राष्ट्रप्रेमको भावनाले ओतप्रोत भक्तको 'देशभक्त माधुरी' उपन्यास

              राष्ट्रप्रेमको भावनाले ओतप्रोत भक्तको 'देशभक्त माधुरी' उपन्यास

भक्त बहादुर नेपालीलाई विगत कैयन् वर्षदेखि मैले हृदयको भित्री तहमा राखेको छु । आत्मीय मित्र र प्रिय साहित्यकारका रूपमा उहाँ मेरा मनभित्र हुनु हुन्छ । उहाँ हँसिलो फरासिलो स्वभावको भएर मात्र  होइन गुनिलो सिर्जनाले गर्दा पनि आफूसँग नजिकिनु भएको अनुभूति मैले गरेको छु । उपन्यास, कथा, निबन्ध, गीत र कविता सिर्जनामा उहाँ रमाउनु भएको पाइन्छ । समाज रूपान्तरणको उद्देश्य राखेर ती  लेखिएका छन् र पाठकहरुको रुचि आकर्षण गर्ने क्षमताले युक्त छन् । यतिखेर पनि उहाँ एउटा उपयोगी सिर्जना 'देशभक्त माधुरी' लिएर हामीमाझ उपस्थित हुनु भएको छ । यस समाजोपयोगी प्रकाशनको म हार्दिक स्वागत गर्दछु र यसका स्रष्टा नेपालीलाई बधाई तथा शुभ कामना व्यक्त गर्दछु ।

भनिन्छ उपन्यास वर्तमान युगको महाकाव्य हो । सर्जक भक्त बहादुर नेपाली यसका पछिल्तिर कुदेको धेरै वर्ष भयो । यसको फलस्वरूप नेपाली वाङ्मयले उहाँबाट राम्रा राम्रा उपन्यासहरु पाएको छ । तिनमा राष्ट्रप्रेमको भावना अत्यन्त प्रबल रहेको छ । 'देशभक्त माधुरी' पनि तिनैमध्येको एक हो जसमा राष्ट्रप्रेमको महानदी सुसाएको छ । समसामयिक सन्दर्भ र घटनालाई टिपेर जीवन्त रूपमा प्रस्तुत गरिएको यस उपन्यासमा मूलतः प्रमुख पात्र माधुरीका माध्यमबाट उपन्यासकारको राष्ट्रप्रेमी भावना प्रकट भएको छ । खास गरेर नेपालमाथि भएको भारतीय अघोषित नाकाबन्दी र त्यसले पारेको प्रभावलाई नजिकैबाट छामेर कथाकारले यस उपन्यासको कथानक तयार पार्नु भएको छ । नेपालको वीरगन्जबाट भारतको दिल्लीमा डाक्टरी पढ्न गएकी माधुरी पढाइ छाडेर नेपाल फर्कनु र नाकाबन्दीका कारण नेपाली समाजले भोगेका समस्याहरुलाई एक एक गरी नियाल्दै तिनको निदानका लागि समर्पित हुनु नै यस उपन्यासको महत्त्वपूर्ण कथ्य हो । सम्पन्न परिवारकी भएर पनि जन जीवनसँग  एकाकार भएर उनले गरेको काम उदाहरणीय छ । देशले भोगेको सङ्कटले व्यथित तुल्याएपछि उनले आफूलाई अत्यन्त माया गर्ने प्रेमीसँगको वियोगलाई पनि सहज रूपमा ग्रहण गरिन् । भारतीय प्रधान मन्त्री मोदीलाई लेखेको उनको पत्रले नेपाली जनमनको प्रतिनिधित्व गर्दछ । भारतीय सेनामा रहेका नेपालीहरुको भावनालाई समेत उपन्यासले छर्लङ्ग्याउने काम गरेको छ । भारतीय रेलको यात्रा, काठमाडौँको सेरोफेरोको परिक्रमा र वीरगन्ज-काठमाडौँबिचको ओहोरदोहोरमा उनले जन जीवनसँग गाँसेको आत्मीयता, गरेका वार्तालाप र क्रियाकलाप सबै सबैमा उनको राष्ट्रप्रेमी भावना सलबलाएको देख्‍न सकिन्छ । माधुरीको राष्ट्रप्रेमी भावनाबाट उनका माता, पिता र हजुर आमा लगायतका  परिवारका सदस्यहरु र आफन्त जन पनि प्रभावित छन् । आफ्नो अभीष्ट प्राप्तिमा उनीहरुको पनि सहयोग र सद्भाव जुटाउन उनी सक्षम छिन् । वास्तवमा सरल भाषामा उपयुक्त पात्रहरुका माध्यमबाट उपन्यासकारले राष्ट्रप्रेमी नेपालीहरुको मनको कुरालाई यस उपन्यासमा सार्वजनिक गरि दिनु भएको छ । साथै इतिहासको यस कालखण्डलाई औपन्यासिक रूपमा सुरक्षित गर्ने काम पनि प्रस्तुत कृतिबाट हुन गएको छ । राष्ट्रिय जागरण र सामाजिक चेतना अभिवृद्धिका कोणबाट  यस कृतिको आफ्नै विशिष्ट महत्त्व  रहेको  छ ।

राष्ट्र र समाजको जीवनमा सङ्कटहरु पटक पटक आउन सक्छन् र आएका छन् । एक थरी मान्छेहरु तिनलाई टुलुटुलु हेरि रहन्छन् भने अर्का थरी  तिनका विरुद्ध जाइ लाग्छन् । लेखक कविहरु 'हातमा कलम हुनेहरु हो ! कलम लिएर उठ'को आह्वानलाई आत्मसात् गर्छन् र भक्त बहादुर नेपालीले अँगालेको बाटालाई  अँगाल्दछन्; चेतनाको दियो बाल्दै समाजलाई मार्ग दर्शन गर्दछन् । यस्तै जागरुकताले गर्दा राष्ट्रको अस्तित्व, स्वाभिमान र स्वाधीनताको शिर उँचो हुने गर्दछ र युगौँयुगसम्मका लागि स्मरणीय र अनुकरणीय गोरेटाहरु निर्माण हुन्छन् । भक्त बहादुर नेपालीको यो उपन्यास पनि  यही निर्माण अभियानमा सहभागी बनेको छ भनी निर्धक्कसँग भन्न सकिन्छ ।

नेपालले भोगेको कष्ट अन्त्य गर्न संसारका विभिन्न देशमा रहेका नेपालीहरुले एकताबद्ध भएर अभूतपूर्व प्रदर्शन गरेका छन् र अन्यायका विरुद्ध आबाज बुलन्द गरेका छन् । त्यसबाट इन्धन, औषधी र अन्य अत्यावश्यक सामग्री नपाएर देशभित्र छटपटाउन विवश देशवासीले कठिनाइको सामना गर्न त्राण प्राप्त गरेका थिए । यसै वेला नेपाल र नेपालीलाई सङ्कटमा माया गर्ने र अक्करमा घाँटी अँठ्याउने देशभित्र र देश बाहिरका विभिन्न गतिविधिहरु  पनि सतहमा खुला भए । यस्ता कुरा कसैले बिर्सन सक्तैन  । यी गतिविधिबाट धेरै कुरा सिक्ने, बुझ्ने र भविष्यका लागि सचेत हुनु पर्ने अनेक आयामहरु प्रकट भएका छन् । यस युगको इतिहासले यी सबै कुरा लिपिबद्ध त गर्ने नै छ, साहित्यले पनि प्रभावकारी रूपमा सम्प्रेषण गरेर समाजलाई जगाउन विशेष योगदान गर्ने छ । भक्त बहादुर नेपालीको यस कृतिले यही जागरण अभियानको शङ्खघोष गरेको छ । यसले नाकाबन्दीको समयको एउटा ठुलै पाटालाई अभिव्यक्ति दिएको छ तापनि यही एउटै कृतिमा सकल संसार नअटाउनु स्वाभाविक छ । त्यसैले छुटेका कुराहरु पछि पछि पनि समेटिँदै जाने छन् र त्यसमा प्रवेश गर्न 'देशभक्त माधुरी'ले उघारेको ढोकालाई प्रयोग गर्न सकिने छ ।

उपन्यासकार नेपालीले नेपाली साहित्यमा निरन्तर फुलपाती चढाइ रहनु भएको छ । पत्नी वियोगको असह्य वेदनाबिच पनि अविचलित रूपमा उहाँ सिर्जना यात्रामा अगि बढ्दै हुनु हुन्छ । शोकबाट पनि शक्ति आर्जन गर्ने र समाजका हितमा जुटि रहने उहाँको प्रवृत्ति हामी सबैका निम्ति प्रेरणादायक छ । उहाँको साहित्य यात्राले सफलताको शिखर चुमोस् ! उपन्यास 'देशभक्त माधुरी' पाठकहरुको न्यानो स्नेह प्राप्त  जनमनको धड्कन बनोस् !

२०७२ चैत २९ गते शुक्रवार                          प्रा.डा.जीवेन्द्र देव गिरी