kflv|af;] sfG5fsf] …efF8fs'6LÚ sfJo k9\bf



kflv|af;] sfG5fsf] …efF8fs'6LÚ sfJo k9\bf

…kflv|af;] sfG5f]Úcyf{t\ tf/f axfb'/ a'9fyf]sLsf] …efF8fs'6LÚ sfJo k9]F .  sfJosf/sf oL b'a} gfd g]kfnL ;flxTodf kl/lrt 5g\ . pgsf] nf]s ;flxTo / nf]s hLjgk|ltsf] df]x k|:t't …efF8fs'6LÚ sfJodf kf]lvPsf] /x]5 . o;clu klg pgn] …c?0f pkTosfsf] nf]sefsfÚ-@)&!_ ;fj{hlgs u/]/ nf]s ;flxTok|ltsf] cfˆgf] cle?lr b]vfO ;s]sf x'g\ . o;df klg pgL g]kfnL nf]s hLjgdf nf]slk|o ‰ofp/] nf]s5GbnfO{ k5\ofpFb} sfJofTds cleJolSt lbg k'u]sf 5g\ . pgsf] o; ;Tk|of;sf] d xflb{s ;/fxgf ub{5' / g]kfnL ;flxTo hut\df  o;sf] :jfut x'g] ljZjf; JoSt ub{5' .
…efF8fs'6LÚ o; sfJosf] gfd lsg /flvof] eGg]af/] sfJosf/ :jod\sf] e"ldsfn] v'n:t kf/]s} 5 . o; sfJosf gfosn] rfx]sf] h:tf] hLjg lhpg gkfpg' / /fhgLlt klg v]naf8 aGg'af6 x[bodf k/]sf] k|efjnfO{ sfJosf/n] efF8fs'6Lsf] v]n 7x¥ofO{ sfJosf] gfds/0f u/]sf 5g\ . jf:tjdf efF8fs'6Lsf] v]nsf ¿kdf u'hF|bf] g]kfnL lhGbuL  / /fhg}lts If]qn] v]nfFrL ul//x]sf /fi6«sf ;d:ofx?nfO{  ;txdf NofO{ r]tgfsf] lap 5g]{ sfd o; sfJon] u/]sf] 5 . To;}n]  ;dfhsf] enfO / d'n'ssf] pGglt s]6fs]6Lsf] v]n gagf];\  eGg] sfJosf/sf] ;bfzo g} o; sfJosf] cGto{ xf] eGg] d 7fGb5' .
…efF8fs'6LÚsf gfos uf]jw{g /  gflosf h'gls/L g]kfnsf] k"jL{ kxf8;Fu ;DalGwt 5g\ hxfF c?0f, j?0f, ;ef kf]v/L, u'kmf kf]v/L, lsdfyfª\sf, hnhn], ltgh'/]  cflb gbL, tfn, u'kmf, kj{t / eGHofª 5g\ . gfos a|fx\d0f  / gflosf lnDa" kl/jf/sf kfqsf ¿kdf /x]sf 5g\ . gfossf cfdfaf 3/sf ;d:of 6fg]{ eg]/ pgnfO{ cfˆgf ldqsf lhDdf nufO{ sdfO shfOsf nflu ef/tsf] cf;fdlt/ lxF8]sf 5g\ . ltg} ldqsL 5f]/Lsf] k|]dk"0f{ Jojxf/df gfosn] afNosfn latfpFb} ljBfno, uf]7fnf, jgkfvf, v]taf/L, /f]kfOFbfOF, d]nfhfqf, xf6dw];, b;}Fltxf/, lax]a6'nf]  cflbdf ;Fu;Fu} lbg latfPsf 5g\ . slxn] k'mls{+b}, slxn] lhl:sFb} / slxn] dl:sFb} pgLx? k|]dsf] cFufnf]df afFlwPsf 5g\ . pgLx?sf] dfofk|]d b]Vtf lax]a/L eO{ c;n hf]8L aGg]5g\ eGg] ljZjf; kf7snfO{ nfUb5 t/ gfossf afcfdfsf] a;fO ;/fOsf sf/0f pgLx?sf] ;DaGw 6'6\5 . k/b]zsf] sdfOn] ;fx'sf] C0f tyf Aofhsf] :ofh ltg{ g;sL  t/fO{lt/ a;fO lxF8]sf gfossf afcfdfn] 5f]/fsf] OR5fdf t'iff/fkft ub}{ gfosnfO{ t/fO{ k'¥ofpF5g\ . gflosfnfO{ ;lDeFmb} / t8\lkFb} gfos t/fO{df s]xL lzIff xfl;n t u5{g\ t/ g]kfndf gf]s/L vfg] pgsf] OR5f k'/f x'Fb}g . pgL slxn] lbNnL, slxn] ;fpbL t slxn] stf/ k'u]/ sfd ug]{ / sdfpg] r]i6f u5{g\ t/ b'Mv kfP/ cfF;'sf cfxfndf 8'Ab} ckfª\u agL 3/ kmls{g ljjz x'G5g\ . gflosf;Fusf] la5f]8kl5 k]ml/ slxNo} ldng x'Fb}g . sfJo kl9;s]kl5 kf7snfO{ nflu /xG5 — gfos gflosfsf] 3/af/ h'/]sf] eP slt /fd|f] x'GYof] Û t/ efF8fs'6Lsf] v]n dfq aGof] pgLx? b'a}sf] k|]d / hLjg .
csf{lt/ sfJosf/df g]kfnL  ;dfhsf] d'xf/ km]l/Psf] x]g]{ /x/ 5 . oxfFsf] zf]if0faf6 ;dfh d'St xf]cf];\  eGg] pgsf] rfxgf 5 . b]zsf] ljsf; ePsf] / ;a}n] sfddfd kfO{ b]zleq ;'vzflGtk"j{s hLjg latfPsf] x]g]{ pgsf] wf]sf] 5 . …efF8fs'6LÚsf gfos gflosfn] em}F Ps csf{af6 5'6\l6P/ ljof]usf] kL8f s;}n] ef]Ug' gk/f];\ eGg] pgL rfxG5g\ t/ b]zdf /fhg}lts kl/jt{g cfP klg hg hLjgsf ;d:of p:t} /x]sf 5g\ . To;}n] /fhgLlt klg efF8fs'6Ls} v]n aGg k'Uof] eGg] ;fob pgsf] 7DofO 5 .
sfJosf/ g]kfnL hg hLjg efF8fs'6Lsf] v]n dfq gagL ;fy{s / ;kmn agf];\ eGg] rfxG5g\ .  g]kfnL ;dfhdf cg]s hft, wd{, efiff tyf ;+:s[lt 5g\ / tL xfd|f cd"No ;DklQ x'g\ eGg] s'/f pgn] ltgsf kfgf kmsf{O{ kmsf{O{ xfdLnfO{ eg]sf 5g\ . o;/L g} pgn] g]kfnL k|s[ltsf] ufgf klg ufPsf 5g\ . jf:tjdf g]kfnL hg hLjgsf cg]s k/Dk/f / ;f+:s[lts emfFsLx? clg oxfFsf] k|s[ltsf ljljw dgdf]xs b[Zox?nfO{ pgn] sfJodf pkl:yt u/fPsf 5g\ . pgL xfd|f ljljwtflar k/:k/ ;b\efj sfod ePsf] b]Vg rfxG5g\ . o;lglDt lnDa" / a|fXd0fsf] ldqtf, tL b'O{sf 5f]/f5f]/Llarsf] lk/tL clg xfd|f ljljwtfdo ljz]iftfsf] avfg pgn] cfˆgf] sfJodf  u/]sf 5g\ . pbfx/0fsf ¿kdf pgn] g]kfnL efiffdf t l;ª\uf] sfJonfO{ g} s'bfPsf 5g\Ù oxfF af]lng] y/L y/Lsf c¿ efiffk|lt klg o;/L  df]x b]vfPsf 5g\ M
5  6;Lb]n] / hf]hf]nf]Kkf , ;]jf/f], 5]hf]nf] ,
Kfm\ofkm'Nnf, ;]jf, ;]jfs] ,emf]n]{ , gd:t] ,;]jfkmf] .
cg]s Effiff / ltgsf  zAbk|ltsf] pgsf]  df]x sfJosf c¿ kfgfdf klg pgn] vGofPsf 5g\ . zAbx? a'‰g sl7gfO gk/f];\ eg]/ xf]nf 7fpF 7fpFdf ltgsf] cy{ klg pgn] lbPsf 5g\ . o;/L g} wfld{s ;b\efjsf cleJolSt klg oxfF kfOG5g\ .  lzj, cNnf, O;', a'b\w, ;'lDgdf, kf?xfª cflbsf gfdf]Rrf/0f u/]/ pgL ;a} wdf{jnDaLx?sf dgleq klg k;]sf 5g\ .
g]kfnL /LltlytL, ;+:s[lt / ;Eotfsf] pgnfO{ dfof / uj{ 5 . o; j|mddf  kxf8L u|fdL0f e]ssf afn;'ne lj|mofsnfk tyf o'jfo'jtLx?larsf] rf]vf] dfof, To;nfO{ k'likt / kNnljt t'Nofpg] jftfj/0f ;a}nfO{ sfJosf efsfdf b'?:t ptfg]{ k|oTg oxfF ePsf] 5 . d]nfhfqfsf] Ps k|;ª\uaf6 pgsf] ;+:s[lt k|]d s'g k|sf/ /x]sf] 5 egL pbfx/0f k|:t't ug{ ;lsG5 M
           ;]nf] / Rofa|'d ,8Dk'm / :ofk'|, knfd / n'v'/L ,
k6'sL /ft} Sof l;?kft] le/]sf v's'/L .
7f]sfdf cfpg] r]K6] ;'g nfpg] emg\ e'mDs] a'nfsL,
PPx] Û cfcf Û Sof /fd|f] efsf d aGf]F x'nfsL .
g]kfnL /fhgLltsf ptf/r9fpnfO{ klg pgn] sfJosf cfFvL‰ofnaf6 lrofPsf 5g\ . ljb]zsf e'Stdfg ef]u]/  kms]{kl5 b]zsf] cj:yf a]l7s /x]sf] pgn] cg'e"lt u/] . jf:tjdf /fhgLltn] ;xL lbzf glngfn] dfG5]x? ;d:ofdf lyP, ljs[ltx? a9]sf lyP .  ;dfhdf  lje]b, cgfrf/ / cefj JofKt lyof] . To;nfO{ x]/]/ pgn] ;lxbsf] Hofg l;Q}df uPsf] lgisif{ lgsfn] . hgo'4sf gfddf dfG5]n] ef]u]sf ljklQdf klg pgsf ltvf gh/ k/] . ;'/fsL / ljb|f]xLsf ¿kdf  bf]xf]/f] HofbtLdf hgtf k/]sf] pgn] b]v] . clg t To;nfO{ sfJosf efiffdf pgn] eg] M
;'/fsL eGb} nu]5 tfGb} ufpFs} l5d]sL,
xf]Og egL 5f8]5g\ klg /x]5 ljj]sL .
kl;gf b]pm /ut lbG5f}F eg]/ rGbfdf,
ha/h:tL u/]/ a:tL ?jfpg] wGbfdf .
e"sDk / gfsfaGbL clg cgk]lIft cfGbf]ng, aGb cflbsf df/df hg hLjgn] kfPsf] ;f:tL klg pgn] b]v]ef]u] . gfsfaGbLsf lj?4 g]t[Tjn] lnPsf] c8fg / lxdfnkfl/sf] b]z;Fu u/]sf] ;Demf}tfn] eg] pgsf] dg xF;fof] .  pgL gofF pT;fxsf ;fy b]zsf ;|f]t ;fwgsf] pkof]u ub}{ g]kfn / g]kfnLsf] lz/ 7f8f] kfg'{ kb{5 / ;d[l4sf] lbzfdf clu a9\g' kb{5 eGg] cj:yfdf k'u] .  b]zsf] ljsf; s;/L ug]{ eGg]af/] ;d]t pgn] cfˆgf] wf/0ff ;fj{hlgs u/] / cfk"m ckfª\u eP klg ;d[4 g]kfn x]/]/ dg]{ OR5f JoSt ub}{  eg] M
;kgf b]Vg] cfFvf 5g\ b'a} 6]SgnfO{ Ps v'6\6f,
rNb} 5g\ xft lbG5' d ;fy e?Fnf km'n\a'6\6f .
sNkFb} a:tf oL cFf;' v:tf ;lSbg ug{nfO{,
             afFr]sf] 5' d ;Df[b\w g]kfn x]/]/ dg{{nfO{ .
     ;du|df kflv|af;] sfG5fn] kf7sx?nfO{ b]z ljb]zsf ljleGg cj:yf  cjut u/fpFb} cGTodf cfˆg} b]zdf kl;gf aufpg cfXjfg u/]sf 5g\ . pgL eljiok|lt cfzfjfbL 5g\ . b]zsf] ;d[l4;Fu} cfˆgL lk|o;L klg ck:df/ cyf{t\ d"R5{gfaf6 lapFlemFb} d':s'/fpg] ;kgf pgn] b]v]sf 5g\ .
ofbdf ?G5' lj/Qm x'G5' d h:t} b]z klg,
km'n]/ ;]t} ef] xf]nf ltd|f] afbn' s]z klg .
;DemG5' tftf] u'/fF;] /ftf] jbg af/Daf/ ,
:jb]z xfF;] xfF:Yof} ls ltdL vf]n]/ ck:df/ .
…efF8fs'6LÚ sfJon] cFufn]sf ljifoj:t'sf] cfofd cToGt km/flsnf] 5 . sfJosf] ;Gb]z ;dfhf]kof]uL 5 . syfgsn] gflosfnfO{ klg ;Fu;Fu} ultzLn t'Nofpg g;s]sf] x'Fbf sfJo a9L gfos s]lGb|t x'g k'u]sf] 5 tfklg gfosn] clGtd;Dd g} gflosfk|ltsf] :g]x / cg'/fu k|s6 u/]/ kf7ssf] ;b\efj  vnalng glbg] k|of; u/]sf 5g\ . sfJosf no / efiff nf]enfUbf 5g\ . cleJolStnfO{ cfnª\sfl/s t'Nofpg]lt/ klg sfJosf/ ;r]i6 b]lvG5g\ . cfVofgsf] z[ªvnf pGg] / a'Gg] dfldnfdf sfJosf/ yk 3f]lTng ;s] o;n] cem prfO :kz{ ug]{ 5 . sfJosf/ a'9fyf]sL÷kflv|af;] sfG5fsf] pQ/f]Q/ ;d'Gglt / …efF8fs'6LÚsf] ;kmntfsf] xflb{s sfdgf  ub{5' .

@)&$ c;f]h * ut],                     k|f=8f=hLj]Gb| b]j lu/L
@))÷@^ s'd'b b]jsf]6f dfu{,                  ;b:o ;lrj
gofF afg]Zj/, sf7df8f}F                     g]kfn k|1f k|lti7fg,
                                          sdnfbL, sf7df8fF




Comments

Post a Comment

Popular posts from this blog

                                    सम्झनामा चीन भ्रमण                                              प्रा.डा.जीवेन्द्र देव गिरी                 नेपाल प्रज्ञा प्रतिष्ठानको प्रतिनिधि मण्डलको एक सदस्य भएर यस पटक चीनका केही ठाउँ भ्रमण गर्ने अवसर जुर्‍यो । चिनियाँ लेखक सङ्घको निम्तामा सो अवसर जुरेको थियो । नेपाल प्रज्ञा प्रतिष्ठान र चिनियाँ लेखक सङ्घबिच भएको सम्झौता अनुरूप गत वर्ष चिनियाँ लेखक सङ्घको प्रतिनिधि मण्डल नेपाल भ्रमणमा आएको थियो भने यस वर्ष हामी त्यहाँ पुगेका थियौँ । चीन जाने धोको पुरा भएकोमा एक प्रकारको सन्तोषको अनुभव पनि भएको छ ...
Read more

समालोचना यात्रामा पुष्करका भरोसालाग्दा पाइला पुष्कर रिजाल 'पुष्प'का समालोचनाहरुको पाण्डुलिपि पढ्ने अवसर पाएँ । साहित्यिक सिद्धान्तका साथै कविताका मझौला, लघु र लघुतम रूप (खण्डकाव्य, मुक्तक, हाइकु र फुटकर कविता), भाषा तथा लोक साहित्यसम्मलाई अध्ययनको विषय बनाइएको प्रस्तुत कृतिले समालोचकको बहु आयामिक अध्ययनको अभिरुचि र ज्ञानको क्षेत्रलाई सङ्केत गर्दछ । समालोचनाको पूर्वीय र पाश्चात्य पद्धति दुबैलाई महत्त्व दिँदै समाजोपयोगी विचार प्रवाहित गर्ने उनको प्रवृत्ति प्रशंसनीय छ । उनले नेपाली साहित्यको आधुनिक कालमा बढी विचरण गरे पनि माध्यमिक कालतिर पनि दृष्टि डोलाउन पुगेका छन् । त्यसैले पनि पुष्करको यो कृति विविधतामय बन्न पुगेको छ र थरी थरीका स्वादले युक्त छ भन्न सकिन्छ । समालोचक पुष्कर प्रगतिशील दृष्टिकोण राख्तछन् भन्ने कुरा उनका समालोचना पढ्दा थाह हुन्छ । उनी मार्क्स र मार्क्सवादी साहित्यिक मान्यताका सम्बन्धमा यहाँ निकै घोत्लिएका छन् । गोपाल प्रसाद शर्मा अधिकारीको 'श्रद्धा सुमन' कविता सङ्ग्रह तथा महानन्द ढकालको 'घाम उदाए' हाइकु सङ्ग्रहमा विद्यमान प्रगतिवादी एवम् प्रगतिशील चिन्तनबाट उनी प्रभावित छन् । प्रगतिवादी साहित्यले सम्झनु पर्ने प्रतिभाको खोजी र तिनका कृतिका विशेषताको विवेचनामा उनको प्रगतिवादी पहिचान खुलेको छ । उनमा अरू कसैप्रति पनि पूर्वाग्रही धारणा छैन भन्ने जानकारी पनि यहाँ उपलब्ध छ । उनले विश्वेश्वर प्रसाद कोइरालाको 'सुम्निमा'का सकारात्मक पक्ष पहिल्याएर तथा वसन्त शर्माको 'श्रीकृष्ण चरित्र' को महत्त्वमाथि प्रकाश पारेर त्यसको छनक दिएका छन् । विधातात्त्विक कसीमा घोट्तै मदन पुरस्कार प्राप्त 'सेतो धरती'का केस्रा केस्रा केलाउने र त्यसका सबल र दुर्बल पक्ष चिनाउने काममा पनि उनको मिहिनेत परेको छ । यसरी नै मुक्तकको सिद्धान्तको व्याख्या गर्न उनले संस्कृतका साथै आधुनिक वाङ्मयको सेरोफेरोको परिक्रमा गरेका छन् र सोदाहरण आफ्नो भनाइलाई पुष्टि गर्ने काम गरेका छन् । नेपाली भाषाको पारिवारिक सम्बन्ध, उत्पत्ति र विकास सम्बन्धी कुरा नौलो नभए पनि ज्ञानलाई फिँजाउने कुरामा उपयोगी रहेको छ । सम्बन्धित क्षेत्रका अध्येताहरु यसबाट लाभान्वित हुन सक्तछन् । यसरी नै यहाँको लोक बाल कविता र बाल लोक गीतको अध्ययनले एकातिर बालकहरुलाई खुराक प्रदान गरेको छ भने अर्कातिर त्यस क्षेत्रमा केही गर्न चाहनेलाई व्याख्या विवेचनाको सैद्धान्तिक आधार प्रस्तुत गरेको छ । पुष्कर रिजाल 'पुष्प'ले आफ्नो यस समालोचना कृतिका माध्यमबाट प्रदर्शन गरेको छटाले के जनाउँछ भने उनी समालोचना क्षेत्रका हुने बिरुवाका चिल्ला पात हुन् र एक भरोसालाग्दा प्रतिभा हुन् । उनी साहित्यिक क्षेत्रका मूलभूत मान्यतासँग परिचित छन् र समालोचना क्षेत्रको अध्ययनमा गम्भीरतापूर्वक समर्पित छन् । नेपाली समालोचनाले उनी जस्ता समालोचकप्रति आशाप्रद दृष्टि लगाइ रहेको छ । अहिले पनि देशका विभिन्न भागमा रहेर राष्ट्र र जनताका पक्षमा कलम चलाउने कैयन् स्रष्टाहरु ओझेलमा छन् । तिनका राम्रा कामलाई प्रकाशमा ल्याउन नसक्ता ठुलो घाटा भएको छ । समाजले तिनबाट लिन सक्ने लाभ लिन सकेको छैन भने स्वयं स्रष्टाहरु पनि थप कामका लागि प्रेरित र उत्साहित बन्न सकेका छैनन् । यस अवस्थामा नेपाली समालोचनामा उनको आगमन स्वागतयोग्य छ । समालोचना विवेक प्रयोगको एक महत्त्वपूर्ण क्षेत्र हो । अविचलित र निरन्तर साधनाबाट यस क्षेत्रमा समर्पित व्यक्तिले नै यसमा सिद्धि प्राप्त गर्दछ । रिजालको प्रतिभा र लगनशीलताले उनलाई यस क्षेत्रमा अवश्यमेव सफलता दिलाउने छ भन्ने कुरामा म विश्वस्त छु । उनको समालोचनात्मक कृति प्रकाशनको यस सुखद अवसरमा हार्दिक बधाई ज्ञापन गर्दै उत्तरोत्तर सफलताको कामना गर्दछु । प्रा.डा.जीवेन्द्र देव गिरी २००|२६ शान्ति नगर, काठमाडौँ । २ वैशाख २०७१ Oltxf;sf] ;'Gb/ kfgfsf ¿kdf …d]/f] kfOnf d]/f] cg'ejÚ g]kfnL Oltxf;sf s}og\ kfgfx¿ cem} clnlvt 5g\ . To;df klg g]kfnL hgtfsf] cfkm\gf] Oltxf; n]Vg] sfd t lgs} cw'/f] 5 . s=k'iknfnn] …g]kfnL hg cfGbf]ng M Ps ;dLIffÚ n]v]/ To;tkm{ xfdLnfO{ ky k|bz{g ug'{ ePsf] 5 , df]bgfy k|l>tn] To;nfO{ lj:tf/ ug{ kl;gf aufpg' ePsf] 5 / s]bf/gfy k|wfgn] klg o; dfu{nfO{ k5\ofO{ s]xL sfd ug'{ ePsf] 5 . Oltxf;sf cGo s]xL cWo]tfx¿sf klg cfzfnfUbf kfOnf o; lbzflt/ clu al9 /x]sf 5g\ . oL s]xL sfdx¿ eP tfklg g]kfnL hg cfGbf]ngsf] a[xt\ Oltxf; n]vgdf k"0f{tf Nofpg lgs} sfdx¿ cem} ck]lIft 5g\ . o;lglDt Oltxf;sf ljleGg 36gf;Fu ufFl;Psf JolStx¿sf n]v / ;+:d/0fn] dxŒjk"0f{ vhfgf k|bfg ug{' :jfefljs 5 . ctM xfd|f sltko o'u gfossf hLjgsf k|]/0ffbfoL sfd, ;ª\3if{ / cg'ejsf ufyf pxfFx¿;Fu} x/fpgfn] k5'tfpg' k/]sf] cj:yf / a]xf]g'{ k/]sf] Ifltk|lt xfdL ;a} ;r]t x'g cfjZos 5 . g]kfnsf] jt{dfg kl/jlt{t cj:yfdf P]ltxfl;s dxŒjsf s]xL ;fdu|L cjZo g} k|sfzdf cfPsf 5g\ . ltgsf] k|sfzg x'g' xfd|f lglDt cToGt v';Lsf] s'/f xf] t/ tL cw'/f / ck"0f{ 5g\ . ctM a9LeGbf a9L dfqfdf To; k|sf/sf vhfgfsf] ;fj{hlgsLs/0f clxn]sf] cfjZostf xf] . ci6nIdL zfSosf] k|:t't sfo{n] oxL cfjZostfsf] k"lt{df dxŒjk"0f{ of]ubfg u/]sf] 5 . o;nfO{ g]kfnL hg ;ª\3if{sf] ToxL a[xt\ Oltxf;sf] ;'Gb/ kfgfsf ¿kdf lng ;lsG5 . …d]/f] kfOnf d]/f] cg'ejÚsf gfdn] xfd|f ;fd' cfO k'u]sf] o; s[ltsf] d :jfut ub{5' / n]vs zfSonfO{ xflb{s awfO{ 1fkg ub}{ n]vg If]qdf lg/Gt/ kfOnf clu al9 /xf];\ egL z'e sfdgf JoQm ub{5' . …d]/f] kfOnf d]/f] cg'ejÚ s'g} p8Gt]a'8Gt] xjfO{ sNkgf xf]Og, g t xf] of] s'g} /x:osf] kf]sf] . jf:tjdf of] t xf]—oyfy{df cfwfl/t cfF6, Tofu, w}o{ / ;ª\3if{sf] hLjGt aofg . of] s[lt sf7df8f}Fsf] ;'ljwf ;DkGg kl/jf/df hGd]/ klg g]kfnL sDo'lg:6 cfGbf]ngdf ;dlk{t eO{ prfOsf] ljGb' :kz{ ug{ ;kmn ci6nIdL zfSosf] pbfx/0fLo hLjg;Fu t ;DalGwt 5Fb} 5, ;Fu;Fu} pxfFsf ;xsdL{sf ¿kdf /x]sf cg]s JolStx¿sf sd{nfO{ s]xL dfqfdf g} eP klg cª\lst ug{ cu|;/ 5 . ci6n] 6]s]sf] lk:s/sf] wtL{sf] ;'uGw / ToxfFsf] ;dfhsf] af]nL oxfF ;'Gg ;lsG5 . sf7df8f}F pkTosfsf kfFuf, 6f]vf / cGo :yfgx¿ xf]pg\ jf emfkfsf a:tLx¿, ci6 ljleGg ;ef, a}7s, e]nf, ;ª\u7g, cfGbf]ng / h]ndf cg]s ;fyLx¿dfem e]l6g' x'G5 . g]kfnL hg cfGbf]ngsf] lbof] afln /x]sf s}og\ dlxnf k'?ifx¿;Fu o; s[ltn] xfd|f] ;fIffTsf/ u/fpF5 . cf:yfsf nflu cfkm\gf cfdfa'af, efO alxgL Pjd\ Oi6ldq dfq xf]Og, 5f]/L5f]/faf6 klg b"/Ldf /x]/ kltkTgL g} ;ª\3if{sf d}bfg, psfnL cf]/fnL, jg hª\un / vf]nfgfnf kf/ ul//x]sf] b[Zo oxfF b]lvG5 . cfkm\gf klt s=Zofd cyf{t\ cd[t af]x/fsf] ;xofqfaf6 hLjgsf ufx|f ;fFu'/f lbg kf/ ug{ ;xh ePsf] ci6sf] cfTd:jLs[lt 5 . kltkTgL b'a} hgf kf6L{ hLjgdf cys / ;kmn ¿kdf o;/L ;lqmo /x]sf] sd} b]Vg kfOG5 . hgtfsf kf]N6fdf 5f]/L5f]/fnfO{ ;'Dk]/ ;dfhsf] ¿kfGt/0fdf s'lb /x]sf] o; hf]8Lsf] ;xofqf :jod\ klg cg's/0fLo 5 h;nfO{ o; s[ltsf kfgfx¿df k9\g ;lsG5 . hgtf;Fu s:tf] Jojxf/ ug]{ / j}/Laf6 s;/L hf]lug] eGg] s'/fsf /f]rs cg'ejx¿ oxfF ;FuflnPsf 5g\ . o; qmddf cfkm\gf njfO vjfO, afgLa]xf]/f / a/Jojxf/df kl/jt{g NofP/ hgtfsf] dg lhTg ul/Psf hl'Qmx¿ o; s[ltsf cfsif{0fsf ljifo ag]sf 5g\ . hgtfsf] dfG5] eP/ a:tf st} cf]8f/sf] jf;, st} u'Gb|Lsf] cf]5\ofg, st} l9F8f]sf] ufF;, st} cfF;' r'xfpFb} d/]sf] uf]?sf] df;' lgn]sf] l:ylt / st} lnvfh'd|fsf] lhpel/ /hfOF a]xf]g'{ k/]sf] cj:yf oxfF b]lvG5 . slxn] /ft /fte/ lxF8]sf], slxn] ds}af/Ldf /ft latfPsf] / c¿sf ;xf/fdf vf]nf t/]sf], slxn] cª\u|]hLafh ag]/ clg slxn] y'G5]n] 5f]lkP/ v/fa dfG5]x¿af6 ar]sf] h:tf s'/f klg oxfF e]l6G5g\ . Pp6L dlxnfn] e"ldut hLjg latfpg' kbf{ nfu]sf cfIf]k, a]xf]g'{ k/]sf ckdfg, cfO k/]sf vt/f / ltgsf] s'zntfk"0f{ ;fdgfnfO{ klg oxfF lnlka4 ul/Psf] 5 . oLeGbf klg cem} cle?lrsf ljifosf ¿kdf k|x/Lsf kmGbfdf kbf{ ci6 / pxfFsf ;fyLx¿n] ef]Ug' k/]sf] b'Jo{jxf/ / oftgf clg kf6L{, cfkm" / ;xsdL{nfO{ hf]ufpg tyf uf]kgLotf arfpg pxfFx¿n] u/]sf sfd, k|bz{g u/]sf] ;fx; Pjd\ ;zQm k|lt/f]w /x]sf 5g\ . k~rfot sfnLg lg/ª\s'ztfaf6 g]kfnnfO{ d'St ug{ sDo'lg:6 qmflGtsf/Lx¿n] s] s:tf ultljlw u/]sf lyP eGg] s'/fsf] Ps emns o; s[ltsf cfFvLem\ofnaf6 lgofNg ;lsG5 . k|:t't s[ltn] x/]s qmflGtsf/Ldf pT;fx 5g{] ;'lglZrt 5 . o;n] dlxnfx¿nfO{ 3/sf rf/ s'gfdf dfq ;Lldt /fVg rfxg]x¿nfO{ klg gofF kf7 l;sfpg] 5 . ;h{sx¿n] o;af6 l;h{gfsf cGo ljwfsf nflu ;fdu|L k|fKt ug]{ 5g\ . o; s[ltsf] gf6sLs/0f, rnlrqLs/0f / cfVofgLs/0f ;Dej 5 . o; s[ltnfO{ g]kfnsf / ljZjsf cGo efiffdf cg'jfb ug{ ;lsof] eg] dfgj ;d'bfosf] 7'nf] lx:;f o;af6 nfeflGjt x'g] 5 . o;af6 k|]/0ff lnP/ c¿ qmflGtsf/Lx¿n] klg o; k|sf/sf s[lt l;h{gf u?g\ / g]kfnL /fhgLlt Pjd\ Oltxf;sf uf}/jdo kfgfx¿ dflg;sf] d/0f;Fu} ljno x'g gkfpg\ eGg] z'e]R5f d /fVt5' . ;/n efiffdf cfkm"n] ef]u]sf s'/fx¿sf] :jfefljs k|:t't ul/Psf] of] s[lt cfd hg ;d'bfosf] ?lr cfslif{t ug{ ;kmn x'g] s'/fdf klg d 9'Ss 5' . @)&) kmfu'g !( 8f=hLj]Gb| b]j lu/L zflGt gu/, sf7df8f}F k|fWofks, g]kfnL s]Gb|Lo ljefu, lqe'jg ljZj ljBfno, sLlt{k'/

          समालोचना यात्रामा पुष्करका भरोसालाग्दा पाइला       पुष्कर रिजाल 'पुष्प'का समालोचनाहरुको पाण्डुलिपि पढ्ने अवसर पाएँ । साहित्यिक सिद्धान्तका साथै कविताका मझौला, लघु र लघुतम रूप (खण्डकाव्य, मुक्तक, हाइकु र फुटकर कविता), भाषा तथा लोक साहित्यसम्मलाई अध्ययनको विषय बनाइएको प्रस्तुत कृतिले समालोचकको बहु आयामिक अध्ययनको अभिरुचि र ज्ञानको क्षेत्रलाई सङ्केत गर्दछ । समालोचनाको पूर्वीय र पाश्चात्य पद्धति दुबैलाई महत्त्व दिँदै समाजोपयोगी विचार प्रवाहित गर्ने उनको प्रवृत्ति प्रशंसनीय छ । उनले   नेपाली साहित्यको आधुनिक कालमा बढी विचरण गरे पनि माध्यमिक कालतिर पनि दृष्टि डोलाउन पुगेका छन् । त्यसैले पनि पुष्करको यो कृति विविधतामय बन्न पुगेको छ र थरी थरीका स्वादले युक्त छ भन्न सकिन्छ ।        समालोचक पुष्कर प्रगतिशील दृष्टिकोण राख्तछन् भन्ने कुरा उनका समालोचना पढ्दा थाह हुन्छ । उनी मार्क्स र मार्क्सवादी साहित्यिक मान्यताका सम्बन्धमा यहाँ निकै घोत्लिएका छन् । गोपाल प्रसाद शर्म...
Read more

सम्झनामा चीन भ्रमण

                                     सम्झनामा चीन भ्रमण               नेपाल प्रज्ञा प्रतिष्ठानको प्रतिनिधि मण्डलको एक सदस्य भएर यस पटक चीनका केही ठाउँ भ्रमण गर्ने अवसर जुर्‍यो । चिनियाँ लेखक सङ्घको निम्तामा सो अवसर जुरेको थियो । नेपाल प्रज्ञा प्रतिष्ठान र चिनियाँ लेखक सङ्घबिच भएको सम्झौता अनुरूप गत वर्ष चिनियाँ लेखक सङ्घको प्रतिनिधि मण्डल नेपाल भ्रमणमा आएको थियो भने यस वर्ष हामी त्यहाँ पुगेका थियौँ । चीन जाने धोको पुरा भएकोमा एक प्रकारको सन्तोषको अनुभव पनि भएको छ । अगिल्लो पटक म प्रज्ञा प्रतिष्ठानमा भाषा विभाग प्रमुख हुँदा नेपाली र चिनियाँ साहित्यकारहरुको सद्भावना भ्रमण पालैपालो हुने प्रचलन थियो । चिनियाँ प्रतिनिधि मण्डललाई निम्त्याउने हाम्रो पालो थियो तर कारणवश हामीले निम्त्याउन सकेनौँ । त्यसैले त्यतिखेर चिनियाँ प्रतिनिधि मण्डल पनि आएन, हामी पनि ...
Read more