ef:j/sf] Úaf]S;L cfdfÚ uLltsfJodf r]tgfsf lemNsf




                          ef:j/sf] Úaf]S;L cfdfÚ uLltsfJodf r]tgfsf lemNsf
                e›l;+x a'9f cyf{t\ e› ef:j/åf/f /lrt Úaf]S;L cfdfÚ uLltsfJosf] kf08'lnlk k9\g] cj;/ kfPF . of] cj;/ h'/fO lbg' ePsfdf sfJosf/ ef:j/ tyf ldq 8Da/ axfb'/ k'gnfO{ xflb{s wGojfb lbg rfxG5' . o; s[ltsf /rgfsf/n] b]jsf]6fsf] Úd'gf dbgÚsf] cg';/0f ub}{ Pp6f ;'Gb/ ;fdflhs uLltsfJo g]kfnL ;flxTonfO{ ;'Dkg' ePsf] 5 . cg]s ¿9La'9L, cGwljZjf; / cGofo cTofrf/df  8'a]sf] g]kfnL ;dfhdf r]tgfsf lemNsf  5g]{ c;n dg;foaf6 o;sf] /rgf ePsf] 5 . ;dfhdf 36\g] oyfy{ 36gfaf6 ljifo j:t' rog u/]/ o;nfO{ ‰ofp/] uLlt nodf k|:t't ul/Psf] 5 . ;'?df uLlt nodf g} sfJosf/n] s[ltsf ;DaGwdf k|sfz kfb}{ ‰ofp/]nfO{ dfof ug{ Ú;HhgdfÚ zLif{sdf o;/L cfˆgf cg'/f]wsf zAbx? k:sg' ePsf] 5 M
                   ;xof]u ug{' leIff of] dfu]F ;fyLefO b]v]/
                   gRoflt lbg' gkmfln lbg' ‰ofp/] xf] eg]/
                s[ltsf/n] ;+jfbfTds z}nLdf k|:t't u/]sf] of] uLltsfJosf] k|f/Dedf r]tgf / Hof]lt gfdsf  b'O{ o'jtLsf] ;+jfb /x]sf] 5 . r]tgfn] cfTdLo ;fyLsf ¿kdf Hof]ltsf] rx/fPsf] 3fpdf dnd k§L nufpg] qmddf Hof]ltn] cfˆgf] j]bgf pgL;Fu JoQm u/]sL 5g\ / oxL l;nl;nfdf ;+jfb clu a9\b} hfFbf sfJon] cfˆgf] :j¿k k|fKt u/]sf] 5 . sfJosf cg';f/ Hof]ltsL cfdf /dfsf] :jf:Yo /fd|f] lyPg . Hof]lt kfFr jif{ / pgsf bfh' ljgf]b bz jif{sf x'Fbf /df l;ls:t la/fdL eOg\ . /fd|f] pkrf/ ug{ g;lsPsfn] :jf:Yo laU¥of] . pgsf] lhp s'lk|of], cfFvf 8]l9P / sfg g;'lgg] eP . pgL b'AnL, sfnL / s'¿k eOg\ . pgLdfly ufpFsf ¿l9jfbL km6fxfx?n] af]S;Lsf] cf/f]k nufpg yfn] . pgsf 5f]/f5f]/L / kltn] ;d]t lxF8\bf3'Dbf To; cf/f]ksf] l;sf/ x'g' kg]{ eof] . 5f]/f5f]/L HofbtLsf lj?4 d'/d'l/P klg kl/jf/sf] nfngkfng, lzIffbLIff / czQm kTgLsf] pkrf/ vr{ g} h'6fpg g;Sg]  sdhf]/ cfly{s cj:yfdf hsl8Psf lktf /fh' cfkm" / cfˆgf] kl/jf/dflysf] cGofo ;xg ljjz eP .  pgn] d'Unfg uP/ sdfO shfO u/L ;d:of 6fg]{ ljrf/ u/] / kl/jf/nfO{ ;DemfO{ a'emfO{ ;fyL /lj;Fu ef/tlt/ nfu] . otf ufpFdf /g]sf] 5f]/f] 6pOkmfO8n] la/fdL eO{ dbf{ /dfnfO{ dgjL/ emfFqmLåf/f af]S;Lsf] cf/f]k nufO{ pgsf 3/lg/ kfTnf] kmflnof] / ufpFaf6 lgsfNg] s'/f ul/of] . 5f]/f5f]/L l/;n] cfuf] eP klg klt 3/df gePsf / hfO nfUg] l:ylt g/x]sfn] /dfn] ;x]/ a:g ;DemfOg\ .
            /fh' / /lj ef/tsf] lxdfnL If]q l;Dnfdf uP, :ofpsf k]6L af]Sg] sfd u/] / s]xL sdfO u/]/ 3/lt/ kms{Fbf af6fdf 8fFsfsf km]nf k/] . aGb'swf/L 8fFsf;Fu cfF6sf ;fy 9'Ëfsf e/df /fh' hfO nfUbf Pp6f 8fFs' rf]6 nfu]/ d¥of] / afFsL c¿  efu] t/ 8fFsfsf uf]nLn] /fh'sf] klg Hofg uof] . ;fdfg / gub 8fFsfn] lng] cfF6 u/]gg\ / /ljsf] HofgnfO{ klg s]xL ePg . c:ktfn / k|x/LsxfF /ljn] s'/f k'¥ofP, nf;sf] kf]6{df6{d eof] t/ efu]sf 8fFsf kqmfp x'g ;s]gg\ . /ljn] csf{ g]kfnL ;fyL ch{'gsf] ;xof]un] dnfdL h'6fO{ /fh'sf] bfx ;+:sf/  u/] / pgsf] gf;f] af]s]/ 3/df cfP . 3/df k'u]/ pgn] /dfsf] kl/jf/nfO{ af]/fel/sf] ;fdfg / gub krf; xhf/ ?k}ofF x:tfGt/0f u/] . pgn] zf]s ljXjn /dfnfO{ ;DemfO{ kL8f 36fpg] sfd u/] . 3/sf ;d:of ljs/fn /x]sfn] sdfOsf nflu /dfsf 5f]/f ljgf]bn] klg /lj;Fu} k/b]z hfg] s'/f u/] . cfdf /dfsf] ;xdltdf ;fyL  k|eft ;lxt ljgf]b /lj;Fu d›f;lt/ nfu] / kNnLbf/sf ¿kdf sfd ug{ yfn] . ca /df emg\ sdhf]/ ePsL lyOg\ . Psflt/ pgL ljwjf lyOg\ eg] csf{l{t/ 5f]/f klg k/b]l;Psf lyP . pgsf ;'vb'Mvdf ;fy lbg] 5f]/L Hof]lt / /ljsL hLjg ;FlugL jL0ff Pjd\  5f]/L ph]nL afx]s sf]xL lyPgg\ . o:t}df ufpFdf lgd] / ljdnfsf] 5f]/f] lrq la/fdL eof] . o; k6s /g] emfFqmL a:of] / km]l/ /dfnfO{ g} af]S;Lsf] cf/f]k nufof] . ¿l9u|:t ufpFn]x?n] p;sf] s'/f kTofP . p;n] /dfsf] Hofg glnP c¿nfO{ klg af]S;L nfUg] / cfkt\ ljkt\ cfO nfUg] s'/f ;'gfof] clg cg]s cg'go ljgo ubf{ ub}{ klg d'ª\u|f] k|xf/ u/L lgbf]{if Pjd\ lgd'vf /dfsf] Hofg lnOof] . 5f]/L Hof]ltnfO{ ljBfnoaf6 lemsfP/ le/af6 v;]/ cfdf d/]sf] s'/f ;'gfOof] . pgn] if8\oGqaf6 dfl/Psf] zÍf ubf{ pN6} ufpFsf ;a} ldn]/ pg}n] df/]sf] s'/f k|x/Ldf k'¥ofO{ Hofgdf/fsf] c/f]kdf h]ndf ;8fpg] 8/ b]vfOof] . jL0ffn] klg l:yltsf] gfh's cj:yf b]v]/ Hof]ltnfO{ bfx ;+:sf/df  ;xdt x'g ;Nnfx lbOg\ . /ftf/ft bfx ;+:sf/ ul/of] t/ Hof]ltsf] dg kL8f, Unflg / j]bgfn] hNg;Dd hNof] . pgL cfˆgf 3/df a:g g;Sg] l:ylt cfPkl5 jL0ffsf cf>odf pgs} 3/df z/0ffyL{ algg\ . oxL s'/f Hof]ltn] ;fyL r]tgf ;dIf kf]lvg\ .
              Hof]ltn] ef]Ug' k/]sf] 36gfaf6 pgL sxflnPsf] yfx kfPkl5  r]tgfn] pgdf ;fx;sf] ;~rf/ dfq ul/gg\, pgn] cÍn eGg] u/]sf 8L= P;=kL= ;dIf s'/f klg k'¥ofOg\ . k|x/L sf/afO{ eof] /  /g]dg] nufotsf ck/fwLx? h]ndf k'u] . k/b]zaf6 sdfO u/]/ /lj;Fu} ljgf]b / k|eft kms]{kl5 ljgf]b 3/df k'Ubf cfˆgf 3/df tfnf nfu]sf] b]v]  . pgn] To;f] x'g'sf] sf/0f /ljsf 3/df k'u]/ yfx kfP . pgn] ToxfF /x]sf /ljsL kTgL jL0ff / alxgL Hof]ltaf6 s;/L cfdf dfl/Og\ / r]tgfsf] ;xof]udf ck/fwLx?n]  ;hfo kfP eGg]af/] klg hfgsf/L kfP . cfdfsf] xTofsf] j]bgfdf pgL t8\lkg yfn]kl5  r]tgfn] ;DemfP/ pgsf]  dg zfGt kfl/g\ . ljgf]bn] k9fO yfn]/ P;=Pn=;L=, cfO{=P:;L= / aL=P:;L= pQL0f{ dfq u/]gg\, pgL nf]s;]jfsf] hfFr  kf; u/]/  hflu/] eO{ pk;lrj;Dd x'g k'u] . Hof]lt klg vl/bf/ aGg ;kmn eOg\ . ljgf]bn] cfˆgL alxgLsf ;Nnfxdf r]tgf;Fu /fv]sf] ljjfx k|:tfj  l:jsfl/Pkl5 ljjfx eO{ 3/hd ;'? eof] . pgL ;L=8L=cf]=;Ddsf] cf]xbfdf k'u] . pgsf lj/f]wLx? h]nsf rf}3]/fdf / ufpFdf lz/ lgx'/fP/ a:g' kg]{ l:ylt cfof] eg] ljgf]b, r]tgf / Hof]lt ;fy{s hLjg latfpg yfn] . oxL s'/f Úaf]S;L cfdfÚ v08sfJofTds uLlt sfJosf] syfj:t'sf ¿kdf /x]sf] 5 . o;/L af]S;Lsf] cf/f]kdf bfgjLo Jojxf/ ef]Ug ljjz Ps kl/jf/ r]tgfsf] :kz{ kfPkl5 Gofo kfpg ;kmn ePsf] 5 . sfJosf/n]  ;'?df JoQm u/]sf]  lgDg lnlvt kª\lStsf] anjfg\ ljrf/nfO{ k|Hjlnt ub}{ sfJon] ;dfhnfO{ ;xL dfu{df 8f]¥ofpg r]tgfsf] pHofnf] 5g]{ sfd u/]sf] 5 M
           ;dfhsf] ¿k, sfo{ / ult km]l/G5 lbg lbg
           r]tgf;Fu} dflg;sf] Jojxf/ km]l/G5 l5g l5g
              xfd|f] ;dfh r]tgfsf] cefjdf a];/L lklN;Psf] / lg;fl;Psf] cj:yfdf  5 eGg] s'/f s;}sf cfFvfaf6 n's]sf] 5}g . clxn] klg af]S;Lsf cf/f]kdf dlxnfx¿dfly x'g] u/]sf cTofrf/sf 36gf cvaf/sf kfgf ag]sf] xfdLn] kl9 /x]sf 5f}F . afnsnfO{ aln agfP/ /f]u lgsf] kfg]{ q"m/ sfo{ e/v/} dfq ePsf] 5 . o:tf 36gfx?n] xfdL ;a}sf] lxof] hnfPsf 5g\ . lognfO{ ;DemFbf s;nfO{ ?g]; nfUb}g / < t/ /f]P/ dfq ;d:ofsf] ;dfwfg t x'Fb}g . To;}n] ef:j/ h:tf;'s} ;d:ofdf klg lg/fz geO{ ;r]t ¿kdf ;fx;, w}o{ / ljj]ssf] pkof]u ug{ o; sfJosf dfWodaf6 ;Gb]z lkmFhfpF5g\ . k|:t't sfJosL gflosf /dfnfO{ af]S;Lsf] cf/f]kdf nfl~5t ub}{ ;tfpg;Dd ;tfP/ klg k'u]g / cGTodf d'ª\u|fn] xfg]/ k|f0f g} x/0f ul/of] . 5f]/f5f]/LnfO{ af]S;Lsf 5f]/f5f]/L eGb} ckdflgt ul/of] . xTofsf] 36gfnfO{ u'kr'k kfg{ ufpFn]x?sf] d'v 6flnof] / :jod\ 5f]/L Hof]ltnfO{ 8/wfs b]vfOof] . r]tgfsf] Hof]lt an]kl5 o:tf cTofrf/sf c+lzof/x?sf]  s]xL nfUb}g eGg] s'/f sfJo k9]kl5 :ki6 x'G5 . Hof]ltn] cfkm"dfly k/]sf] cGofo / To;n] cfkm"nfO{ k'¥ofPsf] cf3ft r]tgf ;dIf kf]Vg' tyf r]tgfn] To;k|lt ;xfg'e"ltzLn x'Fb} lxDdt / ljj]s k|of]u ug{'n] ck/fwLx? sfg'gsf] s73/fdf k'Ug] l:ylt cfO{ Gofok|]dLx?sf] lz/ 7f8f] ePsf] 5 . r]tgfsf] ;fgf] lemNsf] klg slt zlQmzfnL x'Fbf] /x]5 eGg] s'/f oxfF b]lVg ;lsG5 .
           ;dfhsf a]lytLnfO{ glhs}af6 lgofn]sf ef:j/n] To;nfO{ cGTo ug]{ r]tgfsf] lap sxfFaf6 a6'n] eGg] s'/f s[ltsf kfgfleq kfOG5 . pgn] juL{o zf]if0f, cGofo / åGånfO{ 7DofPsf 5g\ . ef}ltsjfbL dfGotfsf cfnf]sdf hLjg hut\nfO{ x]g]{ b[li6sf]0fnfO{ cfTd;ft\ u/]sf 5g\ . To;}n] ;8]un]sf] k'/fgf] lrGtgaf6 ;dfh 8l;Psf] 5 / To;nfO{ ldNsfpg] b[li6sf]0fsf] vfFrf] 5 eGg] pgnfO{ nfu]sf] 5 . ;dfhsf] lxt clxt / pGglt cjgltsf] sf/ssf ¿kdf lrGtgnfO{ pgn] ljz]if dxTTj lbPsf 5g\ . 7'nfa8fsf kTgLx? slxn] klg af]S;L g7flgg] / b'MvL ul/ax?n] dfq of] cf/f]k a]xf]g{' kg]{ s'/f k5f}6] lrGtgs} s/fdt xf] eGg] pgn] a'em]sf 5g\ . k5f}6] lrGtg ;w}F /xFb}g / of] km]l/O /xG5 eGg] pgsf] b[9 ljZjf; 5 . afNdLls, sflnbf;, cfOG;6fOg, a'4, kfl/hft / emdssf pbfx/0f lbO{ hLjg kl/jt{gzLn 5 eGg] s'/f pgn] k'li6 u/]sf 5g\ . dfG5]sf] vKk/df h] n]lvPsf] 5 Tof] ckl/jt{gLo 5 eGg] ljZjf;nfO{ pgn] pN6\ofpg] k|oTg u/]sf 5g\ . ljgf]b / Hof]ltsf] hLjgd} kl/jt{g NofP/ pgn] kl/jt{gsf nflu csf]{ h'gL rflxG5 eGg]x?nfO{ nf]Kkf v'jfPsf 5g\ . ;‹if{sf] ¿kdf klg pgn] s]xL kl/jt{g u/]sf 5g\ . sfg'gL af6faf6 klg ;dfh kl/jt{gdf ;xof]u k'¥ofpg ;lsG5 eGg] s'/f o; s[ltn] clu ;f/]sf] 5 . vf; u/L ;Ël7t zlQmsf]  cefj /x]sf] l:yltdf klg Gofosf nflu r]tgzLn ;fyLsf]  ;ª\ut  / ljj]szLn cf]xf]bfwf/Lsf] ;xof]u pkof]uL x'g ;S5 eGg] b[i6fGt o;n] lbPsf] 5 . r]tgfdf  ;r]ttf / ;xof]uL efjgf ljsl;t x'g'sf] k[i7e"ldnfO{ cem :ki6 kfg{ / k|x/L k|zf;gsf] ;xof]unfO{  kl/jlt{t g]kfnsf] ;‹Lo nf]stflGqs u0ftGqfTdstf;Fu ufF:g  ;lsPsf] eP s[lt cem  ;fGble{s aGg] lyof] eGg] d]/f] wf/0ff 5 .
             g]kfndf r/d ul/aL 5 / sfddfdsf nflu k/b]z hfg' kg]{ l:ylt w]/} nfdf] ;dob]lv oxfFsf afl;Gbfn] ef]Ub} cfPsf 5g\ . cem klZrd g]kfnsf] kxf8L efuaf6 ef/tdf el/of, s'NnL, kNnLbf/, rf}sLbf/, xf]6n dhb'/, s[lif dhb'/, v}/fnf cflbsf ¿kdf sfd ug{ 7'nf] ;ª\Vof a;{]l{g ef/t k:5 . ToxfF pgLx?n] dflnssf] 6f]s];f] / sltko v/fa dfG5]x?sf] cjx]ngf t  a]xf]g{' kb{5 g}, u'G8f rf]/ 8fFsfsf] cfttfoL cfqmd0faf6 klg cfqmfGt x'g' kb{5 . o; sfJosf gfos /fh' ef/tLo e"efudf 8fFsfsf] uf]nLaf6 Hofg u'dfpg k'u]sf 5g\ . o;/L k/b]zdf Hofg u'dfpg]x?sf] ;ª\Vof g]kfndf al9 /x]sf] 5 . ef/tdf dfq geP/ ;+;f/sf cGo d'n'sdf k;]sf g]kfnLx? klg xTofsf l;sf/ eO /x]sf 5g\ . of] clxn]sf]  g]kfnsf] Ps hNbf]aNbf] ;d:of xf] / o;n] ;a}sf] dg 5'g] s'/f ;'lglZrt 5 . b]zleq} g]kfnLx?n] sfd u/]/ ;'/lIft / ;Ddflgt hLjg lhpg] jftfj/0f s;/L lgdf{0f ug]{ eGg] s'/f ;f]Rg o; s[ltn] ;a}sf] Wofgfsif{0f ub{5 .
           s[lt nf]slk|o g]kfnL nf]s nodf n]lvPsfn] ;fwf/0f dfG5]sf kx'Frdf k'Ug ;Sg] u'0fn] o'Qm 5 . o;df :yfgLo eflifsfsf s]xL zAbx? k|of]u ePsfn] g]kfnL zAbsf]zsf lglDt klg o;n] s]xL of]ubfg u/]sf] 5 . ?g]; Ú?g] OR5fÚ h:tf zAbaf6 s}og\ g]kfnL s[bGt zAbx? hGdg ;Qm5g\ . h:t}Ù vfg]; Úvfg] OR5fÚ, xfF:g];  ÚxfF:g] OR5fÚ, af]Ng]; Úaf]Ng] OR5fÚ cflb . cGTofg'k|f; ldn]sf kª\lStx? /x]sfn] ltgnfO{ ;lhn} u'gu'gfpg ;lsg] 5 .  s[ltsf/ ef:j/sf] o; s[ltn] s?0f /;n] leh]sf] :yfgLo hg hLjgsf] b'Mvb syfnfO{ ;xh ¿kdf j0f{g u/]sf] 5 . r]tgf / Hof]lt, /df / /fh', /fh' / /lj, /lj / ch{'g, jL0ff / Hof]lt, /df / /g] dg] ljdnf nufotsf cGofoL, ljgf]b / Hof]lt Pjd\ ljgf]b / r]tgfsf larsf ;+jfbx?n] syfgsnfO{ ult k|bfg u/]sf 5g\ . larlt/ j0f{g tGsfOPsf] / cGtlt/ xtf/df 6'ª\UofOPsf] h:tf] nfu] klg s[ltn] ;t\sf] kIf kf]if0f tyf c;t\sf] cGTo rfx]sf] efj ;lhn} a'lemG5 . o;nfO{  d~rg  ul/of] eg] dfgjLo efjgfsf] clej[l4 Pjd\ ?lrsf] kl/isf/df cem a9L ;xof]u k'Ug] 5 . dWo klZrdf~rnaf6 g]kfnL sfJo huTf\df lz/ p7fpFb} :yfgLo ;d:ofnfO{ l6k]/ uLltsfJofTds cleJolQm lbg ;Sg] sfJosf/sf] v'aLsf] ;/fxgf ub{5' / pxfFsf] lg/Gt/ sfJo ;fwgf / Pskl5 csf]{ sfJor'nLtkm{sf] ofqfsf] ;kmn cf/f]x0fsf] z'e sfdgf JoQm ub{5' .
@)&@ ;fpg !* ut] ;f]djf/                          k|f=8f=hLj]G› b]j lu/L              g]kfn k|1f k|lti7fg, sdnfbL, sf7df8f}F

Comments

Popular posts from this blog

समालोचना यात्रामा पुष्करका भरोसालाग्दा पाइला पुष्कर रिजाल 'पुष्प'का समालोचनाहरुको पाण्डुलिपि पढ्ने अवसर पाएँ । साहित्यिक सिद्धान्तका साथै कविताका मझौला, लघु र लघुतम रूप (खण्डकाव्य, मुक्तक, हाइकु र फुटकर कविता), भाषा तथा लोक साहित्यसम्मलाई अध्ययनको विषय बनाइएको प्रस्तुत कृतिले समालोचकको बहु आयामिक अध्ययनको अभिरुचि र ज्ञानको क्षेत्रलाई सङ्केत गर्दछ । समालोचनाको पूर्वीय र पाश्चात्य पद्धति दुबैलाई महत्त्व दिँदै समाजोपयोगी विचार प्रवाहित गर्ने उनको प्रवृत्ति प्रशंसनीय छ । उनले नेपाली साहित्यको आधुनिक कालमा बढी विचरण गरे पनि माध्यमिक कालतिर पनि दृष्टि डोलाउन पुगेका छन् । त्यसैले पनि पुष्करको यो कृति विविधतामय बन्न पुगेको छ र थरी थरीका स्वादले युक्त छ भन्न सकिन्छ । समालोचक पुष्कर प्रगतिशील दृष्टिकोण राख्तछन् भन्ने कुरा उनका समालोचना पढ्दा थाह हुन्छ । उनी मार्क्स र मार्क्सवादी साहित्यिक मान्यताका सम्बन्धमा यहाँ निकै घोत्लिएका छन् । गोपाल प्रसाद शर्मा अधिकारीको 'श्रद्धा सुमन' कविता सङ्ग्रह तथा महानन्द ढकालको 'घाम उदाए' हाइकु सङ्ग्रहमा विद्यमान प्रगतिवादी एवम् प्रगतिशील चिन्तनबाट उनी प्रभावित छन् । प्रगतिवादी साहित्यले सम्झनु पर्ने प्रतिभाको खोजी र तिनका कृतिका विशेषताको विवेचनामा उनको प्रगतिवादी पहिचान खुलेको छ । उनमा अरू कसैप्रति पनि पूर्वाग्रही धारणा छैन भन्ने जानकारी पनि यहाँ उपलब्ध छ । उनले विश्वेश्वर प्रसाद कोइरालाको 'सुम्निमा'का सकारात्मक पक्ष पहिल्याएर तथा वसन्त शर्माको 'श्रीकृष्ण चरित्र' को महत्त्वमाथि प्रकाश पारेर त्यसको छनक दिएका छन् । विधातात्त्विक कसीमा घोट्तै मदन पुरस्कार प्राप्त 'सेतो धरती'का केस्रा केस्रा केलाउने र त्यसका सबल र दुर्बल पक्ष चिनाउने काममा पनि उनको मिहिनेत परेको छ । यसरी नै मुक्तकको सिद्धान्तको व्याख्या गर्न उनले संस्कृतका साथै आधुनिक वाङ्मयको सेरोफेरोको परिक्रमा गरेका छन् र सोदाहरण आफ्नो भनाइलाई पुष्टि गर्ने काम गरेका छन् । नेपाली भाषाको पारिवारिक सम्बन्ध, उत्पत्ति र विकास सम्बन्धी कुरा नौलो नभए पनि ज्ञानलाई फिँजाउने कुरामा उपयोगी रहेको छ । सम्बन्धित क्षेत्रका अध्येताहरु यसबाट लाभान्वित हुन सक्तछन् । यसरी नै यहाँको लोक बाल कविता र बाल लोक गीतको अध्ययनले एकातिर बालकहरुलाई खुराक प्रदान गरेको छ भने अर्कातिर त्यस क्षेत्रमा केही गर्न चाहनेलाई व्याख्या विवेचनाको सैद्धान्तिक आधार प्रस्तुत गरेको छ । पुष्कर रिजाल 'पुष्प'ले आफ्नो यस समालोचना कृतिका माध्यमबाट प्रदर्शन गरेको छटाले के जनाउँछ भने उनी समालोचना क्षेत्रका हुने बिरुवाका चिल्ला पात हुन् र एक भरोसालाग्दा प्रतिभा हुन् । उनी साहित्यिक क्षेत्रका मूलभूत मान्यतासँग परिचित छन् र समालोचना क्षेत्रको अध्ययनमा गम्भीरतापूर्वक समर्पित छन् । नेपाली समालोचनाले उनी जस्ता समालोचकप्रति आशाप्रद दृष्टि लगाइ रहेको छ । अहिले पनि देशका विभिन्न भागमा रहेर राष्ट्र र जनताका पक्षमा कलम चलाउने कैयन् स्रष्टाहरु ओझेलमा छन् । तिनका राम्रा कामलाई प्रकाशमा ल्याउन नसक्ता ठुलो घाटा भएको छ । समाजले तिनबाट लिन सक्ने लाभ लिन सकेको छैन भने स्वयं स्रष्टाहरु पनि थप कामका लागि प्रेरित र उत्साहित बन्न सकेका छैनन् । यस अवस्थामा नेपाली समालोचनामा उनको आगमन स्वागतयोग्य छ । समालोचना विवेक प्रयोगको एक महत्त्वपूर्ण क्षेत्र हो । अविचलित र निरन्तर साधनाबाट यस क्षेत्रमा समर्पित व्यक्तिले नै यसमा सिद्धि प्राप्त गर्दछ । रिजालको प्रतिभा र लगनशीलताले उनलाई यस क्षेत्रमा अवश्यमेव सफलता दिलाउने छ भन्ने कुरामा म विश्वस्त छु । उनको समालोचनात्मक कृति प्रकाशनको यस सुखद अवसरमा हार्दिक बधाई ज्ञापन गर्दै उत्तरोत्तर सफलताको कामना गर्दछु । प्रा.डा.जीवेन्द्र देव गिरी २००|२६ शान्ति नगर, काठमाडौँ । २ वैशाख २०७१ Oltxf;sf] ;'Gb/ kfgfsf ¿kdf …d]/f] kfOnf d]/f] cg'ejÚ g]kfnL Oltxf;sf s}og\ kfgfx¿ cem} clnlvt 5g\ . To;df klg g]kfnL hgtfsf] cfkm\gf] Oltxf; n]Vg] sfd t lgs} cw'/f] 5 . s=k'iknfnn] …g]kfnL hg cfGbf]ng M Ps ;dLIffÚ n]v]/ To;tkm{ xfdLnfO{ ky k|bz{g ug'{ ePsf] 5 , df]bgfy k|l>tn] To;nfO{ lj:tf/ ug{ kl;gf aufpg' ePsf] 5 / s]bf/gfy k|wfgn] klg o; dfu{nfO{ k5\ofO{ s]xL sfd ug'{ ePsf] 5 . Oltxf;sf cGo s]xL cWo]tfx¿sf klg cfzfnfUbf kfOnf o; lbzflt/ clu al9 /x]sf 5g\ . oL s]xL sfdx¿ eP tfklg g]kfnL hg cfGbf]ngsf] a[xt\ Oltxf; n]vgdf k"0f{tf Nofpg lgs} sfdx¿ cem} ck]lIft 5g\ . o;lglDt Oltxf;sf ljleGg 36gf;Fu ufFl;Psf JolStx¿sf n]v / ;+:d/0fn] dxŒjk"0f{ vhfgf k|bfg ug{' :jfefljs 5 . ctM xfd|f sltko o'u gfossf hLjgsf k|]/0ffbfoL sfd, ;ª\3if{ / cg'ejsf ufyf pxfFx¿;Fu} x/fpgfn] k5'tfpg' k/]sf] cj:yf / a]xf]g'{ k/]sf] Ifltk|lt xfdL ;a} ;r]t x'g cfjZos 5 . g]kfnsf] jt{dfg kl/jlt{t cj:yfdf P]ltxfl;s dxŒjsf s]xL ;fdu|L cjZo g} k|sfzdf cfPsf 5g\ . ltgsf] k|sfzg x'g' xfd|f lglDt cToGt v';Lsf] s'/f xf] t/ tL cw'/f / ck"0f{ 5g\ . ctM a9LeGbf a9L dfqfdf To; k|sf/sf vhfgfsf] ;fj{hlgsLs/0f clxn]sf] cfjZostf xf] . ci6nIdL zfSosf] k|:t't sfo{n] oxL cfjZostfsf] k"lt{df dxŒjk"0f{ of]ubfg u/]sf] 5 . o;nfO{ g]kfnL hg ;ª\3if{sf] ToxL a[xt\ Oltxf;sf] ;'Gb/ kfgfsf ¿kdf lng ;lsG5 . …d]/f] kfOnf d]/f] cg'ejÚsf gfdn] xfd|f ;fd' cfO k'u]sf] o; s[ltsf] d :jfut ub{5' / n]vs zfSonfO{ xflb{s awfO{ 1fkg ub}{ n]vg If]qdf lg/Gt/ kfOnf clu al9 /xf];\ egL z'e sfdgf JoQm ub{5' . …d]/f] kfOnf d]/f] cg'ejÚ s'g} p8Gt]a'8Gt] xjfO{ sNkgf xf]Og, g t xf] of] s'g} /x:osf] kf]sf] . jf:tjdf of] t xf]—oyfy{df cfwfl/t cfF6, Tofu, w}o{ / ;ª\3if{sf] hLjGt aofg . of] s[lt sf7df8f}Fsf] ;'ljwf ;DkGg kl/jf/df hGd]/ klg g]kfnL sDo'lg:6 cfGbf]ngdf ;dlk{t eO{ prfOsf] ljGb' :kz{ ug{ ;kmn ci6nIdL zfSosf] pbfx/0fLo hLjg;Fu t ;DalGwt 5Fb} 5, ;Fu;Fu} pxfFsf ;xsdL{sf ¿kdf /x]sf cg]s JolStx¿sf sd{nfO{ s]xL dfqfdf g} eP klg cª\lst ug{ cu|;/ 5 . ci6n] 6]s]sf] lk:s/sf] wtL{sf] ;'uGw / ToxfFsf] ;dfhsf] af]nL oxfF ;'Gg ;lsG5 . sf7df8f}F pkTosfsf kfFuf, 6f]vf / cGo :yfgx¿ xf]pg\ jf emfkfsf a:tLx¿, ci6 ljleGg ;ef, a}7s, e]nf, ;ª\u7g, cfGbf]ng / h]ndf cg]s ;fyLx¿dfem e]l6g' x'G5 . g]kfnL hg cfGbf]ngsf] lbof] afln /x]sf s}og\ dlxnf k'?ifx¿;Fu o; s[ltn] xfd|f] ;fIffTsf/ u/fpF5 . cf:yfsf nflu cfkm\gf cfdfa'af, efO alxgL Pjd\ Oi6ldq dfq xf]Og, 5f]/L5f]/faf6 klg b"/Ldf /x]/ kltkTgL g} ;ª\3if{sf d}bfg, psfnL cf]/fnL, jg hª\un / vf]nfgfnf kf/ ul//x]sf] b[Zo oxfF b]lvG5 . cfkm\gf klt s=Zofd cyf{t\ cd[t af]x/fsf] ;xofqfaf6 hLjgsf ufx|f ;fFu'/f lbg kf/ ug{ ;xh ePsf] ci6sf] cfTd:jLs[lt 5 . kltkTgL b'a} hgf kf6L{ hLjgdf cys / ;kmn ¿kdf o;/L ;lqmo /x]sf] sd} b]Vg kfOG5 . hgtfsf kf]N6fdf 5f]/L5f]/fnfO{ ;'Dk]/ ;dfhsf] ¿kfGt/0fdf s'lb /x]sf] o; hf]8Lsf] ;xofqf :jod\ klg cg's/0fLo 5 h;nfO{ o; s[ltsf kfgfx¿df k9\g ;lsG5 . hgtf;Fu s:tf] Jojxf/ ug]{ / j}/Laf6 s;/L hf]lug] eGg] s'/fsf /f]rs cg'ejx¿ oxfF ;FuflnPsf 5g\ . o; qmddf cfkm\gf njfO vjfO, afgLa]xf]/f / a/Jojxf/df kl/jt{g NofP/ hgtfsf] dg lhTg ul/Psf hl'Qmx¿ o; s[ltsf cfsif{0fsf ljifo ag]sf 5g\ . hgtfsf] dfG5] eP/ a:tf st} cf]8f/sf] jf;, st} u'Gb|Lsf] cf]5\ofg, st} l9F8f]sf] ufF;, st} cfF;' r'xfpFb} d/]sf] uf]?sf] df;' lgn]sf] l:ylt / st} lnvfh'd|fsf] lhpel/ /hfOF a]xf]g'{ k/]sf] cj:yf oxfF b]lvG5 . slxn] /ft /fte/ lxF8]sf], slxn] ds}af/Ldf /ft latfPsf] / c¿sf ;xf/fdf vf]nf t/]sf], slxn] cª\u|]hLafh ag]/ clg slxn] y'G5]n] 5f]lkP/ v/fa dfG5]x¿af6 ar]sf] h:tf s'/f klg oxfF e]l6G5g\ . Pp6L dlxnfn] e"ldut hLjg latfpg' kbf{ nfu]sf cfIf]k, a]xf]g'{ k/]sf ckdfg, cfO k/]sf vt/f / ltgsf] s'zntfk"0f{ ;fdgfnfO{ klg oxfF lnlka4 ul/Psf] 5 . oLeGbf klg cem} cle?lrsf ljifosf ¿kdf k|x/Lsf kmGbfdf kbf{ ci6 / pxfFsf ;fyLx¿n] ef]Ug' k/]sf] b'Jo{jxf/ / oftgf clg kf6L{, cfkm" / ;xsdL{nfO{ hf]ufpg tyf uf]kgLotf arfpg pxfFx¿n] u/]sf sfd, k|bz{g u/]sf] ;fx; Pjd\ ;zQm k|lt/f]w /x]sf 5g\ . k~rfot sfnLg lg/ª\s'ztfaf6 g]kfnnfO{ d'St ug{ sDo'lg:6 qmflGtsf/Lx¿n] s] s:tf ultljlw u/]sf lyP eGg] s'/fsf] Ps emns o; s[ltsf cfFvLem\ofnaf6 lgofNg ;lsG5 . k|:t't s[ltn] x/]s qmflGtsf/Ldf pT;fx 5g{] ;'lglZrt 5 . o;n] dlxnfx¿nfO{ 3/sf rf/ s'gfdf dfq ;Lldt /fVg rfxg]x¿nfO{ klg gofF kf7 l;sfpg] 5 . ;h{sx¿n] o;af6 l;h{gfsf cGo ljwfsf nflu ;fdu|L k|fKt ug]{ 5g\ . o; s[ltsf] gf6sLs/0f, rnlrqLs/0f / cfVofgLs/0f ;Dej 5 . o; s[ltnfO{ g]kfnsf / ljZjsf cGo efiffdf cg'jfb ug{ ;lsof] eg] dfgj ;d'bfosf] 7'nf] lx:;f o;af6 nfeflGjt x'g] 5 . o;af6 k|]/0ff lnP/ c¿ qmflGtsf/Lx¿n] klg o; k|sf/sf s[lt l;h{gf u?g\ / g]kfnL /fhgLlt Pjd\ Oltxf;sf uf}/jdo kfgfx¿ dflg;sf] d/0f;Fu} ljno x'g gkfpg\ eGg] z'e]R5f d /fVt5' . ;/n efiffdf cfkm"n] ef]u]sf s'/fx¿sf] :jfefljs k|:t't ul/Psf] of] s[lt cfd hg ;d'bfosf] ?lr cfslif{t ug{ ;kmn x'g] s'/fdf klg d 9'Ss 5' . @)&) kmfu'g !( 8f=hLj]Gb| b]j lu/L zflGt gu/, sf7df8f}F k|fWofks, g]kfnL s]Gb|Lo ljefu, lqe'jg ljZj ljBfno, sLlt{k'/

सम्झनामा चीन भ्रमण