जस्ता समालोचकप्रति आशाप्रद दृष्टि लगाइ रहेको छ । अहिले पनि देशका विभिन्न भागमा रहेर राष्ट्र र जनताका पक्षमा कलम चलाउने कैयन् स्रष्टाहरु ओझेलमा छन् । तिनका राम्रा कामलाई प्रकाशमा ल्याउन नसक्ता ठुलो घाटा भएको छ । समाजले तिनबाट लिन सक्ने लाभ लिन सकेको छैन भने स्वयं स्रष्टाहरु पनि थप कामका लागि प्रेरित र उत्साहित बन्न सकेका छैनन् । यस अवस्थामा नेपाली समालोचनामा उनको आगमन स्वागतयोग्य छ । समालोचना विवेक प्रयोगको एक महत्त्वपूर्ण क्षेत्र हो । अविचलित र निरन्तर साधनाबाट यस क्षेत्रमा समर्पित व्यक्तिले नै यसमा सिद्धि प्राप्त गर्दछ । रिजालको प्रतिभा र लगनशीलताले उनलाई यस क्षेत्रमा अवश्यमेव सफलता दिलाउने छ भन्ने कुरामा म विश्वस्त छु । उनको समालोचनात्मक कृति प्रकाशनको यस सुखद अवसरमा हार्दिक बधाई ज्ञापन गर्दै उत्तरोत्तर सफलताको कामना गर्दछु । प्रा.डा.जीवेन्द्र देव गिरी २००|२६ शान्ति नगर, काठमाडौँ । २ वैशाख २०७१ Oltxf;sf] ;'Gb/ kfgfsf ¿kdf …d]/f] kfOnf d]/f] cg'ejÚ g]kfnL Oltxf;sf s}og\ kfgfx¿ cem} clnlvt 5g\ . To;df klg g]kfnL hgtfsf] cfkm\gf] Oltxf; n]Vg] sfd t lgs} cw'/f] 5 . s=k'iknfnn] …g]kfnL hg cfGbf]ng M Ps ;dLIffÚ n]v]/ To;tkm{ xfdLnfO{ ky k|bz{g ug'{ ePsf] 5 , df]bgfy k|l>tn] To;nfO{ lj:tf/ ug{ kl;gf aufpg' ePsf] 5 / s]bf/gfy k|wfgn] klg o; dfu{nfO{ k5\ofO{ s]xL sfd ug'{ ePsf] 5 . Oltxf;sf cGo s]xL cWo]tfx¿sf klg cfzfnfUbf kfOnf o; lbzflt/ clu al9 /x]sf 5g\ . oL s]xL sfdx¿ eP tfklg g]kfnL hg cfGbf]ngsf] a[xt\ Oltxf; n]vgdf k"0f{tf Nofpg lgs} sfdx¿ cem} ck]lIft 5g\ . o;lglDt Oltxf;sf ljleGg 36gf;Fu ufFl;Psf JolStx¿sf n]v / ;+:d/0fn] dxŒjk"0f{ vhfgf k|bfg ug{' :jfefljs 5 . ctM xfd|f sltko o'u gfossf hLjgsf k|]/0ffbfoL sfd, ;ª\3if{ / cg'ejsf ufyf pxfFx¿;Fu} x/fpgfn] k5'tfpg' k/]sf] cj:yf / a]xf]g'{ k/]sf] Ifltk|lt xfdL ;a} ;r]t x'g cfjZos 5 . g]kfnsf] jt{dfg kl/jlt{t cj:yfdf P]ltxfl;s dxŒjsf s]xL ;fdu|L cjZo g} k|sfzdf cfPsf 5g\ . ltgsf] k|sfzg x'g' xfd|f lglDt cToGt v';Lsf] s'/f xf] t/ tL cw'/f / ck"0f{ 5g\ . ctM a9LeGbf a9L dfqfdf To; k|sf/sf vhfgfsf] ;fj{hlgsLs/0f clxn]sf] cfjZostf xf] . ci6nIdL zfSosf] k|:t't sfo{n] oxL cfjZostfsf] k"lt{df dxŒjk"0f{ of]ubfg u/]sf] 5 . o;nfO{ g]kfnL hg ;ª\3if{sf] ToxL a[xt\ Oltxf;sf] ;'Gb/ kfgfsf ¿kdf lng ;lsG5 . …d]/f] kfOnf d]/f] cg'ejÚsf gfdn] xfd|f ;fd' cfO k'u]sf] o; s[ltsf] d :jfut ub{5' / n]vs zfSonfO{ xflb{s awfO{ 1fkg ub}{ n]vg If]qdf lg/Gt/ kfOnf clu al9 /xf];\ egL z'e sfdgf JoQm ub{5' . …d]/f] kfOnf d]/f] cg'ejÚ s'g} p8Gt]a'8Gt] xjfO{ sNkgf xf]Og, g t xf] of] s'g} /x:osf] kf]sf] . jf:tjdf of] t xf]—oyfy{df cfwfl/t cfF6, Tofu, w}o{ / ;ª\3if{sf] hLjGt aofg . of] s[lt sf7df8f}Fsf] ;'ljwf ;DkGg kl/jf/df hGd]/ klg g]kfnL sDo'lg:6 cfGbf]ngdf ;dlk{t eO{ prfOsf] ljGb' :kz{ ug{ ;kmn ci6nIdL zfSosf] pbfx/0fLo hLjg;Fu t ;DalGwt 5Fb} 5, ;Fu;Fu} pxfFsf ;xsdL{sf ¿kdf /x]sf cg]s JolStx¿sf sd{nfO{ s]xL dfqfdf g} eP klg cª\lst ug{ cu|;/ 5 . ci6n] 6]s]sf] lk:s/sf] wtL{sf] ;'uGw / ToxfFsf] ;dfhsf] af]nL oxfF ;'Gg ;lsG5 . sf7df8f}F pkTosfsf kfFuf, 6f]vf / cGo :yfgx¿ xf]pg\ jf emfkfsf a:tLx¿, ci6 ljleGg ;ef, a}7s, e]nf, ;ª\u7g, cfGbf]ng / h]ndf cg]s ;fyLx¿dfem e]l6g' x'G5 . g]kfnL hg cfGbf]ngsf] lbof] afln /x]sf s}og\ dlxnf k'?ifx¿;Fu o; s[ltn] xfd|f] ;fIffTsf/ u/fpF5 . cf:yfsf nflu cfkm\gf cfdfa'af, efO alxgL Pjd\ Oi6ldq dfq xf]Og, 5f]/L5f]/faf6 klg b"/Ldf /x]/ kltkTgL g} ;ª\3if{sf d}bfg, psfnL cf]/fnL, jg hª\un / vf]nfgfnf kf/ ul//x]sf] b[Zo oxfF b]lvG5 . cfkm\gf klt s=Zofd cyf{t\ cd[t af]x/fsf] ;xofqfaf6 hLjgsf ufx|f ;fFu'/f lbg kf/ ug{ ;xh ePsf] ci6sf] cfTd:jLs[lt 5 . kltkTgL b'a} hgf kf6L{ hLjgdf cys / ;kmn ¿kdf o;/L ;lqmo /x]sf] sd} b]Vg kfOG5 . hgtfsf kf]N6fdf 5f]/L5f]/fnfO{ ;'Dk]/ ;dfhsf] ¿kfGt/0fdf s'lb /x]sf] o; hf]8Lsf] ;xofqf :jod\ klg cg's/0fLo 5 h;nfO{ o; s[ltsf kfgfx¿df k9\g ;lsG5 . hgtf;Fu s:tf] Jojxf/ ug]{ / j}/Laf6 s;/L hf]lug] eGg] s'/fsf /f]rs cg'ejx¿ oxfF ;FuflnPsf 5g\ . o; qmddf cfkm\gf njfO vjfO, afgLa]xf]/f / a/Jojxf/df kl/jt{g NofP/ hgtfsf] dg lhTg ul/Psf hl'Qmx¿ o; s[ltsf cfsif{0fsf ljifo ag]sf 5g\ . hgtfsf] dfG5] eP/ a:tf st} cf]8f/sf] jf;, st} u'Gb|Lsf] cf]5\ofg, st} l9F8f]sf] ufF;, st} cfF;' r'xfpFb} d/]sf] uf]?sf] df;' lgn]sf] l:ylt / st} lnvfh'd|fsf] lhpel/ /hfOF a]xf]g'{ k/]sf] cj:yf oxfF b]lvG5 . slxn] /ft /fte/ lxF8]sf], slxn] ds}af/Ldf /ft latfPsf] / c¿sf ;xf/fdf vf]nf t/]sf], slxn] cª\u|]hLafh ag]/ clg slxn] y'G5]n] 5f]lkP/ v/fa dfG5]x¿af6 ar]sf] h:tf s'/f klg oxfF e]l6G5g\ . Pp6L dlxnfn] e"ldut hLjg latfpg' kbf{ nfu]sf cfIf]k, a]xf]g'{ k/]sf ckdfg, cfO k/]sf vt/f / ltgsf] s'zntfk"0f{ ;fdgfnfO{ klg oxfF lnlka4 ul/Psf] 5 . oLeGbf klg cem} cle?lrsf ljifosf ¿kdf k|x/Lsf kmGbfdf kbf{ ci6 / pxfFsf ;fyLx¿n] ef]Ug' k/]sf] b'Jo{jxf/ / oftgf clg kf6L{, cfkm" / ;xsdL{nfO{ hf]ufpg tyf uf]kgLotf arfpg pxfFx¿n] u/]sf sfd, k|bz{g u/]sf] ;fx; Pjd\ ;zQm k|lt/f]w /x]sf 5g\ . k~rfot sfnLg lg/ª\s'ztfaf6 g]kfnnfO{ d'St ug{ sDo'lg:6 qmflGtsf/Lx¿n] s] s:tf ultljlw u/]sf lyP eGg] s'/fsf] Ps emns o; s[ltsf cfFvLem\ofnaf6 lgofNg ;lsG5 . k|:t't s[ltn] x/]s qmflGtsf/Ldf pT;fx 5g{] ;'lglZrt 5 . o;n] dlxnfx¿nfO{ 3/sf rf/ s'gfdf dfq ;Lldt /fVg rfxg]x¿nfO{ klg gofF kf7 l;sfpg] 5 . ;h{sx¿n] o;af6 l;h{gfsf cGo ljwfsf nflu ;fdu|L k|fKt ug]{ 5g\ . o; s[ltsf] gf6sLs/0f, rnlrqLs/0f / cfVofgLs/0f ;Dej 5 . o; s[ltnfO{ g]kfnsf / ljZjsf cGo efiffdf cg'jfb ug{ ;lsof] eg] dfgj ;d'bfosf] 7'nf] lx:;f o;af6 nfeflGjt x'g] 5 . o;af6 k|]/0ff lnP/ c¿ qmflGtsf/Lx¿n] klg o; k|sf/sf s[lt l;h{gf u?g\ / g]kfnL /fhgLlt Pjd\ Oltxf;sf uf}/jdo kfgfx¿ dflg;sf] d/0f;Fu} ljno x'g gkfpg\ eGg] z'e]R5f d /fVt5' . ;/n efiffdf cfkm"n] ef]u]sf s'/fx¿sf] :jfefljs k|:t't ul/Psf] of] s[lt cfd hg ;d'bfosf] ?lr cfslif{t ug{ ;kmn x'g] s'/fdf klg d 9'Ss 5' . @)&) kmfu'g !( 8f=hLj]Gb| b]j lu/L zflGt gu/, sf7df8f}F k|fWofks, g]kfnL s]Gb|Lo ljefu, lqe'jg ljZj ljBfno, sLlt{k'/

          समालोचना यात्रामा पुष्करका भरोसालाग्दा पाइला       पुष्कर रिजाल 'पुष्प'का समालोचनाहरुको पाण्डुलिपि पढ्ने अवसर पाएँ । साहित्यिक सिद्धान्तका साथै कविताका मझौला, लघु र लघुतम रूप (खण्डकाव्य, मुक्तक, हाइकु र फुटकर कविता), भाषा तथा लोक साहित्यसम्मलाई अध्ययनको विषय बनाइएको प्रस्तुत कृतिले समालोचकको बहु आयामिक अध्ययनको अभिरुचि र ज्ञानको क्षेत्रलाई सङ्केत गर्दछ । समालोचनाको पूर्वीय र पाश्चात्य पद्धति दुबैलाई महत्त्व दिँदै समाजोपयोगी विचार प्रवाहित गर्ने उनको प्रवृत्ति प्रशंसनीय छ । उनले   नेपाली साहित्यको आधुनिक कालमा बढी विचरण गरे पनि माध्यमिक कालतिर पनि दृष्टि डोलाउन पुगेका छन् । त्यसैले पनि पुष्करको यो कृति विविधतामय बन्न पुगेको छ र थरी थरीका स्वादले युक्त छ भन्न सकिन्छ ।        समालोचक पुष्कर प्रगतिशील दृष्टिकोण राख्तछन् भन्ने कुरा उनका समालोचना पढ्दा थाह हुन्छ । उनी मार्क्स र मार्क्सवादी साहित्यिक मान्यताका सम्बन्धमा यहाँ निकै घोत्लिएका छन् । गोपाल प्रसाद शर्म...
Read more

सम्झनामा चीन भ्रमण

                                     सम्झनामा चीन भ्रमण               नेपाल प्रज्ञा प्रतिष्ठानको प्रतिनिधि मण्डलको एक सदस्य भएर यस पटक चीनका केही ठाउँ भ्रमण गर्ने अवसर जुर्‍यो । चिनियाँ लेखक सङ्घको निम्तामा सो अवसर जुरेको थियो । नेपाल प्रज्ञा प्रतिष्ठान र चिनियाँ लेखक सङ्घबिच भएको सम्झौता अनुरूप गत वर्ष चिनियाँ लेखक सङ्घको प्रतिनिधि मण्डल नेपाल भ्रमणमा आएको थियो भने यस वर्ष हामी त्यहाँ पुगेका थियौँ । चीन जाने धोको पुरा भएकोमा एक प्रकारको सन्तोषको अनुभव पनि भएको छ । अगिल्लो पटक म प्रज्ञा प्रतिष्ठानमा भाषा विभाग प्रमुख हुँदा नेपाली र चिनियाँ साहित्यकारहरुको सद्भावना भ्रमण पालैपालो हुने प्रचलन थियो । चिनियाँ प्रतिनिधि मण्डललाई निम्त्याउने हाम्रो पालो थियो तर कारणवश हामीले निम्त्याउन सकेनौँ । त्यसैले त्यतिखेर चिनियाँ प्रतिनिधि मण्डल पनि आएन, हामी पनि ...
Read more