राष्ट्रप्रेमको भावनाले ओतप्रोत भक्तको 'देशभक्त माधुरी' उपन्यास



              राष्ट्रप्रेमको भावनाले ओतप्रोत भक्तको 'देशभक्त माधुरी' उपन्यास
भक्त बहादुर नेपालीलाई विगत कैयन् वर्षदेखि मैले हृदयको भित्री तहमा राखेको छु । आत्मीय मित्र र प्रिय साहित्यकारका रूपमा उहाँ मेरा मनभित्र हुनु हुन्छ । उहाँ हँसिलो फरासिलो स्वभावको भएर मात्र  होइन गुनिलो सिर्जनाले गर्दा पनि आफूसँग नजिकिनु भएको अनुभूति मैले गरेको छु । उपन्यास, कथा, निबन्ध, गीत र कविता सिर्जनामा उहाँ रमाउनु भएको पाइन्छ । समाज रूपान्तरणको उद्देश्य राखेर ती  लेखिएका छन् र पाठकहरुको रुचि आकर्षण गर्ने क्षमताले युक्त छन् । यतिखेर पनि उहाँ एउटा उपयोगी सिर्जना 'देशभक्त माधुरी' लिएर हामीमाझ उपस्थित हुनु भएको छ । यस समाजोपयोगी प्रकाशनको म हार्दिक स्वागत गर्दछु र यसका स्रष्टा नेपालीलाई बधाई तथा शुभ कामना व्यक्त गर्दछु ।
भनिन्छ उपन्यास वर्तमान युगको महाकाव्य हो । सर्जक भक्त बहादुर नेपाली यसका पछिल्तिर कुदेको धेरै वर्ष भयो । यसको फलस्वरूप नेपाली वाङ्मयले उहाँबाट राम्रा राम्रा उपन्यासहरु पाएको छ । तिनमा राष्ट्रप्रेमको भावना अत्यन्त प्रबल रहेको छ । 'देशभक्त माधुरी' पनि तिनैमध्येको एक हो जसमा राष्ट्रप्रेमको महानदी सुसाएको छ । समसामयिक सन्दर्भ र घटनालाई टिपेर जीवन्त रूपमा प्रस्तुत गरिएको यस उपन्यासमा मूलतः प्रमुख पात्र माधुरीका माध्यमबाट उपन्यासकारको राष्ट्रप्रेमी भावना प्रकट भएको छ । खास गरेर नेपालमाथि भएको भारतीय अघोषित नाकाबन्दी र त्यसले पारेको प्रभावलाई नजिकैबाट छामेर कथाकारले यस उपन्यासको कथानक तयार पार्नु भएको छ । नेपालको वीरगन्जबाट भारतको दिल्लीमा डाक्टरी पढ्न गएकी माधुरी पढाइ छाडेर नेपाल फर्कनु र नाकाबन्दीका कारण नेपाली समाजले भोगेका समस्याहरुलाई एक एक गरी नियाल्दै तिनको निदानका लागि समर्पित हुनु नै यस उपन्यासको महत्त्वपूर्ण कथ्य हो । सम्पन्न परिवारकी भएर पनि जन जीवनसँग  एकाकार भएर उनले गरेको काम उदाहरणीय छ । देशले भोगेको सङ्कटले व्यथित तुल्याएपछि उनले आफूलाई अत्यन्त माया गर्ने प्रेमीसँगको वियोगलाई पनि सहज रूपमा ग्रहण गरिन् । भारतीय प्रधान मन्त्री मोदीलाई लेखेको उनको पत्रले नेपाली जनमनको प्रतिनिधित्व गर्दछ । भारतीय सेनामा रहेका नेपालीहरुको भावनालाई समेत उपन्यासले छर्लङ्ग्याउने काम गरेको छ । भारतीय रेलको यात्रा, काठमाडौँको सेरोफेरोको परिक्रमा र वीरगन्ज-काठमाडौँबिचको ओहोरदोहोरमा उनले जन जीवनसँग गाँसेको आत्मीयता, गरेका वार्तालाप र क्रियाकलाप सबै सबैमा उनको राष्ट्रप्रेमी भावना सलबलाएको देख्‍न सकिन्छ । माधुरीको राष्ट्रप्रेमी भावनाबाट उनका माता, पिता र हजुर आमा लगायतका  परिवारका सदस्यहरु र आफन्त जन पनि प्रभावित छन् । आफ्नो अभीष्ट प्राप्तिमा उनीहरुको पनि सहयोग र सद्भाव जुटाउन उनी सक्षम छिन् । वास्तवमा सरल भाषामा उपयुक्त पात्रहरुका माध्यमबाट उपन्यासकारले राष्ट्रप्रेमी नेपालीहरुको मनको कुरालाई यस उपन्यासमा सार्वजनिक गरि दिनु भएको छ । साथै इतिहासको यस कालखण्डलाई औपन्यासिक रूपमा सुरक्षित गर्ने काम पनि प्रस्तुत कृतिबाट हुन गएको छ । राष्ट्रिय जागरण र सामाजिक चेतना अभिवृद्धिका कोणबाट  यस कृतिको आफ्नै विशिष्ट महत्त्व  रहेको  छ ।
राष्ट्र र समाजको जीवनमा सङ्कटहरु पटक पटक आउन सक्छन् र आएका छन् । एक थरी मान्छेहरु तिनलाई टुलुटुलु हेरि रहन्छन् भने अर्का थरी  तिनका विरुद्ध जाइ लाग्छन् । लेखक कविहरु 'हातमा कलम हुनेहरु हो ! कलम लिएर उठ'को आह्वानलाई आत्मसात् गर्छन् र भक्त बहादुर नेपालीले अँगालेको बाटालाई  अँगाल्दछन्; चेतनाको दियो बाल्दै समाजलाई मार्ग दर्शन गर्दछन् । यस्तै जागरुकताले गर्दा राष्ट्रको अस्तित्व, स्वाभिमान र स्वाधीनताको शिर उँचो हुने गर्दछ र युगौँयुगसम्मका लागि स्मरणीय र अनुकरणीय गोरेटाहरु निर्माण हुन्छन् । भक्त बहादुर नेपालीको यो उपन्यास पनि  यही निर्माण अभियानमा सहभागी बनेको छ भनी निर्धक्कसँग भन्न सकिन्छ ।
नेपालले भोगेको कष्ट अन्त्य गर्न संसारका विभिन्न देशमा रहेका नेपालीहरुले एकताबद्ध भएर अभूतपूर्व प्रदर्शन गरेका छन् र अन्यायका विरुद्ध आबाज बुलन्द गरेका छन् । त्यसबाट इन्धन, औषधी र अन्य अत्यावश्यक सामग्री नपाएर देशभित्र छटपटाउन विवश देशवासीले कठिनाइको सामना गर्न त्राण प्राप्त गरेका थिए । यसै वेला नेपाल र नेपालीलाई सङ्कटमा माया गर्ने र अक्करमा घाँटी अँठ्याउने देशभित्र र देश बाहिरका विभिन्न गतिविधिहरु  पनि सतहमा खुला भए । यस्ता कुरा कसैले बिर्सन सक्तैन  । यी गतिविधिबाट धेरै कुरा सिक्ने, बुझ्ने र भविष्यका लागि सचेत हुनु पर्ने अनेक आयामहरु प्रकट भएका छन् । यस युगको इतिहासले यी सबै कुरा लिपिबद्ध त गर्ने नै छ, साहित्यले पनि प्रभावकारी रूपमा सम्प्रेषण गरेर समाजलाई जगाउन विशेष योगदान गर्ने छ । भक्त बहादुर नेपालीको यस कृतिले यही जागरण अभियानको शङ्खघोष गरेको छ । यसले नाकाबन्दीको समयको एउटा ठुलै पाटालाई अभिव्यक्ति दिएको छ तापनि यही एउटै कृतिमा सकल संसार नअटाउनु स्वाभाविक छ । त्यसैले छुटेका कुराहरु पछि पछि पनि समेटिँदै जाने छन् र त्यसमा प्रवेश गर्न 'देशभक्त माधुरी'ले उघारेको ढोकालाई प्रयोग गर्न सकिने छ ।
उपन्यासकार नेपालीले नेपाली साहित्यमा निरन्तर फुलपाती चढाइ रहनु भएको छ । पत्नी वियोगको असह्य वेदनाबिच पनि अविचलित रूपमा उहाँ सिर्जना यात्रामा अगि बढ्दै हुनु हुन्छ । शोकबाट पनि शक्ति आर्जन गर्ने र समाजका हितमा जुटि रहने उहाँको प्रवृत्ति हामी सबैका निम्ति प्रेरणादायक छ । उहाँको साहित्य यात्राले सफलताको शिखर चुमोस् ! उपन्यास 'देशभक्त माधुरी' पाठकहरुको न्यानो स्नेह प्राप्त  जनमनको धड्कन बनोस् !
२०७२ चैत २९ गते शुक्रवार                          प्रा.डा.जीवेन्द्र देव गिरी

Comments

Post a Comment

Popular posts from this blog

                                    सम्झनामा चीन भ्रमण                                              प्रा.डा.जीवेन्द्र देव गिरी                 नेपाल प्रज्ञा प्रतिष्ठानको प्रतिनिधि मण्डलको एक सदस्य भएर यस पटक चीनका केही ठाउँ भ्रमण गर्ने अवसर जुर्‍यो । चिनियाँ लेखक सङ्घको निम्तामा सो अवसर जुरेको थियो । नेपाल प्रज्ञा प्रतिष्ठान र चिनियाँ लेखक सङ्घबिच भएको सम्झौता अनुरूप गत वर्ष चिनियाँ लेखक सङ्घको प्रतिनिधि मण्डल नेपाल भ्रमणमा आएको थियो भने यस वर्ष हामी त्यहाँ पुगेका थियौँ । चीन जाने धोको पुरा भएकोमा एक प्रकारको सन्तोषको अनुभव पनि भएको छ ...
Read more

समालोचना यात्रामा पुष्करका भरोसालाग्दा पाइला पुष्कर रिजाल 'पुष्प'का समालोचनाहरुको पाण्डुलिपि पढ्ने अवसर पाएँ । साहित्यिक सिद्धान्तका साथै कविताका मझौला, लघु र लघुतम रूप (खण्डकाव्य, मुक्तक, हाइकु र फुटकर कविता), भाषा तथा लोक साहित्यसम्मलाई अध्ययनको विषय बनाइएको प्रस्तुत कृतिले समालोचकको बहु आयामिक अध्ययनको अभिरुचि र ज्ञानको क्षेत्रलाई सङ्केत गर्दछ । समालोचनाको पूर्वीय र पाश्चात्य पद्धति दुबैलाई महत्त्व दिँदै समाजोपयोगी विचार प्रवाहित गर्ने उनको प्रवृत्ति प्रशंसनीय छ । उनले नेपाली साहित्यको आधुनिक कालमा बढी विचरण गरे पनि माध्यमिक कालतिर पनि दृष्टि डोलाउन पुगेका छन् । त्यसैले पनि पुष्करको यो कृति विविधतामय बन्न पुगेको छ र थरी थरीका स्वादले युक्त छ भन्न सकिन्छ । समालोचक पुष्कर प्रगतिशील दृष्टिकोण राख्तछन् भन्ने कुरा उनका समालोचना पढ्दा थाह हुन्छ । उनी मार्क्स र मार्क्सवादी साहित्यिक मान्यताका सम्बन्धमा यहाँ निकै घोत्लिएका छन् । गोपाल प्रसाद शर्मा अधिकारीको 'श्रद्धा सुमन' कविता सङ्ग्रह तथा महानन्द ढकालको 'घाम उदाए' हाइकु सङ्ग्रहमा विद्यमान प्रगतिवादी एवम् प्रगतिशील चिन्तनबाट उनी प्रभावित छन् । प्रगतिवादी साहित्यले सम्झनु पर्ने प्रतिभाको खोजी र तिनका कृतिका विशेषताको विवेचनामा उनको प्रगतिवादी पहिचान खुलेको छ । उनमा अरू कसैप्रति पनि पूर्वाग्रही धारणा छैन भन्ने जानकारी पनि यहाँ उपलब्ध छ । उनले विश्वेश्वर प्रसाद कोइरालाको 'सुम्निमा'का सकारात्मक पक्ष पहिल्याएर तथा वसन्त शर्माको 'श्रीकृष्ण चरित्र' को महत्त्वमाथि प्रकाश पारेर त्यसको छनक दिएका छन् । विधातात्त्विक कसीमा घोट्तै मदन पुरस्कार प्राप्त 'सेतो धरती'का केस्रा केस्रा केलाउने र त्यसका सबल र दुर्बल पक्ष चिनाउने काममा पनि उनको मिहिनेत परेको छ । यसरी नै मुक्तकको सिद्धान्तको व्याख्या गर्न उनले संस्कृतका साथै आधुनिक वाङ्मयको सेरोफेरोको परिक्रमा गरेका छन् र सोदाहरण आफ्नो भनाइलाई पुष्टि गर्ने काम गरेका छन् । नेपाली भाषाको पारिवारिक सम्बन्ध, उत्पत्ति र विकास सम्बन्धी कुरा नौलो नभए पनि ज्ञानलाई फिँजाउने कुरामा उपयोगी रहेको छ । सम्बन्धित क्षेत्रका अध्येताहरु यसबाट लाभान्वित हुन सक्तछन् । यसरी नै यहाँको लोक बाल कविता र बाल लोक गीतको अध्ययनले एकातिर बालकहरुलाई खुराक प्रदान गरेको छ भने अर्कातिर त्यस क्षेत्रमा केही गर्न चाहनेलाई व्याख्या विवेचनाको सैद्धान्तिक आधार प्रस्तुत गरेको छ । पुष्कर रिजाल 'पुष्प'ले आफ्नो यस समालोचना कृतिका माध्यमबाट प्रदर्शन गरेको छटाले के जनाउँछ भने उनी समालोचना क्षेत्रका हुने बिरुवाका चिल्ला पात हुन् र एक भरोसालाग्दा प्रतिभा हुन् । उनी साहित्यिक क्षेत्रका मूलभूत मान्यतासँग परिचित छन् र समालोचना क्षेत्रको अध्ययनमा गम्भीरतापूर्वक समर्पित छन् । नेपाली समालोचनाले उनी जस्ता समालोचकप्रति आशाप्रद दृष्टि लगाइ रहेको छ । अहिले पनि देशका विभिन्न भागमा रहेर राष्ट्र र जनताका पक्षमा कलम चलाउने कैयन् स्रष्टाहरु ओझेलमा छन् । तिनका राम्रा कामलाई प्रकाशमा ल्याउन नसक्ता ठुलो घाटा भएको छ । समाजले तिनबाट लिन सक्ने लाभ लिन सकेको छैन भने स्वयं स्रष्टाहरु पनि थप कामका लागि प्रेरित र उत्साहित बन्न सकेका छैनन् । यस अवस्थामा नेपाली समालोचनामा उनको आगमन स्वागतयोग्य छ । समालोचना विवेक प्रयोगको एक महत्त्वपूर्ण क्षेत्र हो । अविचलित र निरन्तर साधनाबाट यस क्षेत्रमा समर्पित व्यक्तिले नै यसमा सिद्धि प्राप्त गर्दछ । रिजालको प्रतिभा र लगनशीलताले उनलाई यस क्षेत्रमा अवश्यमेव सफलता दिलाउने छ भन्ने कुरामा म विश्वस्त छु । उनको समालोचनात्मक कृति प्रकाशनको यस सुखद अवसरमा हार्दिक बधाई ज्ञापन गर्दै उत्तरोत्तर सफलताको कामना गर्दछु । प्रा.डा.जीवेन्द्र देव गिरी २००|२६ शान्ति नगर, काठमाडौँ । २ वैशाख २०७१ Oltxf;sf] ;'Gb/ kfgfsf ¿kdf …d]/f] kfOnf d]/f] cg'ejÚ g]kfnL Oltxf;sf s}og\ kfgfx¿ cem} clnlvt 5g\ . To;df klg g]kfnL hgtfsf] cfkm\gf] Oltxf; n]Vg] sfd t lgs} cw'/f] 5 . s=k'iknfnn] …g]kfnL hg cfGbf]ng M Ps ;dLIffÚ n]v]/ To;tkm{ xfdLnfO{ ky k|bz{g ug'{ ePsf] 5 , df]bgfy k|l>tn] To;nfO{ lj:tf/ ug{ kl;gf aufpg' ePsf] 5 / s]bf/gfy k|wfgn] klg o; dfu{nfO{ k5\ofO{ s]xL sfd ug'{ ePsf] 5 . Oltxf;sf cGo s]xL cWo]tfx¿sf klg cfzfnfUbf kfOnf o; lbzflt/ clu al9 /x]sf 5g\ . oL s]xL sfdx¿ eP tfklg g]kfnL hg cfGbf]ngsf] a[xt\ Oltxf; n]vgdf k"0f{tf Nofpg lgs} sfdx¿ cem} ck]lIft 5g\ . o;lglDt Oltxf;sf ljleGg 36gf;Fu ufFl;Psf JolStx¿sf n]v / ;+:d/0fn] dxŒjk"0f{ vhfgf k|bfg ug{' :jfefljs 5 . ctM xfd|f sltko o'u gfossf hLjgsf k|]/0ffbfoL sfd, ;ª\3if{ / cg'ejsf ufyf pxfFx¿;Fu} x/fpgfn] k5'tfpg' k/]sf] cj:yf / a]xf]g'{ k/]sf] Ifltk|lt xfdL ;a} ;r]t x'g cfjZos 5 . g]kfnsf] jt{dfg kl/jlt{t cj:yfdf P]ltxfl;s dxŒjsf s]xL ;fdu|L cjZo g} k|sfzdf cfPsf 5g\ . ltgsf] k|sfzg x'g' xfd|f lglDt cToGt v';Lsf] s'/f xf] t/ tL cw'/f / ck"0f{ 5g\ . ctM a9LeGbf a9L dfqfdf To; k|sf/sf vhfgfsf] ;fj{hlgsLs/0f clxn]sf] cfjZostf xf] . ci6nIdL zfSosf] k|:t't sfo{n] oxL cfjZostfsf] k"lt{df dxŒjk"0f{ of]ubfg u/]sf] 5 . o;nfO{ g]kfnL hg ;ª\3if{sf] ToxL a[xt\ Oltxf;sf] ;'Gb/ kfgfsf ¿kdf lng ;lsG5 . …d]/f] kfOnf d]/f] cg'ejÚsf gfdn] xfd|f ;fd' cfO k'u]sf] o; s[ltsf] d :jfut ub{5' / n]vs zfSonfO{ xflb{s awfO{ 1fkg ub}{ n]vg If]qdf lg/Gt/ kfOnf clu al9 /xf];\ egL z'e sfdgf JoQm ub{5' . …d]/f] kfOnf d]/f] cg'ejÚ s'g} p8Gt]a'8Gt] xjfO{ sNkgf xf]Og, g t xf] of] s'g} /x:osf] kf]sf] . jf:tjdf of] t xf]—oyfy{df cfwfl/t cfF6, Tofu, w}o{ / ;ª\3if{sf] hLjGt aofg . of] s[lt sf7df8f}Fsf] ;'ljwf ;DkGg kl/jf/df hGd]/ klg g]kfnL sDo'lg:6 cfGbf]ngdf ;dlk{t eO{ prfOsf] ljGb' :kz{ ug{ ;kmn ci6nIdL zfSosf] pbfx/0fLo hLjg;Fu t ;DalGwt 5Fb} 5, ;Fu;Fu} pxfFsf ;xsdL{sf ¿kdf /x]sf cg]s JolStx¿sf sd{nfO{ s]xL dfqfdf g} eP klg cª\lst ug{ cu|;/ 5 . ci6n] 6]s]sf] lk:s/sf] wtL{sf] ;'uGw / ToxfFsf] ;dfhsf] af]nL oxfF ;'Gg ;lsG5 . sf7df8f}F pkTosfsf kfFuf, 6f]vf / cGo :yfgx¿ xf]pg\ jf emfkfsf a:tLx¿, ci6 ljleGg ;ef, a}7s, e]nf, ;ª\u7g, cfGbf]ng / h]ndf cg]s ;fyLx¿dfem e]l6g' x'G5 . g]kfnL hg cfGbf]ngsf] lbof] afln /x]sf s}og\ dlxnf k'?ifx¿;Fu o; s[ltn] xfd|f] ;fIffTsf/ u/fpF5 . cf:yfsf nflu cfkm\gf cfdfa'af, efO alxgL Pjd\ Oi6ldq dfq xf]Og, 5f]/L5f]/faf6 klg b"/Ldf /x]/ kltkTgL g} ;ª\3if{sf d}bfg, psfnL cf]/fnL, jg hª\un / vf]nfgfnf kf/ ul//x]sf] b[Zo oxfF b]lvG5 . cfkm\gf klt s=Zofd cyf{t\ cd[t af]x/fsf] ;xofqfaf6 hLjgsf ufx|f ;fFu'/f lbg kf/ ug{ ;xh ePsf] ci6sf] cfTd:jLs[lt 5 . kltkTgL b'a} hgf kf6L{ hLjgdf cys / ;kmn ¿kdf o;/L ;lqmo /x]sf] sd} b]Vg kfOG5 . hgtfsf kf]N6fdf 5f]/L5f]/fnfO{ ;'Dk]/ ;dfhsf] ¿kfGt/0fdf s'lb /x]sf] o; hf]8Lsf] ;xofqf :jod\ klg cg's/0fLo 5 h;nfO{ o; s[ltsf kfgfx¿df k9\g ;lsG5 . hgtf;Fu s:tf] Jojxf/ ug]{ / j}/Laf6 s;/L hf]lug] eGg] s'/fsf /f]rs cg'ejx¿ oxfF ;FuflnPsf 5g\ . o; qmddf cfkm\gf njfO vjfO, afgLa]xf]/f / a/Jojxf/df kl/jt{g NofP/ hgtfsf] dg lhTg ul/Psf hl'Qmx¿ o; s[ltsf cfsif{0fsf ljifo ag]sf 5g\ . hgtfsf] dfG5] eP/ a:tf st} cf]8f/sf] jf;, st} u'Gb|Lsf] cf]5\ofg, st} l9F8f]sf] ufF;, st} cfF;' r'xfpFb} d/]sf] uf]?sf] df;' lgn]sf] l:ylt / st} lnvfh'd|fsf] lhpel/ /hfOF a]xf]g'{ k/]sf] cj:yf oxfF b]lvG5 . slxn] /ft /fte/ lxF8]sf], slxn] ds}af/Ldf /ft latfPsf] / c¿sf ;xf/fdf vf]nf t/]sf], slxn] cª\u|]hLafh ag]/ clg slxn] y'G5]n] 5f]lkP/ v/fa dfG5]x¿af6 ar]sf] h:tf s'/f klg oxfF e]l6G5g\ . Pp6L dlxnfn] e"ldut hLjg latfpg' kbf{ nfu]sf cfIf]k, a]xf]g'{ k/]sf ckdfg, cfO k/]sf vt/f / ltgsf] s'zntfk"0f{ ;fdgfnfO{ klg oxfF lnlka4 ul/Psf] 5 . oLeGbf klg cem} cle?lrsf ljifosf ¿kdf k|x/Lsf kmGbfdf kbf{ ci6 / pxfFsf ;fyLx¿n] ef]Ug' k/]sf] b'Jo{jxf/ / oftgf clg kf6L{, cfkm" / ;xsdL{nfO{ hf]ufpg tyf uf]kgLotf arfpg pxfFx¿n] u/]sf sfd, k|bz{g u/]sf] ;fx; Pjd\ ;zQm k|lt/f]w /x]sf 5g\ . k~rfot sfnLg lg/ª\s'ztfaf6 g]kfnnfO{ d'St ug{ sDo'lg:6 qmflGtsf/Lx¿n] s] s:tf ultljlw u/]sf lyP eGg] s'/fsf] Ps emns o; s[ltsf cfFvLem\ofnaf6 lgofNg ;lsG5 . k|:t't s[ltn] x/]s qmflGtsf/Ldf pT;fx 5g{] ;'lglZrt 5 . o;n] dlxnfx¿nfO{ 3/sf rf/ s'gfdf dfq ;Lldt /fVg rfxg]x¿nfO{ klg gofF kf7 l;sfpg] 5 . ;h{sx¿n] o;af6 l;h{gfsf cGo ljwfsf nflu ;fdu|L k|fKt ug]{ 5g\ . o; s[ltsf] gf6sLs/0f, rnlrqLs/0f / cfVofgLs/0f ;Dej 5 . o; s[ltnfO{ g]kfnsf / ljZjsf cGo efiffdf cg'jfb ug{ ;lsof] eg] dfgj ;d'bfosf] 7'nf] lx:;f o;af6 nfeflGjt x'g] 5 . o;af6 k|]/0ff lnP/ c¿ qmflGtsf/Lx¿n] klg o; k|sf/sf s[lt l;h{gf u?g\ / g]kfnL /fhgLlt Pjd\ Oltxf;sf uf}/jdo kfgfx¿ dflg;sf] d/0f;Fu} ljno x'g gkfpg\ eGg] z'e]R5f d /fVt5' . ;/n efiffdf cfkm"n] ef]u]sf s'/fx¿sf] :jfefljs k|:t't ul/Psf] of] s[lt cfd hg ;d'bfosf] ?lr cfslif{t ug{ ;kmn x'g] s'/fdf klg d 9'Ss 5' . @)&) kmfu'g !( 8f=hLj]Gb| b]j lu/L zflGt gu/, sf7df8f}F k|fWofks, g]kfnL s]Gb|Lo ljefu, lqe'jg ljZj ljBfno, sLlt{k'/

          समालोचना यात्रामा पुष्करका भरोसालाग्दा पाइला       पुष्कर रिजाल 'पुष्प'का समालोचनाहरुको पाण्डुलिपि पढ्ने अवसर पाएँ । साहित्यिक सिद्धान्तका साथै कविताका मझौला, लघु र लघुतम रूप (खण्डकाव्य, मुक्तक, हाइकु र फुटकर कविता), भाषा तथा लोक साहित्यसम्मलाई अध्ययनको विषय बनाइएको प्रस्तुत कृतिले समालोचकको बहु आयामिक अध्ययनको अभिरुचि र ज्ञानको क्षेत्रलाई सङ्केत गर्दछ । समालोचनाको पूर्वीय र पाश्चात्य पद्धति दुबैलाई महत्त्व दिँदै समाजोपयोगी विचार प्रवाहित गर्ने उनको प्रवृत्ति प्रशंसनीय छ । उनले   नेपाली साहित्यको आधुनिक कालमा बढी विचरण गरे पनि माध्यमिक कालतिर पनि दृष्टि डोलाउन पुगेका छन् । त्यसैले पनि पुष्करको यो कृति विविधतामय बन्न पुगेको छ र थरी थरीका स्वादले युक्त छ भन्न सकिन्छ ।        समालोचक पुष्कर प्रगतिशील दृष्टिकोण राख्तछन् भन्ने कुरा उनका समालोचना पढ्दा थाह हुन्छ । उनी मार्क्स र मार्क्सवादी साहित्यिक मान्यताका सम्बन्धमा यहाँ निकै घोत्लिएका छन् । गोपाल प्रसाद शर्म...
Read more

सम्झनामा चीन भ्रमण

                                     सम्झनामा चीन भ्रमण               नेपाल प्रज्ञा प्रतिष्ठानको प्रतिनिधि मण्डलको एक सदस्य भएर यस पटक चीनका केही ठाउँ भ्रमण गर्ने अवसर जुर्‍यो । चिनियाँ लेखक सङ्घको निम्तामा सो अवसर जुरेको थियो । नेपाल प्रज्ञा प्रतिष्ठान र चिनियाँ लेखक सङ्घबिच भएको सम्झौता अनुरूप गत वर्ष चिनियाँ लेखक सङ्घको प्रतिनिधि मण्डल नेपाल भ्रमणमा आएको थियो भने यस वर्ष हामी त्यहाँ पुगेका थियौँ । चीन जाने धोको पुरा भएकोमा एक प्रकारको सन्तोषको अनुभव पनि भएको छ । अगिल्लो पटक म प्रज्ञा प्रतिष्ठानमा भाषा विभाग प्रमुख हुँदा नेपाली र चिनियाँ साहित्यकारहरुको सद्भावना भ्रमण पालैपालो हुने प्रचलन थियो । चिनियाँ प्रतिनिधि मण्डललाई निम्त्याउने हाम्रो पालो थियो तर कारणवश हामीले निम्त्याउन सकेनौँ । त्यसैले त्यतिखेर चिनियाँ प्रतिनिधि मण्डल पनि आएन, हामी पनि ...
Read more